susa | literatur emailuak | literaturaren zubitegia | euskarari ekarriak | armiarma | klasikoak | aldizkarien gordailua | basquepoetry | ipuina.eus | ganbila.eus

« Kafesne bat, mesedez | Gorputza zut, burua zuzen »

Zerua hemen / Oihana Arana / Susa, 2026

Zerua lurretik Asier Urkiza / Berria, 2026-05-03

Zerua hemen da Oihana Aranaren bigarren poema liburua. 2021eko Lazunak azkazaletan estreinakoa bezalaxe, Susa argitaletxean eman du idazle eskoriatzarrak. Euskal literaturako Z belaunaldiko ezpal gazteenaren —2000tik aurrera jaioak—- partaide da Arana. Poesiari bereziki emaniko taldea berau, argitaraturiko lanei erreparatzen badiegu —Leire Vargas, Libe Goitia, Sara Uribe-Etxebarria eta abar—.

Doluaren inguruan egituratzen da liburua. Doluaren halako zeharkaldi gisa ere irudikatu daiteke, infernutik zerurakoa. Zorionaren eta zeruaren arteko dikotomia marrazten da lehenengo poeman; lehenengoaren ezinezkotasuna seinalatzen du poetak, bigarrenaren izate ukaezina. Zeruak eskainiriko bermean laketuko da, izan ere, liburuaren amaieran, doluaren zauria itxitzat edo emanez, orbaina ezabatzeke. Dena den, ez du autoreak aipatu prozesua era agerikoegian adierazten, egituraren bitartez, esaterako. Esan nahi baita, doluaren etapak ez ditu xehe-xehe zehazten, azpiatalak eginez, adibidez. Prozesuak ez du eite mekanikorik, beraz. Aitzitik, arian-arian, modu aski organikoan itxuraldatzen doa Aranak berak hau deritzon hori. Poemetan hainbesteko presentzia duten landare, zuhaitz, hosto eta aldaxken antzera, erritmo naturalean —lurtarrean, zilegi bekit—.

Eguneroko xumean sublimatzen ditu Aranak ondoez handiak. Mikroan hartzen du atsegin hitz larrietan bainoago. Inguru hurbilak bistara eskaintzen dizkion irudietan. Horiek ematen diote barrura begiratzeko parada eta horien bitartez hartzen die neurria bestela eskuan artean desegingo litzaizkiokeen gai putzu sakonei: heriotza, mina, denboraren igarotzea. Poemetako egunerokoaren estetizazioak ukendu goxoaren funtzio lasaigarria ere izango luke. Laburrak dira poema gehienak, arinak. Egunen gurpilaren ukitua igar dakieke beraien une bateko geldotasunezko itxuran. Era berean, denak ala denak dira ni-tik idatziak, ia gehienetan jokatzen dira lehenengo pertsonako aditzak. Gorputzezko ni bat, zentzumenen bitartez duena bere inguru hurbilaren berri. Han eta hemen egon behar du ni horrek; ikusten, ukitzen, usaintzen dituenek zabaltzen diote hustasun handietarako bidea.

Zerua hemen izenburuari jarraituz zera ematen du aditzera liburuak; alde batetik, hizkuntza unibertsal bat egituratu dezakegula bakarrik inguruari begiratuta, hau da, hurbileko ekosisteman trinkotu daitezkeela existentziaren galderak eta hori deskodetzea dela kontua; bestetik, min adina ukendu aurki daitekeela jende arrunton bizitzetan. Unibertsalaren aktibatze horretan fin ibili da egilea tarteka, oihartzun handia utziz poema batzuetan. Herrenago, ordea, beste zenbait poematako irudi usatuegi eta zapalagoetan, estetizazio nahi delako hori esplizituegia denean, alegia. Begirada altxatu eta zerura begiratu du Oihana Aranak Zerua hemen liburu berrian. Lurretik begiratu ere, ondoren zirrara berberaz so egiteko inguruari.