kritiken hemeroteka

7.544 kritika

Azken kritikak

« | »

Izozmendiak / Juan Ramon Madariaga / Susa, 2003

Iceberg bat kalearen erdian Igor Estankona / Deia, 2003-11-04

Juanra Madariagaren poema liburu aberatsena jadanik idatzita dagoela (eta “Amodioa batzuetan” deitzen dela) uste genuenontzat ustekabe galanta izan da “Izozmendiak”. Funtsean ez dirudi idazlearen leitmotiva aldatu denik, baina estiloan eta tonuan bereziki ausart dator bere poesigintza honako honetan: betiko oinarrien gainean aldakuntzak egin nahi izan ditu, eta bistan da aldakuntzok emaitza ona eman diotela. “Izozmendiak” bestelako liburua da, berezia.

Arinagoko lanetan iradoki baino ez zuena egiten azal-azalera dakar orain. Emozio artistiko hutsaren zalea inoiz izan ez bada ere, oraingoan irudi eta hitz-jokoz kargatu ditu konposizioetako asko. Poema garbi eta zuzenak dira, baina bihurriak, edertasunari bezainbeste leku utziz iluntasunari, ordenari bezainbeste tarte utziz noraezari, hierarkia berbera ezarriz esanahiari eta ulertezina denari. Horren guztiaren emaitza bihotza errenditzerainoko irakurraldi kaotiko eta zirraragarria da.

Idazlearen beste liburu batzuei aitortu izan diegun buru-argitasuna aitortu behar diegu halaber izozmendi hauei. Errealitatearen punta zorrotzak leundu eta taxutzeko gaitasunak egiten du posible hainbeste sentipen eta hainbeste kontraesan lerro gutxi batzuetan biltzea. Bilbotarraren idazkerak zapore atsegin eta neutroa uzten du. Liburua ireki eta lehen ahapaldian horren inguruko metafora izan daitekeena dator: “kresalean barrena” doazela izozmendiak “igarokor, ur geza daramatelarik”.

Leitmotivak, ordea, lehen ere aipatu dugu, bere horretan darrai. Poesiaren eta errealitatearen arteko aldea ezabatzeko mandatua jaso balu bezala idazten du Madariagak. Dena ez da sufrimendua, baina sufrimendua dago. Dena ez da borroka, maitasuna ere badagoenez. Kontraesanez betetako errealitate hori poemara makurtu ahal izateko nahastu egin behar da, lerro berean ezarri ederra eta itsusia, noblea eta makurra. Xelebrea da baina nahaste hori hain dago landua non irakurleak, galdu beharrean, bere burua aurkitzen baitu. Mila zatitan desegindako jende ustez modernoaren desorientazioari eskainitako kantuak dira poema asko (“Ume bat segundoro”, “Ez nabilela”, “Inor ez”…), apur bat argiago ikusten dugularik ia ezer ez daukagula argi, ez bada poesiak salbatuko gaituela erantzunik ez duten galderen gose aseezinetik.

Azken kritikak

Poesia kaiera
Forugh Farrokhzad

Ibai Atutxa Ordeñana

Poesia kaiera
June Jordan

Aiora Sampedro

Gaitzaren loreak
Charles Baudelaire

Joannes Jauregi

Poesia kaiera
Forugh Farrokhzad

Igor Estankona

Poesia kaiera
Forugh Farrokhzad

Irati Majuelo

Hormako paper horia
Charlotte Perkins-Gilman

Amaia Alvarez Uria

Gaitzaren loreak
Charles Baudelaire

Javier Rojo

Poesia kaiera
June Jordan

Igor Estankona

Nobela errealista bat
Joxean Agirre

Joannes Jauregi

Moio - Gordetzea ezinezkoa zen
Kattalin Miner

Aiora Sampedro

Den-dena nahi dugu
Nanni Balestrini

Ibon Egaña

Erbesteko elurra
Felipe Juaristi

Javier Rojo

Lurra eta dardara
Askoren artean

Irati Majuelo

Miren eta erromantizismoa
Ramon Saizarbitoria

Imanol Mercero

Artxiboa

Maiatza 2020

Apirila 2020

Martxoa 2020

Otsaila 2020

Urtarrila 2020

Abendua 2019

Azaroa 2019

Urria 2019

Iraila 2019

Abuztua 2019

Uztaila 2019

Ekaina 2019

Hedabideak