« Belarria eta begia | Bizitzaren zipristinak »

Ihesa / Jim Thompson (J. Ziganda) / Igela, 1991

Ametsa, eskizofrenia, ihesa Aitor Zuberogoitia / Argia, 1993-10-03

EEBB, depresio garaia. Gehiengo zabalarentzat amets amerikarra bere horretan geratu da: ametsean, errealitatea guztiz bestelakoa baita. Eta eguneroko amesgaiztoari aurre egiteko, menu ederra eskaintzen du aukeren herrialdea bide denak: lantegi arreren batean egunero hamar orduz lan eginez suizidatzea, norbere irudimena bulegoko lau hormen artean alferrik galtzea… Batzuek, ordea, dela aukerok onartzen ez dituztelako edo dela aukeratzeko modurik izan ez dutelako, guztiz bestelako jokabidea daukate: errebolberra gerri ondoan paratuta, patua euren kasa moldatzea erabaki dute.

Kinka hau hartzen du abiapuntutzat Jim Thompson idazle iparramerikarraren “Ihesa” eleberriak.

Banku batean lapurreta egin duen bandaren istorioa eta Mexikora iritsi arteko ihesaren gorabeherak papeleratzen ditu Thompsonek. Ustez gaizkile direnen munduaren atea zabalduko digu bide batez; idazleak haren ankerkeria erakusten digu, baina baita euren kode bereziaren berri eman ere, maiz “jende arrunta” baino bihozberago direla argi utziz.

Doe eta Carolen ihesa hartzen du oinarritzat istorioak. Bi hauek lapurretan lagun izan zituztenak garbitu eta Mexikoko bake mitikoaren bila abiatuko dira. Bidea ez da erraza, ordea. Batetik, polizia saihestu beharko dutelako; eta bestetik, euren arteko harreman konplexuak gauzak gaitzago egingo dituelako: zeharo maiteminduta daude eta aldi berean beti elkarrenganako mesfidantzaz.

Azkenean Mexikora iristea lortuko dute, eta baita hango bake mitikoa amets hutsa zela frogatu ere. Ideia bi islatzen dira, funtsean, Thompsonen lan honetan: bat, pertsona ororen izaera eskizofreniko eta anbiguoaren erretratoa, guztiok inor baino samurrago edo gaiztoago izan gaitezkeela frogatuz. Eta bestea, ametsen eta errealitatearen artean dagoen amildegia: ezen etsaia, inon egotekotan, gure baitan baitago, eta ihesa ezinezkoa da.