kritiken hemeroteka

7.634 kritika

Azken kritikak

« | »

Poesia kaiera / Forugh Farrokhzad (Miren Agur Meabe) / Susa, 2020

Lorategi bat poesiari Irati Majuelo / Berria, 2020-05-24

Iranera garamatza udaberri honetan Munduko Poesia Kaieren bildumak. Forugh Farrokhzad 1930eko hamarkadan sortu zen Teheranen, eta bere hitzei darien indar eta askatasunari esker, poesia modernoaren ikur bilakatu zen laster bere herrialdean. Miretsia eta arbuiatua aldi berean, Farrokhzaden lanak sentipenak eta pasioak jartzen ditu tradizioak ezarritakoaren gainetik. Bizi-intentsitate hori, ordea, fintasun eta lirismo handiz adierazten du, Miren Agur Meabek euskarara bikain ekarri duen gisan.

Lorategi bat da Farrokhzaden poesia, bere usain, kolore, argi eta ilunekin. Poema bakoitza hazten eta loratzen ikus daiteke irakurri ahala, idazleak darabiltzan erritmo eta lengoaia lirikoaren bidez. Errepikapenak erabiltzen ditu sarri, poemen azpian dirauten erresistentzia aldarrien oihartzun, eta testuari indarra emateaz gain, irakurketa-erritmo propioa ezartzen die, deklamaziotik gertu lerratzen dena. Irudi sinboliko sendoak sortzen ditu, ahaltsuak, betiere naturarekiko harreman estuan, baina ohiko metafora klasikoetatik itzuri doazenak: “Damutuko zara/ zure oinazeari kontra eginez gero./ Tristuraren lorea usaintzen ari zara,/ beste poema bat idazten hastear”. Lorategi bat eraiki zuen Farrokhzadek poesian, bere min eta esperantzak, amets eta nostalgiak erein eta zaintzeko.

Poeta irandarraren lan guztian zehar suma daiteke gizartearen epaiak bere bizitzan utzitako arrastoa. “Okerreko” bidea hautatzearen zamak talka egiten du emakume honen askatasun egarriarekin. Hala, bada, abandonuak, gaitzespenek eta baztertzeak eragindako samin hori garrasi baten indarraz zein lore baten hauskortasunez adieraz dezake. Gizarte tradizional baten pentsaeratik eta juzgu gaiztoetatik ihes egin nahi du Farrokhzadek, baita haren poesiak ere. “Denboragarrenera, haize-euriek/ nire izena ezabatuko dute hilarritik./ Nire hilobia, izenik gabe orduan/ desondraren ele-meletik geratuko da libre”. Min horretan, bereziki nabarmentzen da semea kendu izanaren zigorra (Poema bat zuretzat, Itzulera). Ez zaio, baina, kemenik ezta ironiarik ere falta epai horiei aurre egiteko (Panpina mekanikoa, Ai herrialde miresgarria…).

Zubiak eraikitzea da Munduko Poesia Kaieren lorpen ederrenetako bat, eta ezin uka dezaket Farrokhzaden askatasunarekiko grinak eta bizitzarekiko minak bilduma honetan itzulitako beste poeta bat gogorarazi didanik, Alfonsina Storni. Arauz jositako mundu batean emakume izatearen zigorra eta plazera dakarte biek ala biek poesiara. Kontzientzia horren baitan, gorputzak presentzia garrantzitsua hartzen du esku artean dugun liburuan: “Gorputza zer da, kartzela edo lur askea?”.

Antologia labur baina intentso honek ongi aitortzen digu Farrokhzaden poesiak haren bizitzarekin batera egin zuela bidea. Bidaide dira maitasuna, bereiztea, bakardadea, zigorra, erbestea, matxinada, itzulera, esperantza. Askatasunaren pasioz eta errealitatearen krudelaz loratutako lorategi batera doan bidea.

Azken kritikak

Suak pizten direnean
Mikel Soto

Irati Majuelo

Xala
Cynthia Ozick

Ainhoa Aldazabal Gallastegui

Dendaostekoak
Uxue Alberdi

Ibon Egaña

Poesia, zaurien ukendu
Ainhoa Urien

Javier Rojo

Argiantza
Pello Lizarralde

Mikel Asurmendi

Dendaostekoak
Uxue Alberdi

Arantxa Iturbe

Haize-lekuak
Amaia Telleria

Nagore Fernandez

Sano erradikal
Isabel Diaz

Aiora Sampedro

Dendaostekoak
Uxue Alberdi

Javier Rojo

Larrutik ordaindua
Joseba Lozano

Mikel Asurmendi

Moskito
Igor Estankona

Mikel Urkixo Aierdi

Ene baitan bizi da
Maddi Ane Txoperena

Amaia Alvarez Uria

Dendaostekoak
Uxue Alberdi

Irati Majuelo

Aro beilegia
Lizar Begoña

Hasier Rekondo

Artxiboa

Urria 2020

Iraila 2020

Abuztua 2020

Uztaila 2020

Ekaina 2020

Maiatza 2020

Apirila 2020

Martxoa 2020

Otsaila 2020

Urtarrila 2020

Abendua 2019

Azaroa 2019

Hedabideak