kritiken hemeroteka

8.087 kritika

Azken kritikak

« | »

Suite frantsesa (bertsio argitaragabea) / Irene Nemirovski (Mikel Garmendia / Joxe Mari Berasategi) / Alberdania, 2022

Hutsuneetan arakatuz Asier Urkiza / Berria, 2023-01-22

Alberdania argitaletxeak Irene Nemirovsky ukrainar jatorriko idazle frantsesaren Suite frantsesa eleberri gogoangarria berrargitaratu du. Berrargitaratze esanguratsua, izan ere, 2011n lehenbiziko aldiz euskaraz argitaratu zenaren aldean berritasun ugari dakartza honako bertsioak. Areago, bertsio berri baten aurrean geundeke. 2004ko aurkikuntza eta lehenbiziko ediziotik bederatzi urte pasatu ondoren, 2013an agertutako Nemirovskyren eskuizkribuak ditu abiapuntu argitalpenak. Hain zuzen, idazlearen paperetan kausitutako Ekaitza ekainean lehenengo liburukiaren berridazketa jasotzen du. Aukera ona, hortaz, horren eleberri mugarriaz hitz egiteko.

Jakina denez, Bigarren Mundu Gerran naziek okupatutako Frantzian kokatzen da nobela. Nemirovskyk berak bizitako garaia dugu, Parisetik ihes eginda Issy-l’Évêquen ezkutatu baitzen naziengandik. Gestapok atxilotu zuen azkenerako, ordea, eta Auschwitzen hil zen. Bertatik bertarako lekukotasun literarioa eskaini eta lanak berehalako arrakasta izan zuen 2004an. Bi eleberri laburrez —atal esatea gehiegi litzateke, eleberri autonomotzat hartuak izan daitezke eta— osatutako liburua da. Desberdintasun nabariak dituzte batak eta besteak, hala edukiari nola kontaerari eta egiturari dagokionez. Ekaitza ekainean izenekoak kaleidoskopio itxura du, hainbat pertsonaiatan ardaztutako atal laburretan egituratua. Hala, irakurleak zenbait patu eta ihesaldiren berri jakingo du; hortxe daude goi-burgesiako Pericaud familia, Gabriel Corte idazle arranditsua, Michaud senar-emazte burges txikiak… Naziek Paris okupatuz geroztik denak ere ihesean, Frantziako landa eremuko herriak kurrituz. Bigarren liburukian, Dolce-n, okupatutako herrixka bateko bizimodua islatzen da, bi familia protagonista direla, Laberie baserritarrak eta Angellier burges kaletarrak, hurrenez hurren.

Bi liburukien osagai adierazgarrietako bat zera da, klase sozialen gaineko iruzkinen aberastasuna. Nemirovsky maisua da pertsonaien karakterizazioan, eta gehienetan manikeismoari ihes eginez —alemanenganako sentimenduen anbibalentzia da gakoetako bat—, gainbeherak jotako gizarte baten erretratu zorrotza aurkezten du. Hipokrisiak azaleratzen dira, maitasunak eta gorrotoak, sentimenduen borborra klase sozial bakoitzak jokatu beharreko funtzio historikoarekin gatazkan. Norbanakoaren eta Historiaren arteko harreman konplexua dagoke sakonean, baina finean zerbait zehatzagoaz ari da autorea, hots, frantziar gizarteak okupazioaren aurrean hartutako jarrerez. Beren alderdi gizatiar eta moralaz. Frantziaren lotsaizun eta miseriez, alegia. Kolaborazionismoa ageri da batzuetan; beste batzuetan, berriz, harrokeria nazionalak erantsitako berniz epikoa baino ez du kentzen. Frantziak okupazioaz eta Erresistentziaz garatutako kontakizunari zartakoa ematen dio Suite frantsesa-k, fikzioaren zereginetako bat historia ofizialaren hutsuneetan arakatzea denez. Horietan miatzeko gaitasun handia zuen Nemirovskyk, baita gizakiak Historiaren atzaparretatik libratzekoa ere.

Azken kritikak

Gari eta goroldiozko
Anari Alberdi Santesteban

Ibai Atutxa Ordeñana

Winesburg, Ohio
Sherwood Anderson

Nagore Fernandez

Suite frantsesa (bertsio argitaragabea)
Irene Nemirovski

Asier Urkiza

Haragizko mamuak
Karmele Mitxelena

Jon Martin-Etxebeste

Sorgin-argien ehizan
Joan Mari Irigoien

Mikel Asurmendi

Balio erantzia
Ekaitz Goikoetxea

Mikel Asurmendi

Berriz zentauro
Katixa Agirre

Amaia Alvarez Uria

Poesia kaiera
Federico Garcia Lorca

Nagore Fernandez

Humanitatearen une gorenak
Aritz Galarraga

Asier Urkiza

Soniexka
Ludmila Ulitskaia

Ibon Egaña

Solteroen dantzalekuak
Joxean Agirre

Mikel Asurmendi

Petare
Leire Ibarguren

Jose Luis Padron

Poema liburu bat —irakurtzeko jarraibideak—
Angel Erro

Hasier Rekondo

Norberak maite duena
Miren Billalabeitia

Paloma Rodriguez-Miñambres

Artxiboa

2023(e)ko urtarrila

2022(e)ko abendua

2022(e)ko azaroa

2022(e)ko urria

2022(e)ko iraila

2022(e)ko uztaila

2022(e)ko ekaina

2022(e)ko maiatza

2022(e)ko apirila

2022(e)ko martxoa

2022(e)ko otsaila

2022(e)ko urtarrila

Hedabideak