kritiken hemeroteka

6.834 kritika

Azken kritikak

« | »

Huliganaren itzulera / Norman Manea (Koro Navarro) / Erein / Igela, 2017

Sortaldea sorleku Iñigo Roque Eguzkitza / eizie.eus, 2017-07-11

Ez nekien nor zen Norman Manea; arrastorik ere ez. Aipatu ere, nekez aipa nezake beste idazle errumaniarrik Cărtărescu-z gainera; baten bat aipatzekotan, gainera, adierazpide gisa errumaniera erabili ez dutenak aipatuko nituzke: Müller, Cioran, Ionesco… Eta hizkuntzarena ez da huskeria, berehalakoan ohartuko garenez. Behiala Pessoak bezala, hizkuntza aberri duela aldarrikatzen baitu Maneak: “… ni ez naiz leku batean bizi-eta, ni hizkuntza batean bizi naiz!”, erbestealdirako aukeratutako hiria (New York) errumanieraz mintzatuko dela imajinatzeraino (“hizkuntza-aberri” izendapen miragarria ere utzi digu opari hondar-orrialdeetan). Benjamin, Canetti, Zweig eta beste judu herratu batzuen kastako testigantza-literatura bikain horren ondorengo da, inondik ere, testu puska hau.

Liburua mamuz beterik dago (niri, bederen, hala iruditu zait), biziak baino biziago dauden hilez: hilak gurutzatzen dira, solastatzen idazlearekin, bera mainatzen, berari aholkuak ematen. Hemen, ordea, dena da erreala, fikzioaren tresneriaz baliaturik ezin errealagoa.

Labur esanda, sorlekutik alde egin beharrak esetsirik bizi da idazlea (beraz, pertsonaia nagusia, liburua erabat autobiografikoa baita). Aurrena, haurretan, Europako judu gehienen patuak erantsi zion atzaparra: ghettoa eta deserritzea (Transnistria). Geroztik, jazarraldi horrek ez zion bakerik emango bizi guztian; mesfidantza, babesgabetasuna, arbaso hilen lorra… segika dabilzkio idazleari. Aintzat hartzekoa dugu, orobat, zer-nolako jarrera ageri duen Maneak judutasun “hautatu gabeko” horren aurrean, nola eragiten dion ahaide batzuek (aitak tartean) Israelera alde egiteak. Lehenbiziko esetsaldiaren ondoren, bada, sozialismo erreala (Jormania) etorriko zen, eta, hasierako atxikimendu suharraren ondoren (aldekotasun hori uztarpe faxistatik askatzeari egotziko zion idazleak gerora), berriro alde egiteko premia sentituko du. Gero, AEBko egonaldia dugu, liburuaren orainaldian aldi batez etena Jormania postkomunistara itzultzeko. Itzulera hori, gainera, ez da berak bilatua, ezpada ia nahi gabekoa, adiskide bati lagundu beharraren estakurutan etorria. Eta, orduan, dagoeneko ez den mundu baten bilaketa ia arkeologikoa hasiko da.

Ez zait iruditu hainbesterainoko huligana izan zenik gure idazlea. Nahiko modu ofizialean alde egin zuen Ceaușescu-ren garaiko Errumaniatik. Bai, erregimena kritikatu zuen, ageriki nahiz bestela. Bai, Mircea Eliade (errumaniar intelektual nazionala) larrutu zuen Burdinazko Guardia faxistaren isurikoa izateagatik. Espanturik gabe, ordea. Liburuari, oro har, sortaldearen nostalgia halako bat dario, huligankeriarik gabekoa. Azken batean, ikuspegi erabat sinesgogor bat iragazten da testuaren ehundura osoan, ikusmolde fedegaldu bat, ironikoa tarteka…

Memoriari buruzko testu bikaina ere bada, noski, literatura-lan handi gehienak bezala. Auzokoa ezagutzeko testu gomendagarria duzue, inondik ere, Huliganaren itzulera hau, Koro Navarrok, beti bezala, antze handiz euskaratua.

Azken kritikak

Arrotz eta eder
Pako Aristi

Iker Zaldua

Feminismoa eta politikaren eraldaketak
Mari Luz Esteban

Iratxe Esparza

Huliganaren itzulera
Norman Manea

Iñigo Roque Eguzkitza

Gelditu zaitezte gurekin
Ana Malagon

Amaia Alvarez Uria

Arrastoak
Dejabu panpin laborategia

Iratxe Retolaza

King Kong teoria
Virginie Despentes

Hasier Rekondo

Baina ez lukete han egon behar
Asier Osinalde

Mikel Ayerbe

Telleria eta gero, zer?
Ernesto Prat

Iratxe Esparza

Txoriak etortzen ez diren lekua
Alaine Agirre

Igor Elordui Etxebarria

Franco hil zuten egunak
Koldo Izagirre

Mikel Asurmendi

Poesia kaiera
Adrienne Rich

Igor Estankona

Poesia kaiera
Dylan Thomas

Alex Gurrutxaga

Poz aldrebesa
Juanjo Olasagarre

Hasier Rekondo

Telleria eta gero, zer?
Ernesto Prat

Javier Rojo

Artxiboa

Uztaila 2017

Ekaina 2017

Maiatza 2017

Apirila 2017

Martxoa 2017

Otsaila 2017

Urtarrila 2017

Abendua 2016

Azaroa 2016

Urria 2016

Iraila 2016

Abuztua 2016

Hedabideak