susa | literatur emailuak | literaturaren zubitegia | euskarari ekarriak | armiarma | klasikoak | aldizkarien gordailua | basquepoetry | ipuina.eus | ganbila.eus

« Paktua Basoarekin | Diesel jendea »

Maitasuna eta dirua, sexua eta heriotza / Mckenzie Wark (Danele Sarriugarte Mochales) / Katakrak, 2024

Maitasuna eta dirua, sexua eta heriotza Jon Jimenez / Gara, 2025-05-18

Zerbait wokea dela aurpegiratzen zaigunean, maiz entzuten dut halako oihartzun bat ezaguna egiten zaidana; euskaldunoi etengabe errepikatu zaigun mantra higuingarri hura, zeinak erraten baitigu nazio, identitate, hizkuntza, herri… zapalketaz hitz egiten dugunean “benetako arazoak” alboratzen ei ditugula. Bide beretik, euskaldunon artean ere bada transfeminismoari ez ikusiarena egin izan diona, pentsatuz LGTBI eta, bereziki, trans pertsonen eta feminismoaren arazoak bertzeen arazoak direla. Hala ere, nazio, genero, arraza edo gorputz minorizatu eta disidente izanagatik, baztertutakoen arteko ahizpatasuna eta identifikazioa berehala egin du mugimendu feministak, transfeminismoak dena birpentsatzeko garatu eta laga dizkigun tresnak bere gain hartuz.

Modu kritikoan eta narratibaren bidez, tresna horiek denak bildu ditu “Maitasuna eta dirua, sexua eta heriotza” (Katakrak, 2024) bizipenen liburu polemiko, erabat politiko eta ausartean McKenzie Warkek (Newcastle, Australia, 1961). Eraldaketa da liburuaren erdigunea. Pertsonala: Warkek genero trantsizioa egin baitzuen 60 urteak gertu zituela. Eta soziala: marxismotik abiatuz, arrazializatuen, transexualen eta, oro har, baztertuen egoera konkretuetatik eta komunitatetik gizartearen arauak uzkailtzea duelako helburu. Horretarako kontzeptu berri bat proposatzen digu, “femmunismoa” delakoa, komunismo utopiko bat baino, egungo errealitate materialean gauzatzen den trans-lotura feminista iraultzailea. Izan ere, “posible denaren astinaldia da transexualitatea”. Edo Jokin Azpiazuk hitzatzean laburtu eran, Warkek “idealismotik ihes egiten du espazio materialean eraikitzen delako, kalean, manifestazioan, gizon zis heterosexualekin begiradak gurutzatzen dituen kafetegietan, ospitalean, bozgorailutik oihuka ari den sexu langilearen ahotsean”. Errealitate material hori ez da zurruna, zuria ala beltza. “Noizean behin hau galdetzen didate mehatxu tonuan: gizona ala emakumea zara? Normalean hala erantzuten dut: Bai”. Identitatea modu ironikoan hartzea “egungo mugimenduoi hainbat dilemarekin lotutako korapiloak askatzen” lagun diezaguke eta “nortasunaren politikak neutralizatzen duen potentzia askatzen”, Azpiazuren aburuz. Liburu honen beraren izaera apurtzailea da, genero literario zehatz batean ezin sailka dezakegularik. Gutun moduan idatzirik, haurtzaroko bere buruari, amari, ahizpari edota maitale eta kide izan dituenei zuzenduko zaie Wark. Bide bital horretan, kapitalismoaren, arrazakeriaren, transfobiaren eta indarkeria sistemikoaren kritika zuzena egitearekin batera, mundu berri oso baten koordenatuak ematen dizkigu, “maitasuna eta dirua, sexua eta heriotza” zer diren hausnar dezagun.