susa | literatur emailuak | literaturaren zubitegia | euskarari ekarriak | armiarma | klasikoak | aldizkarien gordailua | basquepoetry | ipuina.eus | ganbila.eus

« Labur eta sakon | Elkarrizketa bat humanismoarekin »

Barazkijalea / Han Kang (Gema Lopez Las Heras) / Elkar, 2025

Bizitza, bai gauza bitxia Maialen Sobrino Lopez / Gara, 2026-04-05

Han Kang idazle korearraren lana dugu gaur hizpide, 2024. urtean Nobel saria jaso zuena eta, Jokin Zaitegi Nobel saridunak euskaratzeko lehiaketari esker, Gema L. Las Herasek itzuli zuena. Eleberri gordina da, hiru ahotsetara kontatua eta estilo soilean emana. Emakumeekiko indarkeriaren disekzioa egiten da, hain xehe, ezen aldika bortitza baita irakurtzea bera ere, iduri baitu lekuko isil gisa begi parean pasatzen ari denaren konplize garela.

Botere harremanak ageri zaizkigu, hasteko. Protagonista, emakumea, eraldaketa bizian dago eta senarrak erresistentzia pasiboa antolatzen du, indarkeria sotila. Ez da saiatzen emaztea ulertzen, ez du bidelagun rola hartzen, ez du hausnartzen metamorfosiaren arrazoien inguruan. Sinpleki, ez dio autoritaterik aitortzen erabaki bakar bat hartzeko eta, jasan ezinik, erabakitzen du botere harremanen uhin hedakorra emaztearen familiara luzatzea. Senarrak, ordea, biktimatzat du bere burua: “Ez nuen ezer ulertzen. Une hartan pentsatu nuen ez nekiela tutik ere emakume hari buruz”. Harrigarriki sinesgarria da arduren banaketa desorekatua.

Gai nagusia, segur aski, osasun mentala da, eta irakurleak aldika ebatzi behar izaten du non paratu osasunaren eta eritasunaren arteko muga. Emakumeen bizitzak errenuntzien kronologia direnean, zein neurritan da sumisioa onargarria? “Beste behako bat eman zien etxeko objektuei. Hango ezertxo ere ez zuen berea. Bere bizitza sekula berea izan ez zuen bezalaxe”. Edo nola bizi indarkeria jasan duen gorputzaren memoriarekin? “Harrigarriro, (…) ez zuen batere jakin-minik agertu (…). Ematen zuen aski zuela gertatzen zitzaizkion gauzen lekuko huts izatea. Edo, beharbada, ezin imajinatuzko izugarrikeriak sufrituko zituen barrenean, eta egunez egun izugarrikeria haiek eraman beharrak ez zion indarrik utziko beste ezeri buruz interesik azaltzeko, gauzak deskubritzeko edota inguruan zuenaren aurrean erreakzionatzeko”.

Azkenik, bertze hari narratiboetako bat emakumeengan kontzientzia piztea da: “Ez zaitut merezi —esan zion behin, ezkondu aurretik—. (…) Pozez hartu zituen senarraren hitz goxoak, nahiz ez zituen erabat ulertu. Orain, ordea, zalantza zuen ez ote ziren izan maiteminduta ez zegoela aitortzeko modu bat”. Ahalduntzea deitzen ahal diogu, nahiz eta hitz horren tontor askatzaileak bide malkartsua ezkutatu. Ezin gorrotoan bizi, ezin amorruan bizi, eta halere bizi, bizi behar, eraikitako bizitzek zanpatuta, aldi berean kondena eta itxaropena barnebiltzen dituen mantrari men: “Denbora ez da gelditzen”. Pertsonaiak saiatzen dira, nor bere modura, espektatiben, erruaren eta minaren armiarma saretik askatzen. Nola bizi, ordea, kontzientzia piztu ondotik eraldaketarik posible ez bada?