kritiken hemeroteka

8.352 kritika

« | »

Bekatua / Goiatz Labandibar / Erein, 2023

Paradisutik egotzia Nagore Fernandez / Berria, 2023-11-19

Bekatua izena jarri dio Goiatz Labandibarrek bere estreinako eleberri laburrari, hori baita obra harilkatzeko idazleak darabilen motibo nagusia: 36 urteko emakume bat da protagonista, Garazi, eta, parranda zoro baten ostean, bera baino 17 urte gazteagoa den mutil baten ohean esnatuko da, ez bere ohiko bikotekidearen alboan. Gertatutakoaz oharturik, eta insomnioak astindurik, bizitzaz eta bere (eta bere ingurukoen) erabakiez hausnarrean hasiko da, eta, etika-jario horrekin, egungo gizartearen, eta, batik bat, belaunaldi oso baten erretratua osatuko du.

Hirugarren pertsonako narratzailearen aldeko hautua egin du Labandibarrek bere lehen nobela honetan, Garazi protagonistaren barne-munduan sartu, eta bere inkontzientearen ahots bihurtzeko. Izan ere, barne-bakarrizketa bat eraikitzen da orriz orri, eta lehen pertsonako diskurtso bat espero nuen arren, asko gustatu zait autorearen erabakia. Batetik, hausnarketa-multzo mardul bat dakarren nobela bat izanda, nire ustez, hirugarren pertsonako ahots horrek leundu egin ditu fikzioko ekintzen eta ez-fikziozko hausnarketen artean dauden ertzak, eta gardendu egin du bien arteko marra hori. Hala, idazleak apetatsu egin du salto saiakeratik hurbilago dagoen diskurtsotik fikziora, eta alderantziz. Eta neu ere, irakurle bezala, ohartu barik sartu naiz joko berean, oso modu naturalean eta bizian, gainera, noiz magma etiko horretan hausnarrean, noiz fikzioan igeri. Bestetik, narratzailearen ahotsak protagonista distantzia batetik (auto)epaitzea ahalbidetu dio Labandibarri, eta epaia are sinesgarriagoa egiteaz gain, iruditu zait hirugarren pertsonak mesede egin diola gertaerek eta ekintzek dakarten tonu komikoari. Horra hor nobelaren indargunea.

Badago, ordea, txanponaren beste aldean, horrenbeste konbentzitu ez nauen alderdi bat. Asko dira idazle on bat, ezinbestean, irakurle on bat ere izan behar dela adierazi eta praktikara eraman duten idazleak, eta nabaria da Labandibarrek ere men egiten diola uste horri. Gustatu zaizkit dakartzan aipamenak eta idazleak, esanguratsuak dira testuan; ostera, ez beti, baina, zenbaitetan, ekartzeko moduak berak huts egin dit; gehiegi bortxatu dituen irudipena izan dut, testutik atera naute, eta, fikziotik, testuinguru akademikoagoetara eraman. Hori gertatu zait, esaterako, Sandro Pennaren hitzekin. Esango nuke Amez ipuin liburuan hobeto landu duela testuartekotasunaren alderdia, oraingoan, aldiz, pare batean idazleak besteetan erakutsi duen abilezia hori faltan izan dut.

Alderdi hori kenduta, gustatu egin zait Goiatz Labandibarren apustua: nobela laburrak, transzendentala izan gabe, baina, egungo gizarte heteropatriarkalak eta kapitalistak inposatzen digun bizi-estiloaz eta alienazioaz pentsatzeko parada eskainiko dio irakurleari, ondo landutako bidaia narratologiko dibertigarri batean laguntzeaz batera. Horretarako, komediatik oso hurbileko tonu batez mintzo zaigu idazlea, zeinak, ironia baliatuz, etengabe egiten diren digresio existentzial horien karga eta seriotasuna leuntzea lortzen duen.

Azken kritikak

Francesco Pasqualeren bosgarren arima
Unai Elorriaga

Joxe Aldasoro

Lanbroa
Pello Lizarralde

Mikel Asurmendi

Sorginak, emaginak eta erizainak
Barbara Ehrenreich / Deirdre English

Ainhoa Aldazabal Gallastegui

Ez naiz ondo akordatzen
Karlos Linazasoro

Mikel Asurmendi

Gerezi-denbora
Montserrat Roig

Amaia Alvarez Uria

Presbiziak lagundu omen digu
Edu Zelaieta

Mikel Asurmendi

Itsaso amniotikoa
Oihane Jaka

Aitor Francos

Itzulpena-Traducción
Angel Erro

Jon Jimenez

Itzulpena-Traducción
Angel Erro

Asier Urkiza

Maitasuna eta dirua, sexua eta heriotza
Mckenzie Wark

Nagore Fernandez

Fiesta: Eguzkia jaikitzen da
Ernest Hemingway

Aritz Galarraga

Biharraren hegietan
Maddi Sarasua Laskarai

Maddi Galdos Areta

Gaueko azken expressoa
Eneko Aizpurua

Aiora Sampedro

Aingeruak eta neskameak
June Fernandez

Ibon Egaña

Artxiboa

2024(e)ko uztaila

2024(e)ko ekaina

2024(e)ko maiatza

2024(e)ko apirila

2024(e)ko martxoa

2024(e)ko otsaila

2024(e)ko urtarrila

2023(e)ko abendua

2023(e)ko azaroa

2023(e)ko urria

2023(e)ko iraila

2023(e)ko abuztua

Hedabideak