kritiken hemeroteka

8.091 kritika

Azken kritikak

« | »

Odolekoak / Antxiñe Mendizabal Aranburu / Elkar, 2020

Maitasun-lokarriak edo ama gaiztoak Irati Majuelo / Berria, 2021-01-31

Zeresana eman du Mendizabalen estreinako nobelak, iazko liburu esanguratsuenen artean bere lekua hartzeraino. Iruñean kokatu eta 1941etik 2005erainoko bidaia egiten du Echaluce familiako emakumeen ibilbideen bidez, gertakari historikoak atzerafondo gisa erabiliz, baina fideltasunez dokumentaturik. Eleberri historikoaren eta familia-sagaren arteko lana da, beraz, ama-alaben arteko harremanean ardaztua.

Eleberri gisa gutxi asko du faltan. Mendizabalek pertsonaia interesgarriak marraztu ditu, tramak aurrera egin ahala garatzen doazenak, eta batez ere, manikeismotik aldentzen direnak. Gerraostean girotuta egonik, on/gaizto bereizketan erortzeko arriskuari ihes egiten dio, eta Historia nagusiaren paraleloan gorpuzten diren bizitza, amodio eta erabakietan kontatzen ditu zuri eta beltzetik harago nahasten diren grisak. Nobela erregimenaren aldeko familia batean oinarritzeak abiapuntu ona ematen dio idazleari. Halaber, bigarren mailako pertsonaien aniztasunak begirada korala ematen dio, eta narrazioan zehar aldatzen doazen testuinguru soziopolitikoei txukun heltzeko aukera eskaintzen, nahiz eta zenbaitetan kasualitate gehiegi gertatzen diren pertsonaia horiek elkarren artean topatzeko.

Emakumezko pertsonaiek daramate tramaren zama guztia, izan Echalucetarren familiakoak (Matilde, Teresa, Amaia), izan haien zerbitzari edo inguruko familietakoak (Luisa, Victoria, Nieves). Beren ideal eta nahiei uko egiten dieten emakumeak dira, oro har, gerraostearen zorigaitzak, inposatutako patuen ezinegona edota maitasun ezaren minak azaleratzen dituztenak. Ama eta emazte onaren rol behartuari begiratzen dio ikuspuntu desberdinetatik Mendizabalek, bereziki, patu horri jarraitu baina deserosotasunez eta arranguraz bizi izan zuten emakumeen begietatik. Zentzu horretan, Matilde bilakatzen da pertsonaia interesgarriena, ziur aski. Teresak oinordetzan jasotako maitasun ezaren ondorioek ere gogoeta pizgarriak sortzen dituzte. Hala, dirdira gehien duten uneak ama-alaben arteko harremanari dagozkionak dira, baita Martin semearen bizialdiari buruzkoak ere.

Egitura sendoa du, alabaina idazkeran aurki daitezke liburu honen hutsune handienak. Euskara akasgabean idatzita badago ere, estiloa lau samarra gertatzen da gehienetan. Istorio gurutzaketek erraztutako tentsio eta barealdi uneak ez ditu idazkeraren bidez probesten, ez die zukurik ateratzen eleberria markatzen duten gertaera edo hausnarketei. 300 orri luzetan erritmoa oso bizia da, ekintza ugari dago eta horrek indarra ematen dio, baina azkarregi igarotzen dira gehienetan, bai jazoera historikoak bai familiarrak. Hori dela eta, testuak kronika edo zerrendapen tankera hartzen du sarri. Gertakariak hautatu, murriztu eta garapen handiagoa emateak mesede eginen lioke, kontakizunari behar duen azken txinparta eransteko. Bestalde, amaierako azalpenak soberan daude, beharrezkoak ez izateaz gain, eleberriaren edukia bera itxuraldatzen baitute.

Hala ere, ezin uka daiteke anbizio handiko lana denik, lan eskerga eta asmo on ugari nabari ditu lerro artean. 2020ak euskal letrei emandako sorpresa urrietako bat izanik, interesgarria izango da aurrerantzean Mendizabalen ibilbidea jarraitzea.

Azken kritikak

Bar Gloria
Nerea Ibarzabal Salegi

Ainhoa Aldazabal Gallastegui

Puta zikinak
Juno Mac / Molly Smith

Irati Majuelo

Hezurrezko kaiolak
Hasier Larretxea

Jon Martin-Etxebeste

Heriotzari aurrez aurre begira
Oskar Gaztelu

Mikel Asurmendi

Gari eta goroldiozko
Anari Alberdi Santesteban

Ibai Atutxa Ordeñana

Winesburg, Ohio
Sherwood Anderson

Nagore Fernandez

Suite frantsesa (bertsio argitaragabea)
Irene Nemirovski

Asier Urkiza

Haragizko mamuak
Karmele Mitxelena

Jon Martin-Etxebeste

Sorgin-argien ehizan
Joan Mari Irigoien

Mikel Asurmendi

Balio erantzia
Ekaitz Goikoetxea

Mikel Asurmendi

Berriz zentauro
Katixa Agirre

Amaia Alvarez Uria

Poesia kaiera
Federico Garcia Lorca

Nagore Fernandez

Humanitatearen une gorenak
Aritz Galarraga

Asier Urkiza

Soniexka
Ludmila Ulitskaia

Ibon Egaña

Artxiboa

2023(e)ko urtarrila

2022(e)ko abendua

2022(e)ko azaroa

2022(e)ko urria

2022(e)ko iraila

2022(e)ko uztaila

2022(e)ko ekaina

2022(e)ko maiatza

2022(e)ko apirila

2022(e)ko martxoa

2022(e)ko otsaila

2022(e)ko urtarrila

Hedabideak