kritiken hemeroteka

7.045 kritika

Azken kritikak

« | »

Mila gau eta bat gehiago / Anonimoa (Patxi Zubizarreta) / Erein, 2002

Ekialdearen xarma eta sentsualitatea Manu Lopez Gaseni / Deia, 2003-02-18

“Mila gau eta bat gehiago” izenez ezagutzen dugun ipuin bilduma ekialdeko ahozko tradizioaren altxorretik datorkigu. Inork ez daki noiz sortu ziren lehen aldiz, baina ahorik ahoko bidaia luzea egin zuten harik eta XIV. mendean idatziz jaso ziren arte, arabieraz. Handik aurrera bertsio ugari izan zituzten, tankera horretako narrazio tradizionalekin gertatu ohi den legez, horietatik ezagunena Antoine Galland-ek frantsesez jasotakoa, duela hiru mende. Geroztik, idazle askoren iradokigarri suertatu da ipuinen ipuin hori, J.L. Borgesena, besteak beste, Gallanden bertsioa oinarri harturik berea egin baitzuen gaztelaniaz.

Oraingoan Erein argitaletxeak eskaintzen digun bilduma Patxi Zubizarretaren eskutik dator, mundu arabiarra ondo ezagutzen duen beste idazle baten eskutik, hain zuzen ere. Lehenago itzuliak zituen, Pamiela argitaletxean, bilduma horretako hiru ipuin ezagunenak: ”Ali Baba eta berrogei lapurrak”, ”Aladin eta Sinbad marinelaren historia”; baita Ekialde Hurbil hori bere obra propio askoren gai edo motibotzat erabili ere.

Edonola ere, “Gure Klasikoak” sailean argitaratutako honetan, bere osotasunean aurkezten dira bilduma hartako ipuin hautatu asko (antigoaleko bildumatzaile zenbaitek, izenburua hitzez hitz harturik, eta ugaritasuna besterik adierazten ez duen 1.001 horretara iritsi nahian, asmatu egin zituzten ipuin batzuk, horien artean, Borgesek dioskunez, Aladinen istorioa bera, jatorrizko testuetan ez baitzegoen, “Gallanden beraren zorioneko asmazioa izan bide zen”). ”Mila gau eta bat gehiago”, azken batean, askotariko ipuinez osaturiko corpus bati batasuna emateko helburuz asmatutako egitura bat dela pentsatzeko tentaldian erori da askotan irakurle hau. Xerezadek Xariar erregeari gauero kontatu behar hori tradizio bat baino gehiago biltzen dituzten ipuinak harilkatzeko aitzakia besterik ez dela dirudi; aitzakia paregabea, ordea. Bertan azalarazten baitira kontagintzaren baliabiderik betierekoenak. Izan ere, ipuinak bi norabidetan haziz doaz: luzeran eta sakoneran. Ipuinak bata bestearen ondoren kateatzeko baliabidearen ondoan, ipuinak bata bestearen azpian ere (ez kasualitatez “kutxa txinatarren eran” deitua), izugarrizko sakontasuna iritsi arte, handituz eta pilatuz doaz.

Ipuinetako gaiei dagokienez, sentsualitatea aipatu behar da lehenbizi. Baina baita beste batzuk ere, hala nola itxuraldaketak, jeinuak, mota askotako magiak, giza gorputzen edertasuna, eta beste asko. Mendebaleko pentsakerarako urrunekoa irudituagatik, bertatik bertara dagoen mundu bat.

Azken kritikak

Gaur galtzea tokatzen da
Gotzon Hermosilla

Javier Rojo

Erreka haizea
Sonia González

Aiora Sampedro

Bakartasunaz bi hitz
Filipe Bidart

Aritz Galarraga

Pelegrinak
J.E. Urrutia Capeau

Hasier Rekondo

Errukiaren saria
Iñaki Irazu

Alex Uriarte Atxikallende

Mendi-joak
Aingeru Epaltza

Estibalitz Ezkerra

Zauri Bolodia
Oier Guillan

Mikel Asurmendi

Zuloa
Xabier Gantzarain

Peru Iparragirre

Mendi-joak
Aingeru Epaltza

Ibon Egaña

Ahotsak eta itzalak
Maixa Zugasti

Javier Rojo

Gerra txikia
Lander Garro

Roberto Moso

Girgileri Anderea
Maialen Hegi-Luku

Amaia Alvarez Uria

Etsaiak, lagunak, ezkongaiak, maitaleak, senar-emazteak
Alice Munro

Joannes Jauregi

Epailea eta haren borreroa
Friedrich Dürrenmatt

Aiora Sampedro

Artxiboa

Ekaina 2018

Maiatza 2018

Apirila 2018

Martxoa 2018

Otsaila 2018

Urtarrila 2018

Abendua 2017

Azaroa 2017

Urria 2017

Iraila 2017

Abuztua 2017

Uztaila 2017

Hedabideak