susa | literatur emailuak | literaturaren zubitegia | euskarari ekarriak | armiarma | klasikoak | aldizkarien gordailua | basquepoetry | ipuina.eus | ganbila.eus

« Pertsona eta natura elkartzen duen poesia | Bertan goxo »

Tolerantziaren gaineko disertazioa / Xabier Agirre / Pamiela, 2006

“La biarra” Bixente Serrano Izko / Nafar periferiatik, 2007-02-02

Oro har, Xabier Agirreren Tolerantziaren gaineko disertazioa liburuan (Juan Zelaia saiakera saria 2006.ean, Pamiela, Iruñea) gehien piztu duen arreta zera da: filosofo batek baieztatu duela europar historian praktikari esker loratu dela tolerantzia; behar praktikoari esker, pentsamolde filosofiko hutsari esker baino gehiago. Tolerantziari buruzko pentsamolde filosofikoa, jada neurri batean praktikan zegoen fenomeno baten gainean eraiki zen, hau da, praktika baten ondoren. Liburuaren iruzkingile batek (Ibon Egaña, oker ez banago) egiaztapen hori aipatzen du bereziki. Eta nire uste apalean, tolerantziari buruzko ideia berriak erratean baino gehiago, egiaztapen hori horren garbi ikustaraztean datza liburuaren meritu aparta, europar arrazionalismoaren mitoari mugak jartzen dizkion meritua.

Izan ere, joera dugu pentsatzeko gaur eguneko baliorik preziatuenak, itxura batean bederen preziatuenak, hala nola askatasuna, berdintasuna, autonomia, tolerantzia…, gogoeta filosofikoetatik (Arrazionalismotik) sortuak daudela. Inoiz ez da horrela izan, ordea. Ez eta inongo balio berri bati dagokionez ere. Arrazoiak inoiz ez dio agindu borondateari, nahimenari. Nahimenak agindu dio beti arrazoiari hau eta hura aztertzeko, gero nahimenak azterketa hori kontuan hartu ala ez erabakitzeko. Praktika bat, beti, nahimenari dagokio, onerako ala txarrerako. Kasurik onenetan, praktikak bere onurak (neurri batean) frogatu ondoren, etorriko da arrazoimena onura horien “arrazoiak” filosofikoki frogatzera. Beharrak (Nafarroako Erdialdean, euskaraz kutsuko gazteleraz “la Biarra” deritzoten horrek) jartzen du Arrazoia hausnartzen.