kritiken hemeroteka

7.979 kritika

Azken kritikak

« | »

Soinujolearen semea / Bernardo Atxaga / Pamiela, 2003

Oroimenaren teatroak Jon Kortazar / El País, 2004-01-18

Oroimenaren teatroak erretorika klasikoak asmatu zituen; gauzak gogoratzeko teknika bat genuen. Hizlariak ezelako idazkirik gabe hitz egin behar zuenean, aldez aurretik imajinatzen zuen kale bat, dendaz beterik, eta denda bakoitzean hitz bat edo kontzeptu bat kokatzen zuen, eta hitzaldi eman behar zuenean irudimenezko kale hartatik ibilbidea imajinatzen zuen, bere hitzaldia bidaia bihurtuz…

Teknika hau gogoratu dut Bernardo Atxagaren azken nobela, Soinujolearen semea, irakurtzean. Han ere, oroimenaren teatroa eraiki da. Nobelaren gaiari dagokionez, David gazteak bere bizitzaren berri ematen duen kontakizun batean gaude, eta ibilbide bat egin behar dugu berarekin bere bizitzatik zehar, dendarik denda ibili beharrean, izenez izen gabiltzalarik, erlazio mundu bat sortu arte.

Lehen-lehenik, nobelaren izenari erreparatu behar diogu, jakina baita, Anaiaren liburua deitzeko modua ere bazegoela nobela hau. Beraz, erlazio modu biren artean aukeratu izan behar du egileak: edo lagunarekin, Josebarekin izan duen erlaziotik kontatu bizitza (eta orduan Anaiaren liburua izango genukeen) edo aitarekin duen erlazioa, eta azken hau aukeratu da, Daviden historia eta herri honen historia bat balira bezala, eta herri honen historia gerra garaiko zuzenbide faltan jaioko balitz bezala.

Nobelak (ez dugu tokirik bere egitura konplexua azaltzeko) Daviden bizitzaren aro nagusi bi hartzen ditu kontuan: 60.eko hamarkadako batxilergo garaia lehen partean, eta bigarrenean, unibertsitatean dagoenekoa, 70.eko hamarkada, amnistia heldu arte luzatzen dena kontakizunean. Egilearen irudia den Josebak Daviden eskuizkribua ezagutuz, haren gainean idazten du Soinujolearen semea.

Oroimenari buruzko nobela irakurtzen dugula esan dezakegu, baina oroimen pribatua oroimen sozial bihurtzeko asmoa duena. Horretarako, zenbait estrategia erabiltzen dira: listak egitea, adibidez, edo espazioaren agerpen zuzena. Baina, batez ere, oroimen pribatua sozial bihurtzeko, teknika nagusi bat dago: hitz egitea. Eta horixe da, nagusiki, Soinujolearen semea nobela honetako pertsonaiek egiten dutena: hitz egin, aspertu gabe, garai bati buruzko memoria osatu arte.

Orain arteko bere lan osoaren sintesia egin duela aitortu du Atxagak. Eta niretzat daukat, batez ere Bi anai (Obabakoak-en arrakastaren ondoren ahaztuxea geratu zen) nobelaren oihartzuna dela hemen nagusia. Autorreferentziala da nobela, egia da, eta galtzear dagoen mundu bat liluraz begiratzen duena, Daviden eta batez ere Lubis pertsonaiaren bidetik.

Ekintzena baino gehiago kontenplazioaren nobela baten aurrean gaudela esango nuke. Daviden begiez ikusten dugu mundua eta ibilbide bat egiten haren oroimenezko teatroen bidez.

Azken kritikak

Austerlitz
W.G. Sebald

Irati Majuelo

Azken etxea
Arantxa Urretabizkaia

Ibon Egaña

Begiak zabalduko zaizkizue
Irati Jimenez

Paloma Rodriguez-Miñambres

Mina hartzeko ere
Juan Luis Zabala

Maddi Galdos Areta

Azken etxea
Arantxa Urretabizkaia

Nagore Fernandez

Liztor mutanteak
Santi Leone

Asier Urkiza

Urtu aurretik
Xabi Borda

Paloma Rodriguez-Miñambres

Gaueko eztabaidak
Agustin Arrieta Urtizberea

Mikel Asurmendi

Mina hartzeko ere
Juan Luis Zabala

Irati Majuelo

Eraikuntzarako materiala
Eider Rodriguez

Amaia Alvarez Uria

Uda betea
Aritz Gorrotxategi

Hasier Rekondo

Analfabetoa
Iñigo Astiz

Mikel Asurmendi

Faith
Lander Garro

Asier Urkiza

Samuel eta Slawo
Karlos Linazasoro

Nagore Fernandez

Artxiboa

Maiatza 2022

Apirila 2022

Martxoa 2022

Otsaila 2022

Urtarrila 2022

Abendua 2021

Azaroa 2021

Urria 2021

Iraila 2021

Abuztua 2021

Uztaila 2021

Ekaina 2021

Hedabideak