kritiken hemeroteka

8.826 kritika

« | »

Behi eroak / Patxi Iturregi / Elkar, 2003

Ipuin krudelak Felipe Juaristi / El Diario Vasco, 2003-11-14

Ipuin liburu honek, Anton Txekhoven hitz batzuk ditu aitzindari: “Askotan aurpegiratzen didate tontakeriei buruz idazten dudala, ez dudala heroi positiborik edo iraultzailerik, ( ) baina, non topatu halakorik?”. Tontakeria hitza ez da Txekhovi dagokionez, zentzu hertsian hartu behar, berak ez baitzuen sekula tontakeriarik idatzi, baina bai eguneroko kontu xume, txiki eta apalak; kalean ikusitakoari buruz, tranbian begietara etorritakoari buruz, besteak beste. Egunerokotasuna hartzen baldin badugu literatura-mota baten ezaugarritzat, alegia eguneroko bizitza, eguneroko gorabehera triste eta umilak, umiliagarriak ere bai, bihurtzen baditugu literatura, orduan esan behar Patxi Iturregi saiatzen dela, behintzat, asmo horretara hurbiltzen. “Zabor artean arakatzen izeneko ipuinak esaterako, ongi ekartzen du orrialdeetara ume bat mundura ekarri berri duen bikote baten egoera psikologikoa. Gaur egungo bizimoduaren islatzat jo dezakegun ipuin hori. Besteak, bizitzatik at daudelako, Unibertsoko materia iluna”, esaterako, non bi martziano motodun beste bi martziano suziridunekin topo egiten duten, martziano lurtarren kalterako; edo sinesgarri ez direlako, Crudités, Gidoia aspaldi dago idatzia, Gaitzak eta Izurriteak, besteak beste, fantasiaren mundu autonomoan kokatu behar.

Ipuinetan, eta azpimarragarria dela uste dut, biolentzia handia dago, batzuetan ironiaren sostengu eta makulu, “Inoiz ez dit kasurik egiten hitz egiten diodanean”, ipuinik politena nire iritzian, mendeku baten historia, grazia handiz kontatua. Besteetan, ordea, biolentzia horrek ipuina kutsatzen du, eta krudelkeria bihurtzen da. Badakit bizitza bera ere askotan krudela dela, bortitza dela, gogorra dela, baina krudelkeria samurtasunik gabe, bortizkeria apaltasunik gabe, gogorkeria biguntasunik gabe, indar erakustaldi besterik ez da. Horrekin batera aipatzekoa ere bada erregistro desberdinen erabilera: urbanoa eta ez urbanoa, jasoa eta kalekoa.

Azken kritikak

Nola esaten zaio agur ama bati
Uxue Razkin

Peru Iparragirre

Mari-alderrai
Colette

Aritz Galarraga

Erreplika
Maialen Berasategi Catalan

Ibon Egaña

Hegal egiten
Eneko Bidegain

Mikel Asurmendi

Sorbatza
Markel Sanchez

Asier Urkiza

Dakigun hori
Garazi Arrula Ruiz

Nagore Fernandez

Ipuinak eta antzezlanak
Lourdes Iriondo

Amaia Alvarez Uria

Ezezagunak trenean... irakurtzen
Miren Billelabeitia

Paloma Rodriguez-Miñambres

Dakigun hori
Garazi Arrula Ruiz

Mikel Asurmendi

Narrugorrik
Ixiar Rozas

Peru Iparragirre

Lera
Castillo Suarez

Maialen Sobrino Lopez

Hezitopia
Nora Salbotx

Joxe Aldasoro

Atzerakarga
Fermin Etxegoien

Asier Urkiza

Manifestu filosofikoa
Agustin Arrieta Urtizberea

Aritz Pardina Herrero

Artxiboa

2026(e)ko azaroa

2026(e)ko urria

2026(e)ko iraila

2026(e)ko abuztua

2026(e)ko uztaila

2026(e)ko ekaina

2026(e)ko maiatza

2026(e)ko apirila

2026(e)ko martxoa

2026(e)ko otsaila

2026(e)ko urtarrila

2026(e)ko

Hedabideak