« Oren gorenez | Bidasoa bazterra solasean »

Carvalho Euskadin / Jon Alonso / Susa, 2023

Dagoeneko existitzen ez den eleberri bat Aiora Sampedro / El Diario Vasco, 2024-03-29

Jon Alonsok joan den urte amaieran argitaratutako “Carvalho Euskadin” eleberria idazle iruindarraren ohiko genialitatetik gertu dabilen istorioa da. Idazle nafarraren ohiko obsesioak nahasten ditu oihartzun literarioa duen nobela honek: politika eta kriminalitatea uztartzen ditu tramak, eta literaturaren inguruko ardura antzematen zaio egileari.

Bigarren alderdiari tonu jostarian heltzen dio egileak. Eleberriaren protagonista Vazquez Montalban idazle katalanaren pertsonaia ezagun batekin lotzen den heinean, dagoeneko ezaguna den marko batean kokatzen du Alonsok bere istorioa. Alonsoren ekarpena Vazquez Montalbanen eleberrietan euskaldunen inguruan agertzen diren estereotipoak, aurreiritziak eta txisteak baliatuz, Carvalho protagonista izango duen euskal lurretako misterio bat eraikitzea izango da. Ispilu jolas dibertigarria osatuz, puzzlearen fitxak elkartzen joan nahi duen irakurlearentzat.

Bestalde, bide horretatik Alonsok bere ohiko buruhausteetara ekarri du eleberria. Kriminalitatea eta euskal politika lantzen ditu. Orokorrean egileak erabiltzen duen tonua jostaria bada ere, detektibeak ikertu behar duen krimena serioa da. Carvalhok ETAkide baten hilketa eta desagerpenari erantzungo baitie. Hori guztia, euskal politikaren eta kulturaren arteko harremanak biltzen duen ifrentzuan. Izan ere, deskribatutako kontakizuna eleberri anonimo gisa agertuko zaio nafar administrari funtzionario bati eta kultur ekitaldi baten aitzakian, haren egilea bilatzen saiatuko dira politikari eta funtzionario euskaldunak. Azkenik, testu apokrifoa dela deskubritzeko. Pentsatzen utzi nau ea euskal literaturaren memoria historikoa eraikitzeko boterea zalantzan jartzen ote duen Alonsok interpretazio honetan edota idazteke dagoen eleberri baten metafora posible bakarra ote den.