kritiken hemeroteka

8.335 kritika

« | »

Su festak / Jon Urzelai Urbieta / Susa, 2023

Su festak Jon Jimenez / Gara, 2023-09-10

Nolakoa behar du musika festibal batek? Kalean izan behar du ala barruan? Debalde ala ordainduta? Zein hizkuntza entzun ahalko dira? Genero ikuspegia modu integralean landuko da? Plurala izango da kartela? Markek parte hartuko dute ala ez? Bertako ala urruneko taldeak arituko dira? Ezagunak ala ezezagunak? Musikarien eta publikoaren arteko distantzia zein izango da? Jaialdia joaten denean zerbait uzten al dio auzo, herri edo hiriari?”. Galdera horiek eta bertze batzuk darabiltza Jon Urzelai Urbieta (Zumarraga, 1990) fisikari eta soziologoak “Su festak” (Susa) saiakera osoan zehar, Bigarren Mundu Gerraosteko kontsumo gizartean hain zabaldurik dauden musika jaialdien nondik norakoak aztertzeko. 1969ko Woodstock mitikoak lau haizeetara zabaldu zuen fenomeno kultural eta soziala izaki, ordutik hamaika aldaera jasan izan dituzte festibalek. Pop, rock, reggae eta bertzelako estiloetan espezializatu dira, tokian toki moldatu —gurean estreinakoz Mairulegorretako kobetan jazo zena kasu— eta, hala, arestiko hippi haietatik ezer gutti geratzen zaigu XXI. mendean, baina musikaz harago doazen gertakari hauek sekulako loraldia bizi dutela ezin ukatu.

Baita Euskal Herrian ere. Horren adibide dira BBK Live eta Azkena Rock makrojaialdiak; horien azterketan tematzen da batik bat Urzelai. Izan ere, bertan aurkitzen ahal ditugu masa fenomeno hauen ikurrik behinenak. Lurralde baten turistifikazio, masifikazio eta gentrifikazioa, langile izaeraz gabeturik hiri eta auzo batzuen aura postmodernoa eta “sortzailea” hedatuz, Guggenheim dela horren etsenplurik argiena. Herri baten folklorizazioa indartzen dute bertzetan, Basque eta Basque Country marka eta inguruan sortutako guzia kasu. Diru publikoaren xahuketa, esku pribatuetan amaitzen dela. Edo musikari eta bertzelako langileen esplotazioa eta musikaren ekosistema jasangarri baten suntsiketa areagotuz, zeinak areto ertain eta ttipietan sostengaturik izan beharko lukeen. Finean, sistema ekonomikoaren, gizartearen, musikaren eta kulturaren eta bi hauen alde erlijiosoaren arteko loturak sortzen dituen erpin guziak. Horiei, hala ere, eta lan honen alderik interesgarriena osotuz —nahiz eta txosnen ereduan sakondu ez—, bertzelako esperientziak kontrajartzen dizkie liburuak. Herritik eta herriarentzat sortuak direnak. Hasieran paratutako galderetara itzuliz, azken batean, saiakera honek aukera biren arteko talkaz dihardu: errituz, transgresioz eta indar eraldatzailez betetako benetako akelarre batetik gertuago ala gizakiarentzat fenomeno antzu eta hutsal bat baino ez dira gaur egungo jaialdiak?

Azken kritikak

Horma
Marlen Haushofer

Ainhoa Aldazabal Gallastegui

Ura ez baita beti gardena
Xabi Lasa

Joxe Aldasoro

Zoo
Goiatz Labandibar

Paloma Rodriguez-Miñambres

Xomorroak
Julia Guillamon

Nagore Fernandez

Monogamoak
Iñigo Astiz

Asier Urkiza

Metamorfosia
Franz Kafka

Aritz Galarraga

Mesfida zaitez
Bea Salaberri

Jon Jimenez

Nazionalismoaren alde eta aurka
Joxe Manuel Odriozola

Mikel Asurmendi

Itzalen tektonika
Itxaro Borda

Paloma Rodriguez-Miñambres

Manttalingo alaba
Mikel Etxaburu

Jose Luis Padron

Nazioa eta hizkuntza Humboldten pentsamenduan
Iñaki Zabaleta Gorrotxategi

Jon Jimenez

Etxe bat norberarena
Yolanda Arrieta

Irati Majuelo

Hormako atea eta beste ipuin batzuk
H.G. Wells

Hasier Rekondo

Zeru-lurren liburua
Jon Gerediaga

Jon Martin-Etxebeste

Artxiboa

2024(e)ko ekaina

2024(e)ko maiatza

2024(e)ko apirila

2024(e)ko martxoa

2024(e)ko otsaila

2024(e)ko urtarrila

2023(e)ko abendua

2023(e)ko azaroa

2023(e)ko urria

2023(e)ko iraila

2023(e)ko abuztua

2023(e)ko uztaila

Hedabideak