kritiken hemeroteka

7.325 kritika

Azken kritikak

« | »

Andraizea / Irati Goikoetxea / Erein, 2014

Izenetik izanera Estibalitz Ezkerra / Gara, 2015-04-11

Izena eta izana elkarri lotuta doaz, hala dio behintzat esaerak, norbait edo zerbait izendatze prozesuan bertan izendatutakoaren izaera finkatuta geratu egiten dela. Ikuspuntu postestrukturalista batetik begiratuta, zeinuaren eta esanahiaren arteko harremana erabat arbitrarioa izan ez ezik lehengoak bigarrenaren nolakotasuna ez duela mugatzen argudia daiteke, baina horrelako zerbaiten aukera urrunekoa ez ezik pentsaezina da Irati Goikoetxearen “Andraizea” ipuin bildumako pertsonaientzat.

Bizimodu, bizileku eta, kasu batzuetan, jatorri ezberdinekoak izan arren, izen eta izanaren arteko loturan duten sinesmenak batu egiten ditu. Begoñak, esaterako, txikitatik etxeko zein ezagunentzat Begotxu izan denak argi dauka bestelakoa izango zela bere bizitza Esther deituko balitz. Besteak beste, Gorka senarra ez luke hain aspertuta izango. Pertsonalitate indartsuko emakume izena iruditzen zaio Esther, beti haur, beti bigun izatera kondenatzen duen Begotxuren aldean. Aitaren ideia izan zen bera Begoña izendatzea; amak, berriz, nahiago zuen Esther. Aitaren ekimenez ere hasi zitzaizkion Begotxu deitzen. Orain guraso biak hilda daude. Itxarongela batean zain dagoela izena aldatzea erabakitzen du Begoñak; Esther izango da aurrerantzean eta Isabel, amaren lagunik minena, bere ama berria bihurtu. Gauza batek bestea ekarriko baitu modu naturalean.

Bien bitartean, okerreko maletarekin itzuli da etxera Nerea Parisera asteburu baterako egindako bidaiaren ostean. Maleta ireki eta barrukoak aztertu ondoren jabearen izenak Itziar izan behar duela bururatzen zaio, Itziar bat bakarrik sar baitaiteke hain praka estuetan. Ezkongabea da Nerea, eta bizi bakarrik bizi da. Maletako arropak jantzita oheratuko da hurrengo egunetan, Itziarren larruan sartuta. Pilik, berriz, logelako gau-mahaian koadro batean jarrita daukan Audrey Hepburnen argazkiarekin egiten du lo. Piliri ohera joatea goxoagoa egiten zaio Julia ondoan izanda. Hala jarri dio izena argazkiari, Julia, Julia izatearen itxura duela uste baitu. Ile-apaintzailea da Pili eta lepo luzeak gustuko ditu, Juliarena bezalakoak. Ramon senarrak ez dio Juliari ezer berezirik topatzen. Aitzitik, chupa chups itxura hartzen dio, baina aitortzen du ez duela inoiz emaztea gehiegi ulertu eta beldur da Juliarekiko obsesioak ez ote dituen banatuko, baina bera ere ohituko da Juliaren konpainia izaten oheratzeko orduan.

Koldok Portugaletik Euskal Herrira lan bila etorri zenean aldatu zuen izena. Han Luis zen eta, etxekoei izen berria erabiltzeko eskatu arren, hala izaten jarraitzen du. Mikel nagusiarentzat eta Raul lankidearentzat Koldo da, berriz. Bizimodu gogorra daramate biek, Koldok eta Raulek, baina ez diote inoiz halakorik elkarri aitortu.

Raul hitz gutxikoa da, eta ez dio kontatu nahi Laurak utzi berri duela. Orain damu da bikotekideari kasu handiagoa egin ez izanaz. Carmen eta haren semearekin duen harremana izan ohi du hizpide Koldok. Lanean ari diren eraikin aurreko kaletik egunero ordu berean pasatzen den ilehoria da Carmen. Bere izena zein den ez dakigu, baina Koldok Carmen izena jarri dio eta harekin harreman bat duela asmatu. Raulek bete-betean sinesten du lankidearen istorioa, harik eta egun batean Koldo ametsezko munduan bizi dela ohartzen den arte. Baina haren zoriontasuna ikusita, bera ere hasten da Koldoren ametsetan sinesten.

“Gizona” ipuineko narratzaileari Lukasek esaten dion bezala, “bizitza amestea da; esnatzea da hiltzen gaituena”. Lelo horri heltzen diote Begoñak, Nereak, Pilik, Koldok, Prudenek eta “Andraizea”ko gainerako pertsonaiek bakardadeari eta bizi baldintza gogorrei aurre egiteko orduan. Pertsonaia askoren bizimodua ez baita batere samurra, baina haien ametsek, idatzita dauden moduak eder bihurtzen dituzte.

Azken kritikak

Kontrako eztarritik
Uxue Alberdi

Sustrai Colina

Jamaikako neska
Joxemari Iturralde

Javier Rojo

Mari-mutil handi baten bluesa
Leslie Feinberg

Onintza Irureta Azkune

Idazleen gorputzak
Eider Rodriguez

Javier Rojo

Oroimenaren xaflakortasunaz
Paloma Rodriguez Miñambres

Javier Rojo

Urtaroak eta zeinuak
Jon Gerediaga

Igor Estankona

Maitasun keinu bat besterik ez
Hasier Arraiz

Iratxe Esparza

Hezurren erretura
Miren Agur Meabe

Hasier Rekondo

Deklaratzekorik ez
Beñat Sarasola

Javier Rojo

Mundutik mundua
Edu Zelaieta

Javier Rojo

Hezurren erretura
Miren Agur Meabe

Amaia Alvarez Uria

Iraganaren izterrak
Gorka Salces Alcalde

Igor Estankona

Jamaikako neska
Joxemari Iturralde

Estibalitz Ezkerra

Iraganaren izterrak
Gorka Salces Alcalde

Javier Rojo

Artxiboa

Abuztua 2019

Uztaila 2019

Ekaina 2019

Maiatza 2019

Apirila 2019

Martxoa 2019

Otsaila 2019

Urtarrila 2019

Abendua 2018

Azaroa 2018

Urria 2018

Iraila 2018

Hedabideak