susa | literatur emailuak | literaturaren zubitegia | euskarari ekarriak | armiarma | klasikoak | aldizkarien gordailua | basquepoetry | ipuina.eus | ganbila.eus

« Talaiak eta egiak | Itzulera »

Utopiaren belaunaldia / Pepetela (Iñigo Roque Eguzkitza) / Erein, 2026

Nola aldatu garen Paloma Rodriguez-Miñambres / El Diario Vasco, 2026-04-25

Politikarekiko asaldura eta desengainu garai honetan hona hemen zer geratzen den gaztaroan desiratzen genuen utopiatik edo haren alde borrokatzeko eta mundua aldatzeko gogoaz gogoetara gonbidatzen gaituen eleberri bat. Pepetelak (Artur Carlos Mauricioren Pestana dos Santosen ezizena) 1961etik 1991ra utopia politiko baten ziklo osoa —sorrera, borroka, garaipena eta ustelkeria— kontatzen digu lau ataletan Sara, Aníbal, Vitor eta Malongo protagonisten bidez.

Lehenengoan, Lisboan kokatuta, ikasle gazteak dira, politikari buruz eztabaidan eta konspiratzen. Bigarren zatiak egitura fisikoa du: beroa, beldurra eta lokatza sabanan, gerra baten eszenatokia baita (MPLAko gerrillaria izan zen Pepetela). Hirugarrenean Angola independentea da 1975etik, baina horrek ez du ekarri Lisboan amesten zuten gizarte justua. Batetik, gerra zibila dago: eta, bestetik, ustelkeriaren seinaleak agertzen hasiak dira. Atal trinkoa begitandu zait zeren idazleak idealak irensten dituenaren sinbolo bihurtzen baitu olagarroa. Azkena ironikoena dugu, kapitalismoak idealen porrotak utzitako hutsuneak betetzen baititu. Tradizio indigena ikuskizun eta oparotasun-garaian bizitzeko promesekin nahaspilatzen duten eliza ebanjelisten agerpena azaltzen du.

Pepetelaren prosak oldartzen ez den ironia eta erruki kritikoz tratatzen ditu protagonistak eta haien bilakaera. Elkarrizketek eztabaida ideologikoen pisua hartzen dute eleberria saiakera bihurtu gabe. Pepetela soziologoa eta narratzailea orekaturik baitaude.

Ez da amaiera itxaropentsua. Zinikoa ere ez. Belaunaldi ororen erretratua topa dezakegu, zeinek, berdintasun-idealetan sinetsita, bizitza arriskatu zuen. Beranduegi konturatu ziren botere kolonialari irabaztea ez dela gizartea eraldatzea. Eta Iñigo Roquek ongi atzitu du Pepetelaren ahotsa euskaraz.