kritiken hemeroteka

8.318 kritika

« | »

Koioteren arrastoa / Edorta Jimenez / Susa, 2006

Bidaia kronika Jon Kortazar / El País, 2007-05-07

Azkeneko Durangoko azokan zenbait bidaia liburua edo bidaia kronika aurkeztu ziren, horien artean Edorta Jimenezen Koioteren arrastoa.

Liburuan Estatu Batuetan eginiko bidaia biren testigantza ematen da. Lehena 2002. urtean Renoko Unibertsitatean egindako egonadi baten fruitu da. Dantza talde baten arrimuan 2005. urtean Idaho, Indiana eta Coloradon zehar egindako bidaia da bigarrenaren abiaburua.

Biek erakusten dute zatia adierazteko ahalegin nagusia. Ez dago testuetan, biak solte diren neurrian, hari narratibo sendorik eta zertzelada arina nagusitzen da, hain estimu handian duen Hemingwayren estiloaren jarraipenean. Baina horrek ez du esanahi alde biak loturik ez daudenik. Koiotearen sinboloa jarraitzen da bidaia bietan, eta horrek eman dio lotura testuari. Bietan agertzen da koiotea indiarren sorrera mito legez, esan nahi da Amerikako benetako biztanleen sorrera mito bezala (41. orrialdea, eta ondoren 84. orrialdetik aurrera).

Pasarte batean sorrera mito bi eztabaidatzen dira galtzear dagoen herriaren sorrera mito gisa: koiotearena edo mormoien liburuarena. Jimenezen ahalegina —eta berau litzateke lotura haririk sendoena— da Koiotearen arrastoa jarraitzea. Baina bere burua gehien batean “ilargiko antropologotzat” duenarentzat koiotea eta mormoia nahasturik ez badira tenkan direla ezagutzea izan da liburuaren jakintasuna. Azken batean, hiltzeko zorian den herri baten bila egindako bidaia erromantikoa (niaren eraikuntzan, adibidez) da hemen proposatzen dena.

Postalak bezala idatzi ditu pasarteak bidaia kronika honetan, narrazioa eta autobiografia nahastuz, eta elementu testual desberdin asko josiz kronika osatzeko orduan.

Dena dela oso interesgarria da narratzaileak bidaiaren irudiaz egiten duen definizioa. Marc Augék adierazi zuen “turistak eta inmigranteak” direla garai berriotako hiriaren irudiaren ekoizleak. Liburu honetako lehen atalean, turistarena agertzen da maiz, eta gainera hiriaz oso irudi txarra duen turistarena: “Hirian dena zen gezurra. Eta gezurra ez bazen ere, itxura. Edo egiaren aldaera behintzat”.

Honelako baieztapenekin normala da bigarren ataleko bidaiaren irudia beste bat izatea: Ilargiko antropologoarena. Gizarte baten zertzelada interesgarriak adierazten dituen idazlearena.

Azken kritikak

Itsaso amniotikoa
Oihane Jaka

Ainhoa Aldazabal Gallastegui

Lanbroa
Pello Lizarralde

Irati Majuelo

Lanbroa
Pello Lizarralde

Ibon Egaña

Txoria hodei artean
Urtzi Urkizu

Jon Martin-Etxebeste

Begiak eman nizkinan eta ilunpeei behatu hien
Irene Sola

Jon Jimenez

Mundu zitalaren kontra
Lizar Begoña

Amaia Alvarez Uria

Gerezi-denbora
Montserrat Roig

Asier Urkiza

Herriaren hezkuntza eta demokrazia
Nadezhda Krupskaia

Nagore Fernandez

Farorantz
Virginia Woolf

Aritz Galarraga

Markos Gimenoren 101 letrakartel
Joseba Sarrionandia

Mikel Asurmendi

Poesia kaiera
Giorgos Seferis

Irati Majuelo

Altxa, hildakoak
Fred Vargas

Joxe Aldasoro

Airemortuak
Gorka Salces Alcalde

Maddi Galdos Areta

Mundu zitalaren kontra
Lizar Begoña

Asier Urkiza

Artxiboa

2024(e)ko maiatza

2024(e)ko apirila

2024(e)ko martxoa

2024(e)ko otsaila

2024(e)ko urtarrila

2023(e)ko abendua

2023(e)ko azaroa

2023(e)ko urria

2023(e)ko iraila

2023(e)ko abuztua

2023(e)ko uztaila

2023(e)ko ekaina

Hedabideak