kritiken hemeroteka

8.335 kritika

« | »

Autobiografia bat / Assata Shakur (Danele Sarriugarte Mochales) / Katakrak, 2022

Belztasunetik Nagore Fernandez / Berria, 2023-04-02

Autobiografia bat. Halaxe deitzen da Assata Shakurren biografiaren euskarazko itzulpena. Baina esango nuke Katakrak etxeak argitaratutako liburua ez dela autobiografia bat, beste barik, bat askoren artean, bat edozein; ez hori bakarrik, behintzat: bai literarioki bai politikoki, autobiografia bat baino askoz gehiago gotortzen da Assata Shakurren hitzetan.

Assata Shakur (Joanne Chesimard esklabo-izenez) Ameriketako Estatu Batuetan umotutako arrazismo instituzionalizatu bortitzaren eta azpijoko polizial eta instituzionalaren biktimetako bat da, besteak beste, beltza izateagatik zapaldutakoa. Eta besteak beste diot, beltza izateaz gain, emakumea ere badelako, eta, gainera, pobrea, hau da, bi aldiz ez, ezpada hiru aldiz subalternoa, eta, beraz, are zokoratuagoa. Bizitza guztian zehar pertsona batek jasan ditzakeen biolentzia modu guztiak bizi izan ditu, oso gazterik gainera: arrazakeria, genero indarkeria, obstetrikoa, poliziala, instituzionala, soziala, beste hainbaten artean. Shakur, ordea, ez da inoiz makurtu, eta, bere belztasunetik, gizaki orori dagozkion eskubideen alde borrokatu da temati, unerik zailenetan ere, eskubide ez-nazional eta berezkoen alde.

Literarioki ere badu zer aipatua obrak. In media res hasten zaigu Shakurren bizitza: atxilotzen duten unean bertan (liburuak dakartzan hitzaurreak kontuan izan gabe). Hortik abiatuta, bi planotan garatzen zaigu diskurtsoa. Batetik, atxiloketaren ostekoak kontatzen dira, irakurlearen orainalditik gertuagoko jazoerak, hain zuzen. Bestetik, denboran atzera egin, eta Shakurren historia kontatzen zaigu, jaiotzen den unetik bertatik hasita. Idazleak, hala, bere bizitzako puskak saltoka (eta saldoka) erakutsiko dizkio irakurleari, neurrian eta dosifikaturik. Aipaturiko plano bikoiztasunak, narratologikoki horrenbeste ustiatu den hasiera zirraragarriak, bai eta diskurtsoaren planifikazioak ere, fikziozko lanetan ohikoagoa den helburu estetikoz apaindu dute obra; hainbeste, non testigantza bezala ez ezik, artefaktu bezala ere funtzionatzen duen. Testuak aditzera ematen du, beraz, idazleak bazuela zer kontatua, eta bazekiela nola egin, gainera. Eta Danele Sarriugartek jakin du sentsibilitate estetiko hori euskarara ekartzen eta irakurleari transmititzen. Horra hor literarioki (ere) obrak eta itzulpenak duten garrantzia.

Bizitza oso bat ez ezik, bizitzeko jarrera eta apustu bat ere biltzen zaigu, hortaz, liburuan, bere eguneroko xehetasunekin eta minekin. Izan ere, datu biografikoez gain, erresistentziaren ahots bat ere deskubrituko du irakurleak orriotan, gizarte inperialista, kapitalista, matxista eta arrazista baten aurka egindako aldarri intersekzional baina, batik bat, antirrazista bat. Angela Davisek behin adierazi zuen moduan, gizarte arrazista batean ez baita nahikoa arrazista ez izatea; halako gizarte eredu bat aldatzeko, antirrazistak ere izan behar baitugu nahitaez.

Azken kritikak

Horma
Marlen Haushofer

Ainhoa Aldazabal Gallastegui

Ura ez baita beti gardena
Xabi Lasa

Joxe Aldasoro

Zoo
Goiatz Labandibar

Paloma Rodriguez-Miñambres

Xomorroak
Julia Guillamon

Nagore Fernandez

Monogamoak
Iñigo Astiz

Asier Urkiza

Metamorfosia
Franz Kafka

Aritz Galarraga

Mesfida zaitez
Bea Salaberri

Jon Jimenez

Nazionalismoaren alde eta aurka
Joxe Manuel Odriozola

Mikel Asurmendi

Itzalen tektonika
Itxaro Borda

Paloma Rodriguez-Miñambres

Manttalingo alaba
Mikel Etxaburu

Jose Luis Padron

Nazioa eta hizkuntza Humboldten pentsamenduan
Iñaki Zabaleta Gorrotxategi

Jon Jimenez

Etxe bat norberarena
Yolanda Arrieta

Irati Majuelo

Hormako atea eta beste ipuin batzuk
H.G. Wells

Hasier Rekondo

Zeru-lurren liburua
Jon Gerediaga

Jon Martin-Etxebeste

Artxiboa

2024(e)ko ekaina

2024(e)ko maiatza

2024(e)ko apirila

2024(e)ko martxoa

2024(e)ko otsaila

2024(e)ko urtarrila

2023(e)ko abendua

2023(e)ko azaroa

2023(e)ko urria

2023(e)ko iraila

2023(e)ko abuztua

2023(e)ko uztaila

Hedabideak