kritiken hemeroteka

7.905 kritika

Azken kritikak

« | »

Bihurguneko nasa / Uxue Apaolaza / Susa, 2021

Besteen ifrentzu latza Hasier Rekondo / Deia, 2021-12-31

L´être et le néant existentzialismoaren oinarrietako batean Jean Paul Sartrek esaten du “giza errealitatea norberaren baitakoa dela”. Alta bada, hori bakarrik al gara? Filosofo paristarraren ustean, besteenganako hurbilketan ezin da inondik inora ahaztu lotsaren auzia. Uxue Apaolazaren (Hernani, 1981) azken liburu honetan bete-betean islatzen da besteenganako lotsa hori baina, halaber, Lur protagonista eta narratzaileak beste “auzi” pertsonal eta sozial ugari azaleratuko ditu bere baitako errealitatearen eraikuntzan: harremanek eragiten dizkioten beldur abisala, sexu eta klase erasotzaile ezberdinen aurrean oka edota zerbait gehiago egiteko gogoa, lanak eta lan ezak ondorioztatu prekarietatea, pobrezia eta gizartearen degradazio morala zein materiala, sustantzia ezberdinen erabileren irakurketa moralik gabeko ondorioak, ustezko lagunek edo familiak edo horren gabeziak eragin amildegiak, auzi horiek guztiak aldatu nahi dituztenen kontradikzioak eta ezintasunak…

Bederatzi narrazio ezberdinetan eratua dago liburua, narraziootan ez dago ildo jarraitzailerik guzti guztiek nolabaiteko osotasun bat eratzen duten arren, batez ere, Lur protagonistaren ahots orojakilea, solipsismoaren mugetan barrena, soziopatia erakargarri, samur, bortitz eta ironiko baten jabe, nagusitzen baita. Horrezaz gain, liburu osoan zehar Madril hiriak ere badu protagonismorik, gazteleraz irakurriko dugun Galdosen aipu epatantea, “los techos se cogían de la mano…y las habitaciones parecían predestinadas a la premeditación de un crimen” ez da horren isla zuzena izango baina bai erreferentzia egoera sozialaren berri emateko, “nire klasearen neurrira”.

Bederatzi narrazio ezberdinetan badira fin landutako teknika narratibo ezberdinak, narrazio bakoitzean garatu nahi den gai ezberdinei bide emateko, hortaz, bada liburu kontzeptuala ere. Sentsazio bitxia sorraraziko diote narraziook, prest eta adi jarraitu beharko duen irakurleari; batetik fragmentazio eta elipsien artean galtzeko arriskua dauka irakurleak bere onena ematen ez badu, bestetik, estiloaren fineziak eta ikuspuntuaren jabetasunak liburu handi baten aurrean gaudela ohartaraziko digute.

Bitxia oso liburuak kritikaren aldetik jaso duen oihartzun eskasa, izan ere, urteko liburu garrantzitsuetariko baten aurrean gaude. Alta, gure literaturaren eszenatoki globalak geroz eta gehiago harritzen nau, aurtengo Euskadi Sarien nondik norakoak antzematea besterik ez dago.

Uxue Apaolazaren liburuaren kasuan, ez da horrelakorik, liburu aparta zalantza izpirik gabe, narratzeko ahalmenari dagokionez bederen. Nire narraziorik gogokoena, Prozesionariak. Akaso liburuaren alderik ahulena nolabaiteko originaltasun falta izanda, nork behar du berritzailea izan talentuaren jabe denean?, narrazio hori apurtzaileagoa iruditu baitzait Apaolazaren ildo nagusitik at, Beckett-en kutsuaz blai: “Mundu guztia konpontzen da ni gabe. Agian, hilko banintz, desberdina litzateke, orduan bueltak emango lizkiokete absentziari, baina hil gabe falta banaiz, konpontzen dira”.

Azken kritikak

Infinitua ihi batean
Irene Vallejo

Ainhoa Aldazabal Gallastegui

Agur, maitea, ikusi arte
Massimo Carlotto

Asier Urkiza

Izurritea
Onintza Enbeita

Nagore Fernandez

Egungo euskal krimen-literatura
Askoren artean

Paloma Rodriguez-Miñambres

Totelak
Fermin Etxegoien

Mikel Asurmendi

Krakovia
Goizalde Landabaso

Irati Majuelo

Faith
Lander Garro

Ibon Egaña

Walden
Henry David Thoreau

Asier Urkiza

Eraikuntzarako materiala
Eider Rodriguez

Nagore Fernandez

Poesia kaiera
Alda Merini

Paloma Rodriguez-Miñambres

Zeruak eta infernuak
J.M. Olaizola "Txiliku"

Mikel Asurmendi

Krakovia
Goizalde Landabaso

Aitor Francos

Dortokaren begirada
Jon Arretxe

Aitor Francos

Bihurguneko nasa
Uxue Apaolaza

Hasier Rekondo

Artxiboa

Urtarrila 2022

Abendua 2021

Azaroa 2021

Urria 2021

Iraila 2021

Abuztua 2021

Uztaila 2021

Ekaina 2021

Maiatza 2021

Apirila 2021

Martxoa 2021

Otsaila 2021

Hedabideak