kritiken hemeroteka

7.271 kritika

Azken kritikak

« | »

Behi eroak / Patxi Iturregi / Elkar, 2003

Kresaletik kalera Alvaro Rabelli / Deia, 2003-10-14

Itsas ondoko kresaletik kalerako jauzia egin du Patxi Iturregi laudiotarrak argitaratu berri duen ”Behi eroak” izeneko bigarren ipuin-bilduman. 1996an ”Haize kontra” itsas giroko ipuin-bilduma argitaratu zuenez gero lorratza galdu diogu idazle honi. Beharbada, bitartean bat baino gehiago zain egon da orain euskara irakasle denak baina sasoi batean kostak egiten ibili zenak hurbil eta urruneko itsasoen urruma berriro ez ote zuen ekarriko. Orain, berriz, ia zazpi urtegarrenean atzera ere argitaratzen duenean beste Patxi Iturregi bat aurkitu dugu, hiriko errealitate zikinera joan dena. Nostalgia pittin batez diot hau guztiau, izan ere, gurean ez dira gehiegi, kontraesan itzela bada ere, itsasoaz idatzi izan duten euskal idazleak. 90eko hamarkadan horretan ibili zen Edorta Jimenez, bere ipuin eta eleberrietan. Beste bakar bat, Patxi Iturregi bera, honek ekarri zizkigun Joseph Conrad, Herman Melville, Emilio Salgari, Carlos Onetti edota Garcia Marquezek itsasoaz idatzitako oihartzunak. ”Haize kontra” bildumak bazituen arazoak, hizkera nahiko hanpatua eta batzuetan oso erritmo trabatua; kontrara, literaturatik nahiko zekarren.

”Behi eroak” bilduman, ordea, egileak aurrekoan izan zituen arazoak konpondu ditu. Bilduma honen lorpen handiena da. Hizkera eta erritmoa ezin koherenteagoak dira kontatzen dizkigun hamabi narrazioetarako, bada hizkera bizi eta erabat kaletarra egiteko asmoa. Azken batean, narraziook hiriko bizimodu modernoaren alde ilunak kontatzen dizkigute: droga, grina, bikoteen arteko ezintasuna, lanarekiko menpekotasuna, eromena_ Hain zuzen, pertsonaiek eta egoera xelebreek erakusten duten eromenerako joera da narrazioon ezaugarri nagusia. Errealismo zakarra eta absurdoaren artean kokatzen dira. Paisaian hiri bat, Bilbo eta inguruak, narrazioon harietako bat eta errealismo handiagoa eman nahi diona, baina zenbait xelebrekeria kontatuta berehala zapuzten dena.

Horrek guztiak badu arazo handia, zatarkerian eta absurdoaren bidezidorretan ibili nahi duenak, eta asko dira, gehiegi, azken urteotako euskal literaturan horrela ibili izan direnak, badu debaldeko xelebrekeria merkeetan jausteko arriskua. Zoritxarrez bilduma honek batzuetan xelebrekeria merketik badu nahiko. Hori da Iturregirengandik espero zitekeena? Azkenean ez dakit liburu bat irabazi ala idazle bat ez ote dugun galdu.

Azken kritikak

Itsas bizimina
Pello Otxoteko

Igor Estankona

Hezurren erretura
Miren Agur Meabe

Peru Iparragirre

Irautera
Castillo Suarez

Javier Rojo

Ia hemen
Juanjo Olasagarre

Mikel Asurmendi

Julien Vinsonen hegaldia
Patxi Zubizarreta

Aiora Sampedro

Kamisoi zuri zetazkoa
Alaine Agirre

Joannes Jauregi

Gauaz parke batean
Jon Mirande

Aritz Galarraga

Ur biren artean
Patxi Iturregi

Estibalitz Ezkerra

Disoluzio agiriak
Jose Luis Otamendi

Alex Uriarte

Han ez banengo bezala
Slavenka Drakulic

Ibon Egaña

Ez da erditzea
Ione Gorostarzu

Javier Rojo

Lerro etena (2004-2018)
Angel Erro

Peru Iparragirre

Denok gara Google
Xabier Etxaniz Rojo

Javier Rojo

Fakirraren ahotsa
Harkaitz Cano

Raf Atxuri

Artxiboa

Maiatza 2019

Apirila 2019

Martxoa 2019

Otsaila 2019

Urtarrila 2019

Abendua 2018

Azaroa 2018

Urria 2018

Iraila 2018

Abuztua 2018

Uztaila 2018

Ekaina 2018

Hedabideak