kritiken hemeroteka

8.826 kritika

« | »

Mila gau eta bat gehiago / Anonimoa (Patxi Zubizarreta) / Erein, 2002

Ekialdearen xarma eta sentsualitatea Manu Lopez Gaseni / Deia, 2003-02-18

“Mila gau eta bat gehiago” izenez ezagutzen dugun ipuin bilduma ekialdeko ahozko tradizioaren altxorretik datorkigu. Inork ez daki noiz sortu ziren lehen aldiz, baina ahorik ahoko bidaia luzea egin zuten harik eta XIV. mendean idatziz jaso ziren arte, arabieraz. Handik aurrera bertsio ugari izan zituzten, tankera horretako narrazio tradizionalekin gertatu ohi den legez, horietatik ezagunena Antoine Galland-ek frantsesez jasotakoa, duela hiru mende. Geroztik, idazle askoren iradokigarri suertatu da ipuinen ipuin hori, J.L. Borgesena, besteak beste, Gallanden bertsioa oinarri harturik berea egin baitzuen gaztelaniaz.

Oraingoan Erein argitaletxeak eskaintzen digun bilduma Patxi Zubizarretaren eskutik dator, mundu arabiarra ondo ezagutzen duen beste idazle baten eskutik, hain zuzen ere. Lehenago itzuliak zituen, Pamiela argitaletxean, bilduma horretako hiru ipuin ezagunenak: ”Ali Baba eta berrogei lapurrak”, ”Aladin eta Sinbad marinelaren historia”; baita Ekialde Hurbil hori bere obra propio askoren gai edo motibotzat erabili ere.

Edonola ere, “Gure Klasikoak” sailean argitaratutako honetan, bere osotasunean aurkezten dira bilduma hartako ipuin hautatu asko (antigoaleko bildumatzaile zenbaitek, izenburua hitzez hitz harturik, eta ugaritasuna besterik adierazten ez duen 1.001 horretara iritsi nahian, asmatu egin zituzten ipuin batzuk, horien artean, Borgesek dioskunez, Aladinen istorioa bera, jatorrizko testuetan ez baitzegoen, “Gallanden beraren zorioneko asmazioa izan bide zen”). ”Mila gau eta bat gehiago”, azken batean, askotariko ipuinez osaturiko corpus bati batasuna emateko helburuz asmatutako egitura bat dela pentsatzeko tentaldian erori da askotan irakurle hau. Xerezadek Xariar erregeari gauero kontatu behar hori tradizio bat baino gehiago biltzen dituzten ipuinak harilkatzeko aitzakia besterik ez dela dirudi; aitzakia paregabea, ordea. Bertan azalarazten baitira kontagintzaren baliabiderik betierekoenak. Izan ere, ipuinak bi norabidetan haziz doaz: luzeran eta sakoneran. Ipuinak bata bestearen ondoren kateatzeko baliabidearen ondoan, ipuinak bata bestearen azpian ere (ez kasualitatez “kutxa txinatarren eran” deitua), izugarrizko sakontasuna iritsi arte, handituz eta pilatuz doaz.

Ipuinetako gaiei dagokienez, sentsualitatea aipatu behar da lehenbizi. Baina baita beste batzuk ere, hala nola itxuraldaketak, jeinuak, mota askotako magiak, giza gorputzen edertasuna, eta beste asko. Mendebaleko pentsakerarako urrunekoa irudituagatik, bertatik bertara dagoen mundu bat.

Azken kritikak

Nola esaten zaio agur ama bati
Uxue Razkin

Peru Iparragirre

Mari-alderrai
Colette

Aritz Galarraga

Erreplika
Maialen Berasategi Catalan

Ibon Egaña

Hegal egiten
Eneko Bidegain

Mikel Asurmendi

Sorbatza
Markel Sanchez

Asier Urkiza

Dakigun hori
Garazi Arrula Ruiz

Nagore Fernandez

Ipuinak eta antzezlanak
Lourdes Iriondo

Amaia Alvarez Uria

Ezezagunak trenean... irakurtzen
Miren Billelabeitia

Paloma Rodriguez-Miñambres

Dakigun hori
Garazi Arrula Ruiz

Mikel Asurmendi

Narrugorrik
Ixiar Rozas

Peru Iparragirre

Lera
Castillo Suarez

Maialen Sobrino Lopez

Hezitopia
Nora Salbotx

Joxe Aldasoro

Atzerakarga
Fermin Etxegoien

Asier Urkiza

Manifestu filosofikoa
Agustin Arrieta Urtizberea

Aritz Pardina Herrero

Artxiboa

2026(e)ko azaroa

2026(e)ko urria

2026(e)ko iraila

2026(e)ko abuztua

2026(e)ko uztaila

2026(e)ko ekaina

2026(e)ko maiatza

2026(e)ko apirila

2026(e)ko martxoa

2026(e)ko otsaila

2026(e)ko urtarrila

2026(e)ko

Hedabideak