kritiken hemeroteka

7.730 kritika

Azken kritikak

« | »

Baina bihotzak dio / Xabier Montoia / Elkar, 2002

Baina bihotzak dio J.A. / Ostiela!, 2003-12

Ipuin liburu bikainak atera ditu Xabier Montoiak eta bere 3. hau ere ez da atzera begira geratu. E.H.ra begira, bai, halaxe daude hamairu istorio hauetako pertsonaiak: Londresa doan au-pair ezpeletarra, Afrikako portu batean ainguraturik dagoen marinel bizkaitarra, Indiara anaia jonkiaren bila joan den neska laudioarra… Izan ere, munduko “herrialde guztietan toki onak badira, baina bihotzak dio zoaz Euskal Herrira”…

Narrazio guztietan agertzen den jendea E.H.tik urruti dago eta horrek herrimina sortzen die gehienetan. Istorio hauek beren protagonisten bizitzetako une esanguratsuak harrapatzen dituzte, irakurleari ezagunak egiten zaizkio pertsonaiak, eta azkenerako beraiekin topatu nahi genuke. London, Napoli, Paris…. Euskalki desberdinak ezin egokiago darabiltza Montoiak, badirudi pertsonai desberdinen izakera hizkera desberdinetan ere isaladatzen dela, istorioak oso dira interesgarriak, sinesgarriak, kosmopolitak eta dokumentatuak, baina girotze aldera soilik, badirudi bidaia guztiok egin dituela… ipuin borobil-borobilak ia denak, narrazio batzuk ireki eta itxiak, beste batzuetan, hasiera edo bukaera irekiak dituztenak… kontakizun askok autore kontsakratu batenak dirudite.

Monbai ipuina itzela begitandu zaigu, munduko istorioetan “foaf tales” edo legenda urbanoak badira eta horietako bat baino gehiago ote diren honoko hau eta besteren bat (Napoli, London…), eta ezagumena ere baduela, esango genuke. Halifax, egun-egungo istorioa, bizkaieraz, tokiko istorioa unibertsala bilakatzen da, garai batekoa gaurkoaren aitzindaria. Badirudi, liburu honetan bezala, bizitza errealean ere kristo guztiak baduela sekreturen bat eta Xabierrek badaki sekretuok bestenganatzen. Buenos Aireskoa, egun-egungo gaia dugu eta hasiera eta bukaera, beste ipuin askotan bezala, bikain lotua. Erreferentzia aberatsak topatu ditugu, tonu itxuraz xinple baina nahita xinple eginak…

Denetan ere, baina Douala eta Meotz izenburuko istorioetan, eta azken honetan gehien, pertsonai ezberdinen ahotsetan E.H. beti presentearen berri ematen zaigu. Ahots horiekin ados egon ala ez, euren argudioak eta hitzetik hortzera darabiltzagun gauzak txukun isladatzea lortzen du Xabier Montoiak. Nork zioen politikan-edo jatorria duen bortxaz-eta ez zela idazten? Montoiak ondo egin du hori ere eta badirudi urte batzuk bota dituela liburu hau tajutzen; hala ez balitz ere, harrapatu gaitu…

Gure uste apalean (beharbada, “apalean = baldan” esango luke oraingo gazte euskanol batek, harentzat “apalerako beste bat izango delako” liburu hau, eta uste “harroa” deituko lioke beste kritiko batek gure iruzkin honi, ez baikara kritiko iaio), maisulan baten aurrean gaudela, ipuin guztiak edo gehienak gustatu zaizkigu. Agian, ez da hainbesterako, azken batean ez dela nobela, esan dezake norbaitek, eta eleberri handia egitea dela handiena, baina egun ipuinak nobela adinako garrantzia dutela eta tiradizoa ere badutela esan beharko litzaioke…

Azken kritikak

Isiltasunaz hunatago
Jose Angel Irigaray

Mikel Asurmendi

Bidaia (h)ariketak
Oihane Zuberoa Garmendia Glaria

Igor Estankona

Lilurabera
Yurre Ugarte

Aiora Sampedro

Euskal literatura itzuliaren egiturak eta islak 1975-2015
Miren Ibarluzea

Javier Rojo

Erbesteko gutunak Victor Hugori
Louise Michel

Irati Majuelo

Bihotza nora, zu hara
Susanna Tamaro

Ainhoa Aldazabal Gallastegui

Atezainaren larria penalti-jaurtiketan
Peter Handke

Hasier Rekondo

Panpina
Erika Olaizola

Javier Rojo

Etxeko urak
Leire Bilbao

Nuria Cano

Erle langileen amodioak
Aleksandra Kollontai

Ibai Atutxa Ordeñana

Abaro
Itxaro Borda

Aiora Sampedro

Odolik gabe
Alessandro Baricco

Nagore Fernandez

Atezainaren larria penalti-jaurtiketan
Peter Handke

Javier Rojo

Naparra, kasu irekia
Jon Alonso

Mikel Asurmendi

Artxiboa

Otsaila 2021

Urtarrila 2021

Abendua 2020

Azaroa 2020

Urria 2020

Iraila 2020

Abuztua 2020

Uztaila 2020

Ekaina 2020

Maiatza 2020

Apirila 2020

Martxoa 2020

Hedabideak