kritiken hemeroteka

7.325 kritika

Azken kritikak

« | »

Denboraren izerdia / Xabier Montoia / Elkar, 2003

Haizeak lore hautsa darabil Jon Kortazar / El País, 2003-03-24

Batzuetan batera agertzen dira gaiak, argumentuak desberdinak diren eta batak bestearekin zerikusia ez duten nobeletan. Horrelakoxea gertatu zitzaidan Bruselan bizi den José Ovejero idazlearen Un mal año para Miki nobela irakurri ondoren Xabier Montoiaren Denboraren izerdiari ekin nionean.

Kontua ez da biak bukatzen direla 2001ko irailean, dorre bikien atentatua gertatzen delarik, eta amaiera horrek oraindik nolakoa izango den ez dakigun mundu berri bati hasiera ematen diolarik. Biek bukatzen dute puntu horretan eta badirudi amaiera zabalik uzten dutela, ispiluaren inguruan bagina, eta ispiluak ezer agertuko ez balu bezala.

Badira kointzidentzia handiagoak: berrogei urteen krisialdia bizi dute pertsonaia biek. Biak daude pertsonaia baten inguruan moldatuak eta bakardadean euren mamuei aurre egin behar diete. Mamua ez dakigu zein den, ordea. Eta hementxe hasten dira ezberdintasunak.

Ovejeroren nobelan, pertsonaiak berak sortzen du, intimoa da, eromenarekin loturik da, eta maite duen guztia deuseztatzen saiatu da. “Amildegiaren mugako” nortasuna omen du Mikik, muga-mugan bizi da, eta joera patologikoak nagusitu zaizkio. Ez dio eromenak meniarik eman eta bere hondamendira zuzentzen da pertsonaia.

Montoiaren pertsonaiaren joera alegorikoa garbia da. Bere mamua historiak sorturikoa da. Polimili horietakoa dugu. Madrilen bizi da eta Basta Ya-ri buruz dokumentala egin du. Arrakasta du emakumeen artean eta negozioetan. Baina kazetari batek bere antzinako militantzia gogoratuko du. Horrekin bizitza aldatuko zaio, eta, agian, kontakizun mailan ahula den amaren gaixoa aitzakia gisa erabiliz, Gasteizera itzultzen da. Amaren gaixoa aurrera doan neurrian bere azken urteotako historia errepasatzen du. Eta kale borrokako atentatu batek berriro itzuliko du nobelaren hasieran zuen tokira, baina pertsonaia ez da bera izango.

Mundu baten erretratua egin nahi izan du Xabier Montoiak, pertsonaia hartuz eta inguru baten deskripzioa eginez, begirada, era berean, aurrerantz eta inguruetarantz,zuzen eta borobil, erabiliz. José Ovejerok, aldiz, patologia baten erretratua egin du, alde intimoa, gizakiaren alde iluna harrapatuz.

Euskal nobelak badu Atxagaren oihartzunik, batez ere hark esaten duenean pertsonaien inguruan moldatzen dituela nobelak. Baina Joxemari Iturraldek adierazi duena ere ikusten diot: ez gara gure baitako, gure ustez eta kabuz egiten duguna, hala iruditu arren ez da guregandik irtena; txotxongiloak gara eta beste norbaitek —Montoiaren nobelan historiak eta kazetariak— moldatzen du ibilbidea.

Mundu desberdinak dira, baina arreta sortu didate zenbat gauza antzeko agertzen dituzten ezagunak ez diren idazle bik bere nobeletan. Udaberria jaiotzeko da eta haizeak lore hautsa darabil. Horrela gertatzen da historian ere. Historiako haizeak lore hautsa darabil, eta hau nobela desberdinetara joan doa, egileek susmatu gabe ere.

Azken kritikak

Kontrako eztarritik
Uxue Alberdi

Sustrai Colina

Jamaikako neska
Joxemari Iturralde

Javier Rojo

Mari-mutil handi baten bluesa
Leslie Feinberg

Onintza Irureta Azkune

Idazleen gorputzak
Eider Rodriguez

Javier Rojo

Oroimenaren xaflakortasunaz
Paloma Rodriguez Miñambres

Javier Rojo

Urtaroak eta zeinuak
Jon Gerediaga

Igor Estankona

Maitasun keinu bat besterik ez
Hasier Arraiz

Iratxe Esparza

Hezurren erretura
Miren Agur Meabe

Hasier Rekondo

Deklaratzekorik ez
Beñat Sarasola

Javier Rojo

Mundutik mundua
Edu Zelaieta

Javier Rojo

Hezurren erretura
Miren Agur Meabe

Amaia Alvarez Uria

Iraganaren izterrak
Gorka Salces Alcalde

Igor Estankona

Jamaikako neska
Joxemari Iturralde

Estibalitz Ezkerra

Iraganaren izterrak
Gorka Salces Alcalde

Javier Rojo

Artxiboa

Abuztua 2019

Uztaila 2019

Ekaina 2019

Maiatza 2019

Apirila 2019

Martxoa 2019

Otsaila 2019

Urtarrila 2019

Abendua 2018

Azaroa 2018

Urria 2018

Iraila 2018

Hedabideak