kritiken hemeroteka

7.044 kritika

Azken kritikak

« | »

Txoriak etortzen ez diren lekua / Alaine Agirre / Erein, 2017

Poesia eta etxafuegoak Alex Gurrutxaga / Berria, 2017-05-14

Txoriak etortzen ez diren lekua da Alaine Agirreren lehen poema liburua. Bertan, ni poetikoa erietxe psikiatriko batean agertzen zaigu, ezleku peto batean —M. Foucaultek esango lukeenez—, eta han sentitzen eta pentsatzen dituenak adierazten dituzte poemek. Egoera latzaren irudiak eskaintzen ditu egileak piezaz pieza.

Joseba Sarrionandiaren aipu batek zabaltzen du liburua, eta horrek berehala kokatzen du irakurlea: giro itxiak eta norbere baitako giltza aurkitu ezinak gurutzatzen dute liburua. Ildo hori markatzen du lehen poemak ere: “Idazten dut/ neure burua sartu dudan kartzela honetatik eskapatzeko…”.

Oro har, narratibitate eta batasun handiko lana da, hala poema askoren baitako joerari dagokionez nola liburuaren hari nagusiari dagokionez ere; liburua osatzen duten 33 poemak daude leku berean kokatuak, eta giro zein gai berari lotuak dira. Gainera, badira poemen arteko lotura konkretuak ere: adibidez, 4. eta 5. poemen artean, gosaltzeak lotura kronologikoa markatzen du; eta 32. eta 33. poemetan, beharbada liburuko finenetan, txorien agerpenak joskura ematen du.

Liburuaren gai nagusia ni poetikoaren egoera psikologikoa da: nola dagoen, nola bizi duen munduarekiko harremana, zer burutazio dauzkan. Eta, horrekin batera, beste elementu definitzaile nagusia lekua da: psikiatrikoan, heterotopian egotea. Elementuok poesia konfesionalaren eremura garamatzate, hala nola idazleak berak aipatzen duen Anne Sextonengana. Hala ere, aipamenetik harago, ez du ematen baliabideetan badagoenik liburua poesia konfesionalaren tradizioan txertatzeko moduko eraginik.

Ezlekuaren eguneroko sekuentziak dira Agirreren poemetan agertzen direnetako batzuk; irudi horiek giro oso konkretua sortzen dute, nahiz eta gaien lanketa urrunago joan ez. Beste poema batzuetan, berriz, kutsu terapeutikoa azaleratzen da. Beharbada horrek eragin lezake, zenbait nobela, ipuin edo telebistako fikziok bezala, katarsi modukoren bat irakurlearengan, baina ez hargatik sakoneko poetikotasunik.

Baliabide poetikoei dagokienez, soilak dira poemak, eta errekurtso ia bakarrak errepikapen eta paralelismoen ildokoak dira. Poesia adierraza da, lehen kolpean jasotzeko modukoa; eta hori ez da txarra, jakina, baina poesiak —literaturak— geruza gehiago eta barruragokoak eskatzen ditu. Ezin dira aipatu gabe utzi han-hemenka azaltzen diren efektismo printzak ere; deserosotasuna edo sorpresa eragin dezaketen irudiak daude —bereziki poema amaieretan—, eta horiek etxafuegoen itxura ematen dute.

Poetikotasunaz hitz egin zuen R. Jakobsonek, eta askotan eztabaidatu izan da zer ote den delako poetikotasun hori. Garbi dagoena da narratiba guztia ez dela literatura edo artea; eta poesia guztia ere ez. Txoriak etortzen ez diren lekua-k ia seguru lortuko du irakurleak sentitzea poemaren bat zaurgarria edo gordina dela, eta lortuko du beharbada hunkidura uneren bat ere. Baina poesia klase honek —egungo idazle gehiagoren artean ere ikusi izan denak— gehiagotan dauka aireratu eta une batez lehertzen diren etxafuegoen antza, poesiaren geruza sakon eta esanguratsuenetara eramango gintuzkeen lan poetikoarena baino.

Azken kritikak

Erreka haizea
Sonia González

Aiora Sampedro

Bakartasunaz bi hitz
Filipe Bidart

Aritz Galarraga

Pelegrinak
J.E. Urrutia Capeau

Hasier Rekondo

Errukiaren saria
Iñaki Irazu

Alex Uriarte Atxikallende

Mendi-joak
Aingeru Epaltza

Estibalitz Ezkerra

Zauri Bolodia
Oier Guillan

Mikel Asurmendi

Zuloa
Xabier Gantzarain

Peru Iparragirre

Mendi-joak
Aingeru Epaltza

Ibon Egaña

Ahotsak eta itzalak
Maixa Zugasti

Javier Rojo

Gerra txikia
Lander Garro

Roberto Moso

Girgileri Anderea
Maialen Hegi-Luku

Amaia Alvarez Uria

Etsaiak, lagunak, ezkongaiak, maitaleak, senar-emazteak
Alice Munro

Joannes Jauregi

Epailea eta haren borreroa
Friedrich Dürrenmatt

Aiora Sampedro

Bioklik
Asel Luzarraga

Iratxe Esparza

Artxiboa

Ekaina 2018

Maiatza 2018

Apirila 2018

Martxoa 2018

Otsaila 2018

Urtarrila 2018

Abendua 2017

Azaroa 2017

Urria 2017

Iraila 2017

Abuztua 2017

Uztaila 2017

Hedabideak