kritiken hemeroteka

7.325 kritika

Azken kritikak

« | »

Denboraren izerdia / Xabier Montoia / Elkar, 2003

Heroiak eta traidoreak Felipe Juaristi / El Diario Vasco, 2003-03-30

Heroiaren eta traidorearen gaia berriro Euskal herrian kokatuta. Oso pelikulako gaia, liburuaren aurrealdea ere oso pelikulakoa den bezala, itzal-argitan ageri diren pistolero horiek, lerroan jarrita norbaiten bila balihoaz bezala. Protagonista Jon Ezenarro da, zine-produktorea, Sam Peckinpah maite duen produktorea. Baina nire galdera da, nork ez du Sam Peckinpah maite? Jon Ezenarrok bere iraganeko historia du, egunen batean lehertu egiten zaiona, hankaz gora utzirik haren izaera. Izan ere, Jon Ezenarro, garai batean ETAkoa izan bazen ere, polimilia hain zuzen, beste asko bezala.

Orain, ordea, ez du zerikusirik ETArekin; alderantziz. Batzuek halakoak izendatzeko “damutu” hitza erabiltzen dute, zentzu peioratiboan, baina ez naiz hasiko damuari buruz pentsatzen dudana hemen esaten. Hori nobelaren lehen zatian gertatzen da. Lehendabiziko orrialdeetan ematen zaigu Jon Ezenarroren erorikoaren berri. Eta lehen zatia, Madrilen gertatzen dena, nobelak dituen bietatik topikoena da, nire iritzian; gutxien aportatzen duena.

Jon Ezenarro, nobelaren bigarren zatian, bere sorterrira joaten da, bere ama bisitatzera. Uda da Gasteizen, Montoiak, itxura denez, ederkien ezagutzen duen hirian, eta han, hiriburu horretan, bere iragana etorriko zaio bila, bere iraganak joko du bete-betean, iraganak soilik dakien bezala.

Han aurkituko baitu berak, ustez, betiko ahaztua eta atzean utzia zuen mundua. Bukaera efektista eta trukulentoa da; nobelan zehar dabilen tesia agerian uzten duena. Baina aitortu behar dut, bigarren zatia, batez ere, ondo eramana dagoela, eta ez zaiola indarrik falta. Nire arazoak bestelakoak dira, Montoiaren nobela honetan, fikzioaren izenean, bizi diren pertsonaiak azaltzen baitira, izen eta abizenekin, denak maila berean, plano berean alegia, eta ez dakit noraino den hori, ez zilegi, literaturan dena baita zilegi, baizik eta etikoa. Baina tira, idazleak berak jakingo du zergatik fikzioaren izenean bizitzara egiten duen jauzi hori, jakinik bakoitzari berea eman behar zaiola, fikzioari fikzio eta bizitzari bizitza.

Azken kritikak

Kontrako eztarritik
Uxue Alberdi

Sustrai Colina

Jamaikako neska
Joxemari Iturralde

Javier Rojo

Mari-mutil handi baten bluesa
Leslie Feinberg

Onintza Irureta Azkune

Idazleen gorputzak
Eider Rodriguez

Javier Rojo

Oroimenaren xaflakortasunaz
Paloma Rodriguez Miñambres

Javier Rojo

Urtaroak eta zeinuak
Jon Gerediaga

Igor Estankona

Maitasun keinu bat besterik ez
Hasier Arraiz

Iratxe Esparza

Hezurren erretura
Miren Agur Meabe

Hasier Rekondo

Deklaratzekorik ez
Beñat Sarasola

Javier Rojo

Mundutik mundua
Edu Zelaieta

Javier Rojo

Hezurren erretura
Miren Agur Meabe

Amaia Alvarez Uria

Iraganaren izterrak
Gorka Salces Alcalde

Igor Estankona

Jamaikako neska
Joxemari Iturralde

Estibalitz Ezkerra

Iraganaren izterrak
Gorka Salces Alcalde

Javier Rojo

Artxiboa

Abuztua 2019

Uztaila 2019

Ekaina 2019

Maiatza 2019

Apirila 2019

Martxoa 2019

Otsaila 2019

Urtarrila 2019

Abendua 2018

Azaroa 2018

Urria 2018

Iraila 2018

Hedabideak