kritiken hemeroteka

7.850 kritika

Azken kritikak

« | »

Algara mutilatuak / Ane Labaka Mayoz / Susa, 2021

Algara partekatua Irati Majuelo / Berria, 2021-05-02

Umorea kontu serioa da. Hala adierazi dute behin baino gehiagotan umorearen jiran dabiltzan artista zein adituek. Ane Labakak ikuspuntu horretatik abiatuta aurkezten du azken urteotan egin duen lanaren laburpena: umorearen eraikuntza patriarkala aztertzen du, zein posiziotatik egin ohi dugun barre, nola eragiten dien umoregile emakumeei, nola publikoari. Beste behin ere, Lisipe bildumak teoria feminista euskaldunon ahotsetik idazteko apustu sendoa egin du.

Aho-bikotasunaz mintzo da Labaka, umoreak egitura sozial patriarkalak sostengatzeko duen gaitasunaz, baita horiek iraultzeko ireki ditzakeen arrakalez. Dikotomia horrek gidatzen du saiakera, umorearen arrisku/aukerak, inertziak/potentzialitateak agerian uzten baititu umorea ofizio edo afizio gisa darabilten emakumeen hitzen bidez. Uxoa Anduagaren tesian oinarrituta osatzen du hasiera batean marko-teorikoa, umorearen definizioa, ezaugarriak, nolakotasuna eta noranzkoak azaltzeko. Ostean, Labakak berak elkarrizketatutako bertsolari, clown, aktore eta bakarrizketagileen hausnarketak harilkatzen ditu umorearekin oholtza gainean eta azpian gertatzen dena argitu asmoz.

Esango nuke elkarrizketen bidez osaturiko atalak eskaintzen dituela ideia interesgarrienak. Batetik, bereziki aipagarria da lexiko berri baten eraikuntzak sor dezakeen askatasuna, zenbait bertsolarik aipatzen duten gisa. Gizonek egindako umorea neutrotzat hartu izanak emakumeek euren gorputz, sexualitate eta ohiturei buruz egindako txisteak bazterrean utzi baditu ere, aipatzen dute berriki eremu feministetan desinhibiziorako eta umorerako espazioa propio hartu izanak esparru berri bat hutsetik sortzeko aukera eman diela, eta hala, posible izan dutela umorearen lengoaia berri bat asmatu, esperimentatu eta gozatu, plazan boteretzeko erraminta berriak sortzeaz batera. Horrez gain, saiakeran tarte labur bezain mamitsua hartzen du politikoki zuzenaren inguruko eztabaidak, zeinean umorearen mugei buruz eta umorea askatasunez sortzeari buruz diharduten elkarrizketatuek. Gehiago sakontzeko ahozaporea uzten duen gaia da, ezbairik gabe.

Aipatu gisa, obra korala da, beraz, Algara mutilatuak liburua; intentzionalitate argia du Labakak taldean egindako lana izan dadin saiakera hau. Hala ere, zalantza sortzen da talde-lanaren fruitu irudikatzeko ahalegin horretan ahotsen ugaritasuna kontran etorri ez ote zaion. Erreferentzia sarriek (bai bibliografikoak bai elkarrizketatuen gogoetak ekartzen dituztenak) irakurketa mantsotzen eta trinkotzen dutelakoan nago. Testu akademikotik hurbil, aipamenen ugaritasunak aberastasuna dakar, zalantzarik gabe, baina, halaber, idazlea saiakeraren diskurtsoaren jabe ez izatearen arriskua dakar. Ondorioz, zenbaitetan ideiak errepikatzen dira adituek edota elkarrizketatuek plazaratutako hausnarketetan.

Hori dela eta, idazlearen ahots propioa sumatzen da faltan, gidari lanez gain, ezagutzea zer daukan bere esperientziatik edota pentsakera propiotik esateko, galdegiteko, zalantzan jartzeko, partekatzeko. Emakumeok sarri geure burua justifikatzeko dugun beharra alde batera utzi, eta zilegitasun osoz iritzia eta agentzia sortzeko.

Azken kritikak

Sortaldekoak
Hedoi Etxarte

Asier Urkiza

Dama
Jon Gerediaga

Nagore Fernandez

Bihotz-begietan
Xabier Lizardi

Igor Estankona

Argiantza
Pello Lizarralde

Jon Martin-Etxebeste

Taxiak ez dira inoiz gelditzen
Xabier Montoia

Txema Arinas

Eskuan beti zerbait
Maialen Berasategi Catalan

Irati Majuelo

Empar Pineda Erdozia: gorputzak hala eskatua
Kattalin Miner

Ainhoa Aldazabal Gallastegui

Zeruko belardiak
John Steinbeck

Hasier Rekondo

Arkanbele kantak
Mikel Taberna

Mikel Asurmendi

Urpean murgildu
Lidia Txukovskaia

Nagore Fernandez

Bertute txikiak
Natalia Ginzburg

Asier Urkiza

Algara mutilatuak
Ane Labaka Mayoz

Maitane Legarreta Etxezarreta

Haragi hosto
Juan Ramon Makuso

Jose Luis Padron

112 poema biziari hegalak jartzeko
Begoña Abad de la Parte

Ainhoa Aldazabal Gallastegui

Artxiboa

Urria 2021

Iraila 2021

Abuztua 2021

Uztaila 2021

Ekaina 2021

Maiatza 2021

Apirila 2021

Martxoa 2021

Otsaila 2021

Urtarrila 2021

Abendua 2020

Azaroa 2020

Hedabideak