kritiken hemeroteka

7.271 kritika

Azken kritikak

« | »

Behi eroak / Patxi Iturregi / Elkar, 2003

Haize kontra Gotzon Hermosilla / Berria, 2003-10-25

Egia aitor dezadan: Patxi Iturregik “Behi eroak” izeneko liburua kaleratu behar zuela BERRIAn irakurri nuenean, hasiera batean albisteak ez zidan aparteko atentziorik eman, idazlearen izena guztiz ezezaguna egiten zitzaidalako. Albistea irakurtzen hasi eta egilea “Haize kontra” idatzi zuen berbera zela jakin nuenean, ordea, argi txiki bat isiotu zen nire neurona herdoilduen barneko ilunpean. “Haize kontra”, bai, duela zazpi bat urte (hainbeste?) irakurri nuen ipuin bilduma, bere dramatismoagatik, itsas giroa paperera ekartzeko zuen abileziagatik, hizkeraren zehaztasun eta dotoreziagatik aho bete hortz utzi ninduen huraxe. Liburu hark arrasto sakona utzi zidan eta, hala ere, guztiz ahaztuta neukan. Gauzak zer diren: gurean ere, lan arazoengatik, argitaratzeko zailtasunengatik edo beste edozein arrazoi dela medio, etenik gabeko ibilbidea osatzen ez duten idazleek ahanzturarik gorrienean amiltzeko arriskua dute, antza. Gogoeta askorako bidea ematen du gaiak, baina beste baterako utzi beharko dugu.

Hain inpresio ona utzi duen lehenengo lan baten ostean, bigarrenak irakurlearen itxaropen neurriz kanpokoak zapuzteko arriskua dakar. Musikazaleek bigarren diskoaren sindromea deitzen diote horri. Horrelako zerbait gerta daiteke “Behi eroak” honekin. Askotariko gai, estilo eta tonuak ibiltzen ditu Iturregik hemen; alde horretatik, ez da “Haize kontra” bezain lan trinkoa, eta ipuinen artean gorabeherak daude: batzuek harriturik uzten dute irakurlea, beste batzuk oharkabe antzean igarotzen dira. Baina, oro har, esan dezakegu Iturregik aise gainditu duela bigarren liburuaren froga, eta berriro ere lan gogoangarria jarri digula begien aurrean.

Gai, estilo eta tonuak askotarikoak izanik ere, badute “Behi eroak”-eko ipuinek batasuna ematen dien hari sotil bat, baina zail egiten zait hari hori zertan den azaltzea. Ez dut uste, nonbait irakurri dudan moduan, hari hori istorio guztiak giro urbanoan kokatuak izatea denik; euskal literaturak aspalditik du hiria kokagune naturaltzat, behialako baserritarkeria eta nekazal giroarekiko larregizko lilura gainetik kenduak ditu eta, honezkero, narrazio bat hirian kokatua egoteak ez luke albiste edo ezaugarri berezi izan behar. Beste zerbait da, nire ustez, ipuinoi batasuna ematen dien elementua: bizitzaren absurdoaren aurreko harridura moduko bat, pertsonaiei darien halako etsipen puntu bat, batzuetan umorearen galbahetik iragazia (“Unibertsoko materia iluna”, zenbait egoera barregarri gorabehera gutxien asebete nauen ipuina), bestetzuetan garraztasunez zipriztindua (“Demoak bakarrik”, gehien hunkitu nauena).

Ipuin hauetako pertsonaia gehienak alderrai dabiltza, haize kontra, bizitzaren joanean galdutakoaren zama eraman behar dute arrastaka (“Behi eroak”, “Gidoia aspaldi dago idatzia”, “Zabor artean arakatzen”, “Feng Shuiren harmonia”), zerbaiten bila dabiltza, zerbait hori zer den oso ondo ez dakiten arren (“Destainaren talaiatik”) eta, batzuetan, bilatzen dutena lortu ostean, lehen bezain hutsik somatzen dute euren burua (“Sanplerraren abantailak”).

Ipuin ia guztietan Iturregik asmatu du istorio bakoitzak behar duen taupada narratiboa ematen eta, berriro ere rock and rollaren hiztegitik ekarritako esamolde bat erabiliz, one hit wonder bat ez dela erakutsi digu; alegia, lehenengo ipuin haietan eragin zigun zirrara ez zela kasualitatearen emaitza, asko esateko duen (eta nola esan badakien) idazle baten fruitua baizik. Haize kontra hasitako bide baten bigarren urratsa; espero dezagun hurrengoa irakurri ahal izateko beste zazpi urtez itxaron behar ez izatea.

Azken kritikak

Itsas bizimina
Pello Otxoteko

Igor Estankona

Hezurren erretura
Miren Agur Meabe

Peru Iparragirre

Irautera
Castillo Suarez

Javier Rojo

Ia hemen
Juanjo Olasagarre

Mikel Asurmendi

Julien Vinsonen hegaldia
Patxi Zubizarreta

Aiora Sampedro

Kamisoi zuri zetazkoa
Alaine Agirre

Joannes Jauregi

Gauaz parke batean
Jon Mirande

Aritz Galarraga

Ur biren artean
Patxi Iturregi

Estibalitz Ezkerra

Disoluzio agiriak
Jose Luis Otamendi

Alex Uriarte

Han ez banengo bezala
Slavenka Drakulic

Ibon Egaña

Ez da erditzea
Ione Gorostarzu

Javier Rojo

Lerro etena (2004-2018)
Angel Erro

Peru Iparragirre

Denok gara Google
Xabier Etxaniz Rojo

Javier Rojo

Fakirraren ahotsa
Harkaitz Cano

Raf Atxuri

Artxiboa

Maiatza 2019

Apirila 2019

Martxoa 2019

Otsaila 2019

Urtarrila 2019

Abendua 2018

Azaroa 2018

Urria 2018

Iraila 2018

Abuztua 2018

Uztaila 2018

Ekaina 2018

Hedabideak