kritiken hemeroteka

8.338 kritika

« | »

Literatura eta harrikoa / Inma Errea / Pamiela, 2003

Literatura femeninoari buruz Oier Guillan / Gara, 2003-09-06

Inma Errearen liburuaren pertsonaiak, “literatura femeninoa”ri buruzko irratsaioa entzuten ari den bitartean, harrikotik paperera egiten du salto, eztabaidagai honen klabeak bilatuz.

Ez da emakumeen literaturaz irakurtzen dudan lehengo lana. Emakumeei buruzko literatura, emakumeentzat egindako literatura, emakumeek idatzitako literatura, literatura femeninoa… Tankera honetako gaiek topiko eta errepikapen errazetatik hareago gogoeta interesgarriak gordetzen dituztelakoan nago (gazte literatura edo literatura homosexuala kasu, ez ote dute etiketak gaindituta literatura berataz hitz egiten?). Ez da erraza, halaber, izenlagun eta definizio lausoetatik eztabaida nahiz gogoetarako mamiak biltzea.

Garai batean, testuinguru batzuetan oraino, “literatura femeninoa” hitzak erabiltzea aldarrikapen zantzuak izan zitekeelakoan nago (gaur egun ez ote dute argitaratzaile-enpresariek titulua bereganatu). Zilegi eta apropos. Denbora pasa ahala, testuinguruak ahuldu ahala, etiketak bere horretan gelditzeko arriskua suerta liteke ordea. Gai bat behin eta berriz azalerazten denean, ahatik, itxi gabeko eztabaida bat dagoela eman dezake aditzera. Inma Errearen liburuan kezka hori ere badelakoan nago. Datuek eta egunerokotasunak berak aditzera ematen dutenez, osatu gabeko gogoetak, aldarrikapenak irauten du “literatura femeninoa” delako horren inguruko eztabaidan. Liburu honetako Brigitta pertsonaiak harrikotik paperera eginen du salto, “literatura femeninoaz” mintzo den irratsaioa abiapuntu, erreferentzia pertsonal anitzen ildotik gaia lantzerakoan klabeak gerta litezkeen hizpideak zabalduz.

Narratzailea Brigitta pertsonaia izateak gaiarekiko urruntze bat errazten ahal dio autoreari, subjektibotasuna “zilegiago” egiten ahal du. Pertsonaia batek informalki hitz egiteko aukera handiagoa izan dezake, datuei gutxi gorabeherako gerturaketa pertsonal bat eginez zeharkako begiratua egin, haiengan baino gehiago sentimenduetatik abiatu, aipatu erreferentzia pertsonalei bidea eman. Bestela, zabalegia izan liteke gaira egin beharreko gerturaketa, eskuraezina agian. Gai honetara freskotasunetik gerturatzeko saioa izan liteke hau, zehaztasunetik edo azterketa sakon linealetik baino gehiago.

Bestetik, liburuari “femeninoa” kenduta hein handi batean “literatura”z, sorkuntza eta haren eguneroko zailtasunez mintzo dela esango nuke nik. Liburu honek ez du agian erabateko ondoriorik ekarriko inorentzat, ziur aski ez da hori ere bere helburua. Gogoeta abiatzen behintzat laguntzen du, zenbaitetan topikoetatik ihesi ibilita ere haietaz mintzo den arren. Liburua ariketa interesgarria iruditu zait edonola ere, arkatza eskuetan hainbat pasarte gustura azpimarratu dut.

Ezein gairen inguruan gogoetak mintzagai direnean, irakurleak bere buruarengana jotzen du lehenik eta behin, bere esperientziekin alderatzen du irakurritakoa. Irakurri ditut emakumeek idatzitako aldarrikapen kutsuko liburuak, emakumeen sentimenduak parez pare ireki dizkidaten liburuak, eta gozatu dut. Irakurri ditut emakumeek idatzitako liburuak emakume batek idatzita direla ahaztuta, edo ohartu gabe, eta gozatu dut. Hitzek badute irakurlea ezein mundu une batez berea egiteko magia edo aukera. Eta liburuetatik nahiz haien kanpotik, topikoetatik areago, ikasteko eta aldatzeko asko dagoela ematen dute aditzera sarritan. Beti ere, lehenik eta behin, irakurlea bera abiapuntu.

Azken kritikak

...eta gauetik, euria
Fertxu Izquierdo

Nagore Fernandez

Nekropolia
Boris Pahor

Asier Urkiza

Markos Gimenoren 101 letrakartel
Joseba Sarrionandia

Jon Jimenez

Horma
Marlen Haushofer

Ainhoa Aldazabal Gallastegui

Ura ez baita beti gardena
Xabi Lasa

Joxe Aldasoro

Zoo
Goiatz Labandibar

Paloma Rodriguez-Miñambres

Xomorroak
Julia Guillamon

Nagore Fernandez

Monogamoak
Iñigo Astiz

Asier Urkiza

Metamorfosia
Franz Kafka

Aritz Galarraga

Mesfida zaitez
Bea Salaberri

Jon Jimenez

Nazionalismoaren alde eta aurka
Joxe Manuel Odriozola

Mikel Asurmendi

Itzalen tektonika
Itxaro Borda

Paloma Rodriguez-Miñambres

Manttalingo alaba
Mikel Etxaburu

Jose Luis Padron

Nazioa eta hizkuntza Humboldten pentsamenduan
Iñaki Zabaleta Gorrotxategi

Jon Jimenez

Artxiboa

2024(e)ko ekaina

2024(e)ko maiatza

2024(e)ko apirila

2024(e)ko martxoa

2024(e)ko otsaila

2024(e)ko urtarrila

2023(e)ko abendua

2023(e)ko azaroa

2023(e)ko urria

2023(e)ko iraila

2023(e)ko abuztua

2023(e)ko uztaila

Hedabideak