kritiken hemeroteka

8.826 kritika

« | »

Jesus Aurtxoaren lenengo itzaldia / Aita Galdos / Zarautz, 1952

Jesus aurtxoaren lenengo itzaldia Ibinagabeitia'tar Andima'k / Euzko Gogoa, 1952-09

Zortzi kantutan berezitako poematxo bat duzute. Liburuño tipia, bainan apaina. Ez ditu berrogei orrialde. Ahapaldiak ere bertsu motxetan egiñak, eun eta amaika baizik ez dira. Gabonkari polita benetan. Aita Galdos’ek, lenago ere, euskal liburuak argitara zituen, geienak bir-aldaketak, bat bere-berea “Dabi’ren Abestiak” deritzaiona, ots, Dabid’en eresi edo salmoak euskeratuta.

Ezin diteke ukatu Aita Galdos’ek bere-bere duen idazkera daukanik, eta beretasun ori oraingo poemaxka ontan ere erakusten digu. Gaitzat, Yesu aurtxoak bere ao xeru artatik ixuri zituen aurreneko itzak nai lituke. Ebangelioak ez dizkigu ordea, itzok eman, bainan Galdos Olerkariak lan aundi gabe asmatu ditu zeintzu zitezkean: aitatxo Josetxo, eta amatxo Mirentxo. Beaz beste aurtxoenak bezelakoxeak, aita ta ama alegia. Ez geiago ez gutiago. Bainan Galdos Idazteunetan yakintsua izaki, zein izkeran eman zituen ere esaten digu: aram-keraz, ua bai zan garai artako Palaistina’ko izkera.

Galdos’en poematxo au ezin gentzake, iñola ere, Verdaguer’en eretzean yarri. Ez du aren mistiku-arnasik. Alare ba’du xarmantasunik. Ba’du berebiziko zertxobait, geienetan bertsuak lazo-xamarrak izan arren. Nere ustez “Jesus Aurtxoaren Lenengo Itzaldia” ren egilleak, ez du urbiletik yarraitu ogei urteo geroztik euskal olarkariek egin duten lana, are gutxiago zazpi urte auetan euskeraz idatzi duten olarkari garaiena, ots, Orixe, Iratzeder, Mirande, Mitxelena, Zaitegi, Erkiaga eta beste olerkariena, egundaino izan ditugun olerkari yayoenak. Bainan askok, berak dakitena geiegi ere dala uste dute, eta liburuxka onen egilleari ere onelako zerbait gertatu zaio. “Egun ezin gentzake ontzat artu Gardos’ek idatzi dituen neurtitzetatik geienak. Bere euskera ez da egungo olerkariena, eta ez dakit iñoizkoena izan danik ere. Neri beintzat oso aul eta uts agertzen zait Galdos’en olerkera. Alare ezin ukatu beretasun bere-berea duanik, atsegin zaion bezala mintzake.

Ahapaldi aipagarri batzu ba’ditu, orratio, eta ezin ditzake aipatu gabe utzi. Laugarren abestaldia, ene uste kaxkarrean, zortzietatik ederrena eta sentituena ere duzute. Onatx, irakurle, bertsu zenbait:

U. Amatxo maitea,

laztantxo bat neri.

A. Ez bat; nai dituzun

beste laztan, zuri.

U. Ama niaite zaiuit…

zeinbat, esan ezin…

A. Neurtu dezagun ba

gean laztanekin…

Bata bestearen

biotzaren jabe,

laztan baten daude

ezer esan gabe…

Alakoren baten

amak semeari

NIK EGUNEN BATEN

JAN EINGO ZAITUT ZU…

Orra Galdos’ek bertsurik ederrenak, eta bertsu ok, bi azken aipatuak ain zuzen, poematxoaren guna ta zergatia dituzute: “NIK EGUNEN BATEN / Jan eingo zaitut zu“. Euskaristiaren ustegabeko iragarketa, eta urrengo’kantatxo guzien muina.

Liburuxka polita, bainan liburuxka. Zer aundiagorik egungo al dute Galdos eta bere Lagundikoek ain baztertuta daukaten euskera maitearen onerako. Artean eskerrik bizkorrenak eman nai dizkiogu eibartar jatorrari euskeraren onez burua altxatu duelako.

Paris’en, […]-I-53.

Azken kritikak

Nola esaten zaio agur ama bati
Uxue Razkin

Peru Iparragirre

Mari-alderrai
Colette

Aritz Galarraga

Erreplika
Maialen Berasategi Catalan

Ibon Egaña

Hegal egiten
Eneko Bidegain

Mikel Asurmendi

Sorbatza
Markel Sanchez

Asier Urkiza

Dakigun hori
Garazi Arrula Ruiz

Nagore Fernandez

Ipuinak eta antzezlanak
Lourdes Iriondo

Amaia Alvarez Uria

Ezezagunak trenean... irakurtzen
Miren Billelabeitia

Paloma Rodriguez-Miñambres

Dakigun hori
Garazi Arrula Ruiz

Mikel Asurmendi

Narrugorrik
Ixiar Rozas

Peru Iparragirre

Lera
Castillo Suarez

Maialen Sobrino Lopez

Hezitopia
Nora Salbotx

Joxe Aldasoro

Atzerakarga
Fermin Etxegoien

Asier Urkiza

Manifestu filosofikoa
Agustin Arrieta Urtizberea

Aritz Pardina Herrero

Artxiboa

2026(e)ko azaroa

2026(e)ko urria

2026(e)ko iraila

2026(e)ko abuztua

2026(e)ko uztaila

2026(e)ko ekaina

2026(e)ko maiatza

2026(e)ko apirila

2026(e)ko martxoa

2026(e)ko otsaila

2026(e)ko urtarrila

2026(e)ko

Hedabideak