susa | literatur emailuak | literaturaren zubitegia | euskarari ekarriak | armiarma | klasikoak | aldizkarien gordailua | basquepoetry | ipuina.eus | ganbila.eus

« Mozorroaren xarma | Sotiltasun poetikoa »

Leturiaren egunkari ezkutua argitaratu zela 50 urte / Askoren artean / Euskaltzaindia, 2008

Berria zahar Felipe Juaristi / El Diario Vasco, 2008-06-06

Ni jaio nintzen urtean jaio zen Leturiaren egunkari ezkutua. Berrogeita hamar urte erraz, eta aise, pasa dira ordutik hona. Bizitza oso bat (esateko modua da), besterik ez daukagulako, joan zaigu ordutik hona eta hemendik ordura. Herakhtok zioen bezala: “Bidean gora, bidean behera, bat eta bera”. Berdin da atzekoz aurrera jotzea, edo aurrekoz atzera abiatzea, ez horregatik aldatuko da gure oraina, ezta gure izaera ere, orain puskaz bezain iragan puskaz osaturik baitago. Honek ez du zerikusirik denborarekin, denborari buruz dugun irudiarekin baino. Ez da berdina, baina denboran aurrera eta denboran atzera, bat eta bera. Dena ez da, ordea, denbora kontua. Oso bestelakoa litzateke bestela gure bizitza. Denbora eta bere determinismoa, batzuetan, gelditasunera bultzatzen gaituen makila baino ez da.

Berrogeita hamar urte Leturiaren egunkari ezkutua argitaratu zuela Txillardegi izeneko idazle batek. Bera ere, seguru asko, ez da gaur egun, ordukoa; hala izan nahi badu ere, hala izan nahiko balu ere. Denboraren mendekuarena baino, denbora iraganari diogun atxikimenduaren ondorio da. Ezin askatu iraganetik, ezin kendu oraina gainetik, eta geroa oso da iluna. Baina aurrera jo beharra dago, ezin baitugu besterik egin, aske izaten saiatu behar dugu, ezin baitugu besterik izan. Hala zioen, bederen, Sartre zaharrak. Baina bere azken urteak (Sartrerenak) patetiko samarrak izan ziren. Ez zuen onartu nahi izan oraina indartsuagoa dela iragana baino, eta emankorragoa ere bai. Ez zuen onartu nahi izan, bidea, aurrera edo atzera, bat eta bera dela. Nik ere gustura irakurri nuen Txillardegiren nobela bere garaian, ez Txillardegiren existentzialismoa gustuko nuelako. Zurrunegia iruditu izan zait beti, bai egituraz bai mamiz. Esan nahi dut zahartu egin dela agudo, apenas duela gaur egun lehen izan zuen berritasun izpirik. Dena dela, ongi deritzot (eta aditz konplikatua darabilt) Euskaltzaindiak egin dion omenaldia egitea. Ezin zaio gure erakunde maite eta lagunari leporatu sektarioa izatea, berdin omentzen baititu batzuk edo besteak.