kritiken hemeroteka

7.599 kritika

Azken kritikak

« | »

Kontrako eztarritik / Uxue Alberdi / Susa, 2019

Digestio korapilatsuak Irati Majuelo / Berria, 2019-09-29

Bidea egin du Uxue Alberdiren azken lanak argitaratu zenez geroztik. Baina nago dagokion baino dardara gutxiago eragin duela zenbait esparrutan. Izan ere, liburu hau ez da irakurri eta siestara lasai joateko modukoa. Aitzitik, etxeko lotsei buruz dihardu, plaza publikoko zapalkuntza sistemei eta biziraupen estrategiei buruz. Oraindik eztarrian trabatuta izango ditugu batek baino gehiagok bertan jasotako bizipen eta hausnarketak.

Emakume bertsolariek egun bizi dituzten trabak, zapalkuntzak, ahalduntze prozesuak, minak eta ilusioak aztertzeko asmoz, plazaz plaza dabiltzan hamabost bertsolari elkarrizketatu ditu Alberdik. Argi geratzen da helburua ez dela gaur egungo emakume bertsolarien erradiografia zehatz bat egitea, ez eta hamabost bertsolari horien ahotan emakume guztien ahotsa orokortzea ere. Baina, era berean, bide desberdinak jorratzen dituzten bizipen pertsonalak izanik ere, jatorrian zoru komun bat azaleratzen dute: sistema patriarkala. Garai bati erantzuten diote testigantzek, eta hala ere, ez dago diskurtso homogeneorik, iritziek collage bat osatzen dute, argazki osoaren tankera sumatzen laguntzen digutenak. Hausnarketarako helduleku, ekintzarako abiapuntu.

Liburu honek, hortaz, “tresna analitiko baten zirriborroa” osatu nahi luke, Alberdik berak aitortu bezala, kontrako eztarria estutzen digun korapiloa xehatu eta deuseztatzeko moldeak eraikitzeko. 22 mugatze mekanismo detektatu ditu autoreak, eta horien arabera antolatu elkarrizketatuen testigantzak, Joanna Russek Nola ezabatu emakumeen idazketa liburuan hasitako bidetik. Izan ere, liburu hau interesgarria da bertsolaritzaren unibertsoan dabiltzanentzat (bertsolari, gai-jartzaile, epaile, antolatzaile, bertsozale), baina baita bestelako diziplinetakoentzat ere, berezitasunak berezitasun oinarri berera bueltatzen baikara beti. Jule Goikoetxeak hitzaurrean laburbildu moduan: “Liburu hau bertsolaritzari buruzkoa litzateke, emakumeak izaki unibertsalak balira”.

Elkarrizketatuen hitzek esperientziaren zilegitasuna ematen diote liburuak azaleratzen duen biolentziari. Alberdiren hitzek, berriz, analisia eta hausnarketa errazten diote irakurleari. Egiak mahai gainean jartze horretan, bizipenen zilegiztatze horretan “liburu bat behar genuen horretarako?”, esango nuke liburu honek bertsogintzaren zenbait irudi idiliko kraskatzea lortu duela, baina biktimismoan erori gabe. Izan ere, bideko irakaspenak, pozak eta ilusioak ere ageri dira elkarrizketatuen hitzetan, “gure festa” sortzeko ahaleginetik eratorriak. Eta horietan, feminismoa aipatzen dute ahalduntzeko tresna gisa. Autoreak kolektiboari ahotsa eman izanak ere asko esaten du, egin baitzezakeen Alberdik diskurtso propioago bat elkarrizketak baliatuta, baina bakoitzaren hitzak zehatz-mehatz eta izen-abizenez jartzeak badu kolektiboaren aldarririk, desberdinen arteko ahizpatasunaren aldarririk.

Kontrako eztarritik irakurri ostean, ezinen dugu eduki arazoen jakitun izan aurreko loaldi goxorik. Ez dugu izanen ezjakintasunaren aitzakiarik, ez ezikusiarena egiterik. Digeritzeko asko daukagu oraindik.

Azken kritikak

Ene baitan bizi da
Maddi Ane Txoperena

Javier Rojo

Funanbulistaren beldurra
Karlos Gorrindo

Javier Rojo

Miñan
Amets Arzallus Antia

Arrate Beristain

VHS
Oier Guillan

Javier Rojo

Bost egun, bost gau
Manuel Tiago

Javier Rojo

Hiru geltoki lurrun
Galder Perez

Javier Rojo

Aro beilegia
Lizar Begoña

Javier Rojo

Izuaren osteko gogoeta
Susan Buck-Morss

Ibai Atutxa Ordeñana

Haize-lekuak
Amaia Telleria

Javier Rojo

Bideko hitza. Euskal poema modernoen antologia (1951-2019)
Askoren artean

Igor Estankona

Ibaiertzeko ipuina
Oihane Amantegi Uriarte

Hasier Rekondo

Ibaiertzeko ipuina
Oihane Amantegi Uriarte

Javier Rojo

Hizlandia
Iñigo Aranbarri

Aritz Galarraga

Mami Lebrun
Kepa Errasti

Javier Rojo

Artxiboa

Iraila 2020

Abuztua 2020

Uztaila 2020

Ekaina 2020

Maiatza 2020

Apirila 2020

Martxoa 2020

Otsaila 2020

Urtarrila 2020

Abendua 2019

Azaroa 2019

Urria 2019

Hedabideak