kritiken hemeroteka

7.846 kritika

Azken kritikak

« | »

Literatura eta ideologia / Xabier Etxaniz / Utriusque Vasconiae, 2007

Ideologia Jon Kortazar / El País, 2008-05-05

Xabier Etxanizek (Oñati, 1961) liburu honen atarian aipu garrantzitsua jartzen du. Iris Zavala ikerlarienarena da eta bertan Literaturak irudi identitarioak bidaltzeko duen ahalmena goraipatzen da. Literatura kolektibitatearen irudi eragile nagusia, ohiturak eta pentsamoldeak adierazteko tresna gisa definitzen du aipuak.

Liburuaren alderik interesgarriena sarrera metodologikoa da. Bertan egileak garbi uzten du literaturak baduela ideologia zabaltzeko indar berezia. Batez ere, gizarte demokratikoetan, zeinetan hitzaren jabe izatea, hitza eta mezua zabaltzeko ahalbidea izatea indarraren jabe izatea da. Horrela onartzen du egileak: “Diskurtsoa, hizkuntzaren erabilera, hitzen indarra gero eta garrantzitsuagoa da gure gizartean, baita kulturan eta literaturan ere”. Sarreraren indarra liburuan duen zabaleran adierazten da (100 orrialdetatik 21). Hartan literaturaren eta ideologiaren arteko zubiak eratu dira eta deskribatu.

Ondorengo bost kapituluetan ideologiak utzi duen itzala jarraitu du idazleak, literaturaren hainbat esparru adieraziz. Batzuk, nabarienak, haur eta gazte literaturarekin loturik daude, egilea esparru horretan aditu gisa ezaguna baitugu. Ahozkotasunaren zentzu kontserbatzailea, emakumearen alde ikusgarria (edo ezikusia) gaurko gure literaturan, indarkeriaren gaiak, haur ipuinetan agertzen diren irudien azterketa, eta, bukatzeko, Disneyren indarraren marrazketa, guztiak beti ere irakurketa kritiko baten alde.

Etxanizek herri-generoekin egiten du lan, eta aspaldi jarri zen zalantzan herri-generoen kontserbatzaile joera, beraz ez da zaila genero horretan (ahozkoa litzateke adibiderik nagusiena Walter Ong irakurri dutenentzat) ideologia kontserbatzaile ikustea. Philipe Arièsek Europako haurren mundua aztertu zuenean adierazi zuen haurrek jasotzen dituztela gizarte helduetan zahar bihurtu dena, eta beraz eremu kontserbatzailea dela. Emakume literatura edo gatazka aipatzen dituenean aldiz, irudikorra da baina gaiak ihes egiten diola dirudi, nahiz eta zertzelada oso interesgarriak ematen dituen.

Azken kritikak

Taxiak ez dira inoiz gelditzen
Xabier Montoia

Txema Arinas

Eskuan beti zerbait
Maialen Berasategi Catalan

Irati Majuelo

Empar Pineda Erdozia: gorputzak hala eskatua
Kattalin Miner

Ainhoa Aldazabal Gallastegui

Zeruko belardiak
John Steinbeck

Hasier Rekondo

Arkanbele kantak
Mikel Taberna

Mikel Asurmendi

Urpean murgildu
Lidia Txukovskaia

Nagore Fernandez

Bertute txikiak
Natalia Ginzburg

Asier Urkiza

Algara mutilatuak
Ane Labaka Mayoz

Maitane Legarreta Etxezarreta

Haragi hosto
Juan Ramon Makuso

Jose Luis Padron

112 poema biziari hegalak jartzeko
Begoña Abad de la Parte

Ainhoa Aldazabal Gallastegui

Lazunak azkazaletan
Oihana Arana

Igor Estankona

Isiltasunaren ildoetan
Amaia Iturbide

Paloma Rodriguez-Miñambres

Ene iratxoekin solasean
Bixente Serrano Izko

Txema Arinas

Epizentroa
Nerea Loiola Pikaza

Ibon Egaña

Artxiboa

Urria 2021

Iraila 2021

Abuztua 2021

Uztaila 2021

Ekaina 2021

Maiatza 2021

Apirila 2021

Martxoa 2021

Otsaila 2021

Urtarrila 2021

Abendua 2020

Azaroa 2020

Hedabideak