kritiken hemeroteka

7.325 kritika

Azken kritikak

« | »

Antologia / Joan Salvat-Papasseit / Pamiela, 1996

Gazterik hil zen poeta Felipe Juaristi / El Diario Vasco, 1996-06-29

Joan Salvat Papasseit (1894-1924), gazterik hil zen poeta dugu. Egoera antzekoan hildako beste poeta askori bezala, gerra eta postgerra ondoren (Franco hil ondoren, alegia), etorri zitzaion nolabaiteko ospea, Kataluñako intelektual jende zenbait haren poemak aldarrikatzen hasi baitzen. Kantariek ere lau haizetara kantatu zituzten kanta bihurtutako haren poemak eta garaiz hildako poeta sinbolo bilakatu zen. Koldo Izagirrek hitzaurrean, ironiaz dioen moduan: “Gazterik hil izanak ez du denborarik izan injustiziaren aurkako sukarra epeltzeko. Eritasun ederrenak eraman izan balu bezala jujatuko dugu. Hala oroituko gara Salvat-Papasseit-ez, autodidakta eta proletarioa izan ez balitz bezala, erromantikotasunezko lurrun batean”.

Autodidakta, Miguel Hernández eta beste poeta asko bezala. Sinestezina horrelako egoera gaur egun, poesiaren kategoriak irakasleek erabakitzen dituztenean; poetak, gehienak, irakasle direnean. Intuizioa bainoago, teknika eta jakituria baloratzen denean. Baina orduan posible zen, eta bere fruituak eman zituen, denon onerako; poesiaren onerako. Ez zuen askorik argitaratu, bere bizitza urrian: “Poemak uhin ertzianotan” (1919), “Portuko irradiadorea eta antxetak” (1921), “Konspirazioak” (1922), “Izarren egitatea” (1922), “Arrosa ezpainetan” (1923). Hil ondoren “Zazpi ohoinak” argitaratu zioten.

Salvat-Papasseitek kaligrama modukoak idatzi zituelako, abangoardistatzat jo izan zuten bere garaian. Esan beharra dago, dena dela, kaligramak idazteko modu hori gaur egun bizirik dagoela Kataluñako poesian, poesiaren eta arte plñastikoaren arteko elkar-lana dela medio. Brossa, izango da, horren adibiderik ederrena. Gaur egun, kritikariek frogatu izan dute (saiatu dira behintzat) Papasseiten abanguardismo hori bere neurrira ekartzen. Hala dio Valverdek “Joan Salvat Papasseitek abanguadiatik poema gutxi batzuk ditu, kaligramak eta beste. Garrantzi handiagoa dute denok ulertzeko moduko poemek”.

Hala ere, oso ezjakina ere ez zuen behar, garaiko banaguardien oihartzuna bereganatua baitzuen, ultraistena eta futuristena, esaterako. Koldo Izagirrek, antologia hau paratu duenak, bertako poemak euskaratu dituenak dioenez: “Biluztasuna du oinarrian poesia honek, errealitatearen alde desberdinen lotura magikoan, behatuz bezala egiten dela dirudien idazketan”.

Azken kritikak

Kontrako eztarritik
Uxue Alberdi

Sustrai Colina

Jamaikako neska
Joxemari Iturralde

Javier Rojo

Mari-mutil handi baten bluesa
Leslie Feinberg

Onintza Irureta Azkune

Idazleen gorputzak
Eider Rodriguez

Javier Rojo

Oroimenaren xaflakortasunaz
Paloma Rodriguez Miñambres

Javier Rojo

Urtaroak eta zeinuak
Jon Gerediaga

Igor Estankona

Maitasun keinu bat besterik ez
Hasier Arraiz

Iratxe Esparza

Hezurren erretura
Miren Agur Meabe

Hasier Rekondo

Deklaratzekorik ez
Beñat Sarasola

Javier Rojo

Mundutik mundua
Edu Zelaieta

Javier Rojo

Hezurren erretura
Miren Agur Meabe

Amaia Alvarez Uria

Iraganaren izterrak
Gorka Salces Alcalde

Igor Estankona

Jamaikako neska
Joxemari Iturralde

Estibalitz Ezkerra

Iraganaren izterrak
Gorka Salces Alcalde

Javier Rojo

Artxiboa

Abuztua 2019

Uztaila 2019

Ekaina 2019

Maiatza 2019

Apirila 2019

Martxoa 2019

Otsaila 2019

Urtarrila 2019

Abendua 2018

Azaroa 2018

Urria 2018

Iraila 2018

Hedabideak