kritiken hemeroteka

7.544 kritika

Azken kritikak

« | »

Garbiketa / Sofi Oksanen (Mia Rissanen - Joseba Ossa) / Alberdania-Erein, 2011

Historia baten istorioak Iker Zaldua / Gara, 2012-03-24

Lehen orrialdetik antzematen zaio liburuari istorio gogorra gordetzen duela. Aurrera egin ahala ez da arintzeko betarik, gogortasuna sendotu egiten dela esango nuke. Tonu hori mantentzen da ibilbide guztian, eta agertokia gertakari historikoa dela kontuan izanik, hots, fikzio oso errealista dela aintzat hartuta, gogoeta ez da aparte, zein itsu bizi garen gure txikian, alegia. Sofi Oksanen idazle finlandiarrak bi emakume jarri ditu aurrez aurre. Zara eta Aliide 1992. urtean Estoniako landa-eremu batean elkarrarazi ditu, errepublikak independentzia berreskuratu berritan. Mesfidati hasieran, pixkanaka elkarrengana hurbiltzen dira eta irakurlea luxuzko testigua da, begirada zenitala du, guztia ikus dezake, agerian dagoen guztia behintzat. Izan ere, datu ugari maisuki ezkutatzen ditu idazleak, datuekin jolasten du, irakurlea asmakizunetan jartzen du eta azken kolpean erakusten ditu karta guztiak. Ondorioz, liburua itxi arte ez da puzzlea behar bezala osatzen.

Gainera, historiaren lerroa ebaki egiten du eta jauzika dabil. Garai historiko ezberdinetara igaroko gara kapituluak amaitu ahala, aurrera eta atzera, etengabeko feedbackean. Errusiaren barneratzeak, Alemaniaren esku-hartzeak, Sobiet Batasunaren eraketak eta horrek guztiorrek Estonian eta, batez ere, estoniarrengan eragiten duen sentimendua borborka ageri da. Egitura hori eraikitzerakoan idazleak ez du irrist egiten; alde batetik, dokumentazio-lan handia behar da eta nago ez diola muzin egin orduak dokumentazioa arakatzen egoteari; beste alde batetik, pertsonaien garapena ongi zaindua da, bizipenek eragiten duten bilakaera bikain islatzen da haien izaeran. Kapituluak laburrak dira, horrek erritmoa bizitzea dakar, nahiz eta berez ez izan motelegia, gertakariek aurrera begira jarriko baikaituzte, hurrengo orrialdeari heltzeko gogoz, taupada bizian. Abiadura hori moteltzeko deskribapenak, maiz eta luze zenbaitetan, errepikakor ere bai tarteka, agian hortxe koska bakarra, bekatu txikia, hala ere.

Gertakari historikoen testigantza modura har daiteke nahi bada, baina hastapenean adierazi bezala, liburuak istorio bat gordetzen du. Maitasun istorio ezinezko batek dirdira egiten duela esatera ausartuko nintzateke. Aliide eta Hans nekazari estoniarren ezinezko maitasuna da historikoa erakusteko istorioa, edo hobe esatera, Aliideren maitasun ezinezkoa, sokaren beste muturrak ez baitu balizko maitasun horretan inolako interesik. Bada dirdira egiten duen beste istorio bat ere, hain zuzen, hastapen horretan aipatu dudan beste emakumearena, Zararena. Estoniara ihesi joana, emakume-trafikatzaileen saretik ihes, mafia arriskutsu batetik aldendu nahian. Aipatu dezaket, era berean, bizirauteko grina, liburuan tantaka agertzen diren pertsonaia askorengan balio hori azpimarratuko nuke. Horri dagokionez, Hans ekarri behar ezinbestean. Guduak harrapatuta geratutako estoniar nekazaria, ororen gainetik bere herriaren independentzia duena xede. Herrialdean antolatuta, komunismoari aurre egiten saiatzen den koitadua. Bide batez, ezin aipatu gabe utzi haren oharrak, koaderno batean idatziko dituenak eta guk kapitulu apartekoetan irakurriko ditugunak.

Horixe bada, Alberdania eta Ereinek eraikitako Batera apaletik jaso dudan azken harribitxia, Mia Rissanenek eta Joseba Ossak bikain itzuli dutena.

Azken kritikak

Poesia kaiera
Forugh Farrokhzad

Ibai Atutxa Ordeñana

Poesia kaiera
June Jordan

Aiora Sampedro

Gaitzaren loreak
Charles Baudelaire

Joannes Jauregi

Poesia kaiera
Forugh Farrokhzad

Igor Estankona

Poesia kaiera
Forugh Farrokhzad

Irati Majuelo

Hormako paper horia
Charlotte Perkins-Gilman

Amaia Alvarez Uria

Gaitzaren loreak
Charles Baudelaire

Javier Rojo

Poesia kaiera
June Jordan

Igor Estankona

Nobela errealista bat
Joxean Agirre

Joannes Jauregi

Moio - Gordetzea ezinezkoa zen
Kattalin Miner

Aiora Sampedro

Den-dena nahi dugu
Nanni Balestrini

Ibon Egaña

Erbesteko elurra
Felipe Juaristi

Javier Rojo

Lurra eta dardara
Askoren artean

Irati Majuelo

Miren eta erromantizismoa
Ramon Saizarbitoria

Imanol Mercero

Artxiboa

Maiatza 2020

Apirila 2020

Martxoa 2020

Otsaila 2020

Urtarrila 2020

Abendua 2019

Azaroa 2019

Urria 2019

Iraila 2019

Abuztua 2019

Uztaila 2019

Ekaina 2019

Hedabideak