kritiken hemeroteka

7.304 kritika

Azken kritikak

« | »

Tristezia, zer berri / Françoise Sagan (Gerardo Markuleta) / Erein - Igela, 2014

Uda izaki Aritz Galarraga / Deia, 2015-04-11

Seguru ez duzula aurkituko, Bidasoaz hegoaldera bederen, hil aurretik irakurri beharreko ehun liburuko zerrenda horietakoren batean. Seguru ez dagoela manual literaturazkoetan, irakasleen ahotan, akademiarenean, nahiz benazko klasiko bilakatu zen argitaratze beretik Frantziako partean —lagunduko zuen, noski, berandu baino lehen pelikula egiteak, Otto Preminger zuzendari; nola ahaztu Jean Seberg gogoangarria—. Baina esango nuke dela, han-hemen, irakurle bizitza bat zedarri dezakeen irakurketa horietakoa. Konprobatzeko ez dut mugarik gurutzatu behar. Eta horrexegatik da pozteko modukoa orain euskaraz atera izana, Gerardo Markuletaren itzulpen beti atsegingarrian, nahiz auskalo beharko lukeen Literatura Unibertsaleko bilduman. Seguru hunkituko duela ez bakarrik etorkizuneko, dudarik gabe orain ere bete-betean den irakurleren bat.

Pertsonaia gehiago badago —eta ez garrantzia gutxikoak— baina triangelu batek osatzen du Tristezia, zer berri eleberriko korapilo nagusia. Eszenatokia, aurretik. Txalet bat Mediterraneo aldean, bakartua, zoragarria: muino baten gainean eraikia, itsasoa bistan eta pinudi batek errepidetik ezkutatua. Ekaineko lehen beroak. Eta bertan Cecile (“Zu lehen horren pozik eta zalapartaria, burugabea izanik, orain zerebrala bihurtzen ari zara, tristea. Ez da zuretzako moduko pertsonaia”), aita (“Aitak sufritu egiten zuen, bere izaerak sufritzen uzten zion neurrian. Esan nahi baita gutxi”) eta Anne (aitari “ezkonduen orekaren ziria sartu dio, supazterrarena, moralarena”).

Zertarako erabili hitz berriak, narratzaileak esaten du momenturen batean: “Drama baten osagai guzti-guztiak genituen: limurtzaile bat, emakume munduzale bat eta emakume burutsu bat”. Uda izaki, gainera. Noski, bai, nola ez. Dramaren xehetasunak, nondik norakoak eta abarrekoak deskubritzea, ordea, irakurlearen eskutik. Cecilen hitz hauek akuilu: “Zeinen erraza zitzaidan haren pentsamenduk biderateea. Izutu ere egiten ninduen”. Eta, akabua: “aurpegi hura nire obra zen”.

Egia esan, gaur eguneko irakurlearentzat nekeza da eleberriak bere garaian sortutako eskandaluaren arrazoiak ulertzea, baina itzultzaileak sarreran dioen bezala, “neskatxaren jokamolde axolagabe eta ikaragaitzek zorabio moral halako batean sartzen dute irakurlea ezinbestean”. Horretan eleberriak oso garaikide izaten jarraitzen du. Gainera, oraindik ere, argitaratu zenetik hirurogei urtera, jarraitzen du askatzen halako urrin errebelde, urratzaile, azken batean, eta barka errepikatzea, askatzaile bat. Ez alferrik, Fraçoise Sagan “berehala bihurtu zen, gogoz kontra, belaunaldi aberats, axolagabe, ausart eta sexualki aske baten sinbolo”. Hemeretzi urterekin argitaratu, hamazazpi urteko protagonistaren egunerokoa erakutsi, derrigor harrapatzen du testuak bizitzari irekitzea, helduaroaren sarrera, gordintasunaren deskubrimendua. Esana utzi dugu dagoeneko: irakurle bizitza bat zedarri dezakeen irakurketa horietakoa.

Azken kritikak

Irautera
Castillo Suarez

Igor Estankona

Jekyll doktorearen eta Hyde jaunaren kasu bitxia
Robert Louis Stevenson

Joannes Jauregi

Enarak itzuli dira
Gari Berasaluze

Aiora Sampedro

Itsas bizimina
Pello Otxoteko

Alex Uriarte

Lerro etena (2004-2018)
Angel Erro

Iratxe Esparza

Kabitu ezina
Aintzane Usandizaga

Ibon Egaña

Analfabetoa
Iñigo Astiz

Javier Rojo

Fake news, ez dira atzo goizekoak
Fito Rodriguez

Mikel Asurmendi

Maitasun keinu bat besterik ez
Hasier Arraiz

Peru Iparragirre

Mila ezker
Garbiñe Ubeda

Aritz Galarraga

Atzerrian
Nerea Balda

Javier Rojo

Kontrako eztarritik
Uxue Alberdi

Maddi Ane Txoperena Iribarren

Analfabetoa
Iñigo Astiz

Joannes Jauregi

Poesia kaiera
Cesare Pavese

Aiora Sampedro

Artxiboa

Ekaina 2019

Maiatza 2019

Apirila 2019

Martxoa 2019

Otsaila 2019

Urtarrila 2019

Abendua 2018

Azaroa 2018

Urria 2018

Iraila 2018

Abuztua 2018

Uztaila 2018

Hedabideak