kritiken hemeroteka

7.500 kritika

Azken kritikak

« | »

Moio - Gordetzea ezinezkoa zen / Kattalin Miner / Elkar, 2019

Dokumental itxura duen liburua Aitor Francos / Bilbao, 2019-10

Kattalin Minerrek (Hernani, 1988), Moio, gordetzea ezinezkoa zen liburua argitara eman du, gertutik egokitu zitzaion Aimar Elosegi Ansa ‘Moio’ lagun eta herrikide transexualaren suizidioaren inguruko gertakizun eta memorian oinarritua, Debako Udalak eta Elkar argitaletxeak deitzen duten Tene Mujika beka jaso zuen proiektua. Egileak Moiorekin harremana izan zutenei galdetu die hainbat gaiez, haien iritziez, testuinguruaz, soziologikoki ikusitakoaren azalpen pertsonal eta ezberdinez. Zenbateraino eragin ziezaioketen Moio bezalako gazte hari iruzkinak, herriko giro politikoak, garaiak berak edo gorputz identitatearen inguruko mugimenduak eta errealitateek? Begirada garrantzitsuena soziopolitikoa da, Moiori suertatu zitzaion gizartearen ulertezintasunarena, gai horrekiko jakin ezarena, alegia. Geroztik, denborak asko aldatu direla badakigu, bederen transexualitateari dagokionez, baina Minerrek, Moioren tragediatik hamabi urte igaro zirenean, idazkeraren bitartez memoria sentimentala egiteko beharra sentitu zuen, indarrez, barru-barrutik zetorkiona. Denbora pasatu behar da gauzak baretzeko, ikuspuntua aldatzeko. Gaia isilduta zegoela konturatu zen, aurretik izan zuen oihartzunarekin alderatuta. Orduan, eguneroko bat idazten hasi zen, norantz bideratuko zuen oraindik ez zekiela, baina galderak bertan nolabait islatzeko balio ziona, pentsamenduak, eta batez ere, tristezia, gupida, damua bertan kokatzeko. Baita onarpena ere, dolua. Gaztaroko garai hura berpizteko esfortzuan, benetan nolakoa izan zen irudikatzera heltzeko, Moioren heriotzak guztiz zeharkatzen zuen memoria pertsonala burutzeko, beste askoren laguntza jaso du. Liburuan zehar agertzen diren izenak haietariko batzuk dira, ez guztiak. Zeozer izatekotan, genero bezala, kronikatzat hartuko nuke Moio, gordetzea ezinezkoa zen (Elkar, 2019). Saiakeratik nahiko urrun gelditzen da, diskurtso sozio-biopolitiko-teorikotik behintzat (Paul Preciadoren liburuak eta konferentziak beste horren erreferentzia izan zitezkeen, kontrako poloan). Apunteak hartzeko joera, egunerokoetan, edo grabagailuaren laguntzaz, ariketa terapeutikoa izan daiteke norberaren erabilerarako murriztuta geratzen bada ere. Gehienbat, elkarrizketez eta lekukoen, lagun edo familiarren, testigantza zuzenetatik abiatuko den memoria puzzlea konpondu du Moion Minerrek, bizipenetara, hunkigarritasunera, itzultzen den kronika intimoa eta, aldi berean, plurala eta zabala (“Hala ere, gaurkoan grabagailurik ez dut atera, prozesuan ikasten ari naizenez, hizketaldiez bere horretan gozatzen ere jakin behar da, eta inpresio eta emozioak etxeratzen, ez apunteak”). Egituratzerako orduan, espontaneoki jende askoren oroitzapenak batuz joan da, ahots eta ikuspegi desberdinetatik ikus zitekeen arazoaren analisirako (“Garrantzitsuena ez zen nire ahotsa, besteena baizik”- dio Minerrek). Hitzen bitartez barruak hustearekin batera, lagun horiek guztiak, liburuan beraien esperientzia kontatzeko prest egotearekin batera, biluzte bat egiten dute, emozionala, burutik dabilzkien kontaketaren inguruko oroimen eta sentsibilitateak agerian utziz. Eztabaida zabaltzeko bidean Minerrek abilezia erakusten du, eta emaitza eraginkorra da. Liburu gatazkatsua, nahitaezkoa. Oraindik ere, bigarren irakurketa batean ere Moio-k guregan ezinegon eutsiezin bat eragiteko ahalmena oso-osorik mantentzen du.

Azken kritikak

Kapitalismoa eta emakumeen aurkako indarkeria
Silvia Federici

Irati Majuelo

Txipiroiak bere beltzean
Rafa Egiguren

Hasier Rekondo

Zendabalitz
Erika Elizari

Javier Rojo

Etxera bidean
Xamar

Mikel Asurmendi

Miñan
Amets Arzallus Antia

Mikel Asurmendi

Zendabalitz
Erika Elizari

Aiora Sampedro

Isiltasun urte luzeak
Francisco Castro

Joannes Jauregi

Bertsoaren harria
Koldo Izagirre

Mikel Asurmendi

Karanbola hirukoitza
Eneritz Artetxe

Amaia Alvarez Uria

Bilduma bat
Sandro Penna

Irati Majuelo

Bilduma bat
Sandro Penna

Igor Estankona

Etxeak eta hilobiak
Bernardo Atxaga

Javier Rojo

Aitaren etxea
Karmele Jaio

Mikel Asurmendi

Izurria
Albert Camus

Txema Arinas

Artxiboa

Martxoa 2020

Otsaila 2020

Urtarrila 2020

Abendua 2019

Azaroa 2019

Urria 2019

Iraila 2019

Abuztua 2019

Uztaila 2019

Ekaina 2019

Maiatza 2019

Apirila 2019

Hedabideak