kritiken hemeroteka

7.333 kritika

Azken kritikak

« | »

Eta harkadian ni / Anjel Erro / Elkar, 2002

Zaharrak berri-berri Gerardo Markuleta / Berria, 2003-07-19

Poeta nafar gazte-gaztea dugu Anjel Erro. Sari zenbait irabazi ondoren, hauxe du lehen liburua, zeina idazten laguntzeko Joseba Jaka literatur beka jaso baitzuen. Pena da esan beharra, baina euskaraz ez da sarri halakorik sartzen gure bibliotekako apalategietan; nahiago genuke hala balitz. Harrigarria da lehenengo argitalpenean hainbeste dohain antzematea batera. Hiru, behintzat, hemen aipatu beharrekoak: klasiko greko-latindarren ezagutza sakona (nahiz eta zuzenbide eta euskal filologia ikasketak egin dituen); euskara zehatz, dotore eta aberatsa (idem); eta batez ere esperientzia propioak, literatur moldean ezarrita, guztiontzako moduko mezu berri distirantak bihurtzeko abilezia.

Azpititulu gisa Epigramak eta eglogak aipatzen da, eta aurreneko unetik abisu ematen du molde klasikoetan emana dela barruko jarduna. Esan dezagun epigrama jatorri grekoko molde poetikoa dela, gero literaturaren historian hainbat tradiziotan erabilia: labur-laburra, gai askotarikoa izan daiteke, baina, sarri, satira eta asmamen-zorroztasuna lantzen du (ziri-poemak); izan gizartea kritikatzeko, izan literatur lehiak edo erresumin pertsonalak garbitzeko, izan propaganda egiteko. Egloga, berriz, jatorri klasikoko poema laburra da, elkarrizketa tajuzkoa askotan, gehienetan artzain idealen arteko maitasun solasaldia; hori ere tradiziozkoa, tradizio askotan.

Liburuaren izenburuan, azken epigraman erabilitako hitz-joko bat jasotzen da: “Denak Arkadian bizi dira, eta harkadian ni”. Hitz-joko horretara bil daiteke, hala nahi izanez gero, liburuaren espiritua: Arkadia klasikoa (gure tradizioko utopiarik zaharrenetakoa) norberaren harkadiarekin aurrez aurre (harkaitza, harkaiztia, Maiakovskik suizidatu aurretik lagatako azkeneko oharreko zentzuan, beharbada: “Maitasunaren txalupa eguneroko bizimoduaren kontra lehertu da”). Nolanahi ere, liburu atarian ezarritako Yeatsen aipamenak poetaren abiapuntuaren garaikidetasuna azaltzen du: “The woods of Arcady are dead”.

Baina izenburuak berak, beste giltzarri bat ere ematen digu: “eta harkadian ni” horri, egia da, sasipoeta irakurri urriaren kexu existentzial oinarrigabearen usaina har diezaioke norbaitek; baina, utikan, urruti dago Erroren liburua horretatik. Tradizioarekiko literatur jolasak eta, batez ere, umore eta ironia dosi eskuzabal batek altxatzen ditu pertsonaia poetikoaren poz eta negarrak irakurlearekin partekatzeko moduko mailara.

(Ezin) maitasuna da gai nagusia, baina ez bakarra, inondik inora. Alor literarioaren ingurukoak ez dira gutxi, eta gure inguru soziopolitikoa ere ez du bazter uzten: “Preso egotearen txarrena preso esnatzea da”, “Gurasoek ez dute eskura ni irakurtzea”. Aipamenetan, eskutik helduta ikusiko ditugu Oscar Wilde eta Joseba Sarrionandia, Arthur Rimbaud eta Horazio; euskal literatura herrikoi zein kultoa eta klasikoa zein nazioartekoa. Poeta abisatuak ederki baitaki zertan ari den: “Oro errana da [...], baina ez nik”.

Azken kritikak

Atzerrian
Nerea Balda

Ibon Egaña

Urtaroak eta zeinuak
Jon Gerediaga

Javier Rojo

Idazleen gorputzak
Eider Rodriguez

Amaia Alvarez Uria

Ez dadila eguzkia sartu
Martin Etxeberria / Xabier Etxeberria

Amaia Serrano Mariezkurrena

Hariak
Yoseba Peña

Igor Elordui Etxebarria

Hezurren erretura
Miren Agur Meabe

Javier Rojo

Hezurren erretura
Miren Agur Meabe

Txema Arinas

Lerro etena (2004-2018)
Angel Erro

Javier Rojo

Kontrako eztarritik
Uxue Alberdi

Sustrai Colina

Jamaikako neska
Joxemari Iturralde

Javier Rojo

Mari-mutil handi baten bluesa
Leslie Feinberg

Onintza Irureta Azkune

Idazleen gorputzak
Eider Rodriguez

Javier Rojo

Oroimenaren xaflakortasunaz
Paloma Rodriguez Miñambres

Javier Rojo

Urtaroak eta zeinuak
Jon Gerediaga

Igor Estankona

Artxiboa

Iraila 2019

Abuztua 2019

Uztaila 2019

Ekaina 2019

Maiatza 2019

Apirila 2019

Martxoa 2019

Otsaila 2019

Urtarrila 2019

Abendua 2018

Azaroa 2018

Urria 2018

Hedabideak