kritiken hemeroteka

8.826 kritika

« | »

Oso latza izan da / Xabier Mendiguren Elizegi / Elkar, 2023

Urteak izan ziren egunak Jon Jimenez / Gara, 2023-10-08

Frankismo bortitzetik frankismo lausoago baterako trantsizio-bidean, 1981. urteko urtarrilaren 28an, etorkizunean azak jatea ekidingo zuen Lemoizko zentral nuklearra eraikitzeaz arduratzen zen ingeniari-burua, Jose Maria Ryan, bahitu zuen ETAm-k, berau exekutatu aurretik obrak gelditzeko astebeteko epea emanez. Muga-eguna baino 48 ordu lehenago, Gernikan denak ziren zerurat so. “Ez da astelehena baina, ez da azoka eguna, eta ez dira Kondor dibisioko Heinkel hegazkinak Gernika gainera datozenak beren berun-konpitak eta lehergai-mokordoak eskuzabal oparitzera, ez, helikoptero bat da gaur bake emaile eta adiskidetasun keinu gisa datorren hau”. Juan Carlos I.a errege espainola da, euskaldunon arbola sainduaren pean foruen lege zaharraren gainean berriki negoziatu, onartu eta bozkatutako autonomia estatutua bedeinkatzera, bertako agintarien onespenaz eta Eusko Gudarika dabiltzan zenbait erradikalen aurkaritzaz.

Otsailaren 4a zen Madrilen ere auto berean ekintza bat burutzera zihoazenean poliziaren kontrol batean atzeman zituzten ETAm-ko lau kiderentzat. Komandoko bi kidek ihes egitea lortu zuten; Isidro Etxabe, berriz, bala batek harrapatu zuen sorbaldan, eta Joxe Arregi ihes egiten saiatzerakoan atxiki zuten eta komisariara, DGS ospetsu bezain zorigaiztoko errepresio-gunera, eraman. Bederatzi egun eta gau iraungo zuen bere Golgotaren igoeran barreneko oinazealdiak, harik eta torturatzaileek, bizia galduko zuen beldur, Carabanchelgo espetxeko erizaindegira eraman zuten arte. Han, hiru talde iraultzaile ezberdinetako hiru kide izan zituen tormentuaren testigu —idatzita utzi zuten— eta hil aurretiko azken bidelagun.

Egiazko gertakari hauek guziak eta bertze zenbait bildu ditu, eta, horretarako, bizirik jarraitzen duten lekukoak elkarrizketatu, protagonisten engaiamendurako arrazoiak batu, haien guzien biografiak eraiki eta kontakizun zirraragarri bat ondu du Xabier Mendiguren Elizegi 24/7 editore eta idazleak. Belaunaldi militante eta borrokalari baten erretratua, kazetaritza-kronikaren osagaiak dituena baina ezinbertzean errepresioak eta denborak sortu dituen hutsuneak fikziozko izkiriatzailearen baliabideekin osatutakoa. Eta, aldi berean, azken hamarkadetako gatazkaren errelatoaren eta irudiaren garrantzia bolo-bolo darabilgun garaiotan, behin hilobiratu zutela, bere hilkutxatik atera eta, argazkiak eginez, Joxe Arregiren gorpu ximeldu, egurtu eta ubelduraz betea ezagutaraztea ahalbidetu zuten lagunei omenaldia egin nahi izan die Mendigurenek. Urteak izan ziren egun haien laburpen.

Azken kritikak

Nola esaten zaio agur ama bati
Uxue Razkin

Peru Iparragirre

Mari-alderrai
Colette

Aritz Galarraga

Erreplika
Maialen Berasategi Catalan

Ibon Egaña

Hegal egiten
Eneko Bidegain

Mikel Asurmendi

Sorbatza
Markel Sanchez

Asier Urkiza

Dakigun hori
Garazi Arrula Ruiz

Nagore Fernandez

Ipuinak eta antzezlanak
Lourdes Iriondo

Amaia Alvarez Uria

Ezezagunak trenean... irakurtzen
Miren Billelabeitia

Paloma Rodriguez-Miñambres

Dakigun hori
Garazi Arrula Ruiz

Mikel Asurmendi

Narrugorrik
Ixiar Rozas

Peru Iparragirre

Lera
Castillo Suarez

Maialen Sobrino Lopez

Hezitopia
Nora Salbotx

Joxe Aldasoro

Atzerakarga
Fermin Etxegoien

Asier Urkiza

Manifestu filosofikoa
Agustin Arrieta Urtizberea

Aritz Pardina Herrero

Artxiboa

2026(e)ko azaroa

2026(e)ko urria

2026(e)ko iraila

2026(e)ko abuztua

2026(e)ko uztaila

2026(e)ko ekaina

2026(e)ko maiatza

2026(e)ko apirila

2026(e)ko martxoa

2026(e)ko otsaila

2026(e)ko urtarrila

2026(e)ko

Hedabideak