kritiken hemeroteka

8.826 kritika

« | »

Zirikadak / Juan San Martin / Itxaropena, 1960

Zirikadak Luis Mitxelena / Egan, 1960

Bizi dena agertzen omen da eta horixe gertatu zaigu euskal soroan eibartarrekin eta ingurukoekin. Luzaroan eduki ditugu baztertuak, haien hizkerari irri eta burla genbiltzala, arrazoizko oinarririk gabe gainera. Geren buruari begiratzen bagenio aurrenik, ez ginateke, noski, horren erraz harrika hasiko. Hutsik gabeko euskara non aurki? Beterri aldeko eta erdi nafarron ahotan ez, behinik behin.

Zirikadak Jon Etxaidek moldatu zuen Pernando Plaentxiatarraren anaia da, baina ez anaia bixkia. Plaentxiako, Eibarko eta inguruko herrietako jendeen ipuiak, gertatuak edo asmatuak, eta ateraldiak aurkezten zaizkigu liburu honetan ere, baina bere xaltxan: bertako hizkeran, alegia. Jokabide honek baditu bere alderdi onak eta ez hain onak, San Martinek hitzaurrean esaten digun bezala. Batez beste edo oro har, ordea, ez zait batere gaizki iruditzen San Martinek hartu duen bidea. Literatura mota honi ez dio kalterik egiten eta bai onik aski berez dagokion gisan maneaturik agertzeak. Atseginago izango dira horrela ipuiak askoren ahorako, eta ez Deba ibaiaren ingurukoenerako bakarrik.

Ipuiak berak nolakoak diren zerorrek ikusi behar duzu, irakurle. Ez zara erraz damutuko, horixe aldez aurretik esan diezazuket, liburu hau erosteaz. Ez dira guztiak, noski, maila batean ipintzekoak, baina guziak dira biziak, egokiak eta aisa baino aisago irakurtzen diren horietakoak. Batzuek, berriz, eta ez gutxi, bere laburrean eta zorrotzean, gain-gainekoak. Txapela, makila nahiz kopa eskeiniko balu inork euskal “unorearen” sari, egin daiteke orain, San Martini eskerrak, ez litzatekeela Eibar-Plaentxietatik urruti geldituko.

Ipuien gatza eta egilearen prestaeraren alde behar bezala mintzatu behar banu, ez nuke berehalakoan bukatuko. Hutsen kontua, berriz, laster egingo dut, ez baitiot liburuari bat besterik aurkitzen: behin edo bestetan ageri den s eta z-rekiko nahastea. Badakit han ongi bereizten ez dituztena, baina hobe litzateke, halaz guztiz ere, bereizkuntza hori izkribuetan ahalik zuzenen gordetzea, erdaraz b eta v-rekin edo egiten den antzera.

Azken kritikak

Nola esaten zaio agur ama bati
Uxue Razkin

Peru Iparragirre

Mari-alderrai
Colette

Aritz Galarraga

Erreplika
Maialen Berasategi Catalan

Ibon Egaña

Hegal egiten
Eneko Bidegain

Mikel Asurmendi

Sorbatza
Markel Sanchez

Asier Urkiza

Dakigun hori
Garazi Arrula Ruiz

Nagore Fernandez

Ipuinak eta antzezlanak
Lourdes Iriondo

Amaia Alvarez Uria

Ezezagunak trenean... irakurtzen
Miren Billelabeitia

Paloma Rodriguez-Miñambres

Dakigun hori
Garazi Arrula Ruiz

Mikel Asurmendi

Narrugorrik
Ixiar Rozas

Peru Iparragirre

Lera
Castillo Suarez

Maialen Sobrino Lopez

Hezitopia
Nora Salbotx

Joxe Aldasoro

Atzerakarga
Fermin Etxegoien

Asier Urkiza

Manifestu filosofikoa
Agustin Arrieta Urtizberea

Aritz Pardina Herrero

Artxiboa

2026(e)ko azaroa

2026(e)ko urria

2026(e)ko iraila

2026(e)ko abuztua

2026(e)ko uztaila

2026(e)ko ekaina

2026(e)ko maiatza

2026(e)ko apirila

2026(e)ko martxoa

2026(e)ko otsaila

2026(e)ko urtarrila

2026(e)ko

Hedabideak