kritiken hemeroteka

8.031 kritika

Azken kritikak

« | »

Bizia lo / Jokin Muñoz / Alberdania, 2003

Jokin Muñoz Rikardo Arregi Diaz de Heredia / El Periódico de Alava, 2003-10-12

Jokin Muñozek argitaratu du aurten Alberdania argitaletxean bere azken liburua: Bizia lo narrazio-bilduma. Jokin Muñozen lana aurretik ezaguna zen: hor daude Hausturak narrazio-bilduma (Alderdania, 1995), Joan zaretenean nobela (Alberdania, 1997) eta Atlantidara biajia (Alberdania, 2000) kronika-liburua edo bidaia-liburua. Ezaguna dela bere lana esan dut, baina agian esan beharko nuke publiko handiarentzat ez dela ezagunegia, publiko handia askotan konformatzen baita hedabideetan nolabaiteko oihartzun literario zein ez-literarioa lortzen duten liburu eta idazleekin. Oihartzun horretatik kanpo gelditzen ari den idazle multzoa izendatzeko tropelaren belaunaldia esapidea hasi da erabiltzen orain dela gutxi euskal literaturaren kritikan. Lauzpabost idazleren izenak guztiok ditugu buruan, irakurleak eta ez-irakurleak, baina ondoan, ziklisten artean bezala, badira beste idazle askok, beste liburu askok, oharkabean pasa direnak. Askotan oharkabean pasa diren liburu horiek arreta zorrotzagoa merezi izan dute, ezagunak baino hobeagoak baitira azken finean. Agian Jokin Muñoz tropelaren belaunaldi horretako kide bat da.

Bere azken liburuak, baina, burua ederki erakutsi ahal du lotsarik gabe. Bost narrazio dugu Bizia lo liburuan eta bosten atzetik, bosten paisajean, bada euskal gizarteak aztoratzen duen arazoa, eta batez ere arazo honetan bizitzen ikasi behar duten gizon-emakumeak: haurrak, gurasoak, familiak, lagunak. Azken hamarkada luzeek mugatzen dute kontakizun hauen denbora, ipuin batzuetan ia zehazgabe doa garaia baina gehienetan, Xantilli kasu, garai eta espazio zehatzen eraikuntza errealista eta eredugarria da, guztiz sinesgarria beraz. Modu asko erabili du idazleak bost narrazioak idazteko orduan, guztiak errealistak, gordinak eta apaindurarik gabeak. Niri bi ipuinetan nagusitzen dena gustatu zait ikaragarri: bakarrizketa gurutzatuak. Horrela idatzita daude Isiluneak eta Azterketak. Lehendabizikoan amaren eta aitaren pentsamenduek eta hitz gutxiek, eta isiluneek, osatzen dute bizitzari buruzko galdera erantzun zailekoa. Bigarrenean irakasle bat eta ikasle bat, bi belaunaldi, bi ikuspuntu, dira bizitzen ehuna osatzen duten ahotsak. Bietan pertsona bakoitzak, bestearekiko kontrapuntuan, adierazten du agian bere baitan bakar-bakarrik adierazi ahal duena, bere buruari lotsaz baina ezinbestean adierazi ahal diona, eguneroko tranpak alde batera utziz, apur bat bada ere.

Barru-barrutik azaltzen dizkigu Jokin Muñozek gure arazoak (gure arazoa esan beharko nuke?), pertsonen baitatik, kanpoan daude teoriak, analisi politikoak edo irakasteko nahiak. Eta hori eskertzekoa da. Ispilu bat izan daiteke askorentzat liburua, beste ikuspuntuak ezagutzeko aukera beste batzuentzat. Baina guztiontzat izango da plazerra ongi idatzitakoa, maisu idatzitakoa, irakurtzea. Eta horixe bai dela eskertzekoa.

Azken kritikak

Landura
Jose Luis Otamendi

Maddi Galdos Areta

Samuel eta Slawo
Karlos Linazasoro

Aitor Francos

Infinitua ihi batean
Irene Vallejo

Jose Luis Padron

Liztor mutanteak
Santi Leone

Mikel Asurmendi

Landura
Jose Luis Otamendi

Jon Martin-Etxebeste

Amaren heriotzak libreago egin ninduen
Mari Luz Esteban

Mikel Asurmendi

Feminismoa denon kontua da
Bell Hooks

Ainhoa Aldazabal Gallastegui

Bar Gloria
Nerea Ibarzabal Salegi

Jon Martin-Etxebeste

Ekaitza eta beste 34 ipuin
Kate Chopin

Amaia Alvarez Uria

Desertuan behatxuloa
Anjel Lertxundi

Ibon Egaña

Araka ditzagun gure bazterrak
Askoren artean

Jon Martin-Etxebeste

Kandelikara
Harkaitz Cano

Peru Iparragirre

Zoonomia
Nerea Arrien

Paloma Rodriguez-Miñambres

Itzalen distira
Arrate Egaña

Hasier Rekondo

Artxiboa

2022(e)ko urria

2022(e)ko iraila

2022(e)ko uztaila

2022(e)ko ekaina

2022(e)ko maiatza

2022(e)ko apirila

2022(e)ko martxoa

2022(e)ko otsaila

2022(e)ko urtarrila

2021(e)ko abendua

2021(e)ko azaroa

2021(e)ko urria

Hedabideak