kritiken hemeroteka

7.393 kritika

Azken kritikak

« | »

Kontrako eztarritik / Uxue Alberdi / Susa, 2019

Emakume bertsolariak Javier Rojo / El Diario Vasco, 2019-10-19

Uxue Alberdik “Kontrako eztarritik” izenburuko liburu honetan emakume bertsolarien egoera azaleratzen du ikuspuntu feministatik eta haietako batzuen testigantzan oinarrituta. Plazaz plaza bertsotan aritzen edo aritu izan diren emakumeen hitzak jasota irakurleak ikusiko du zer nolako arazoei aurre egin behar izen dieten esparru horretan leku bat lortzeko. Kontu ezaguna da esparru publikoa tradizionalki gizonezkoei egokitu izan zaiela, esparru pribatua emakumezko esparru naturaltzat hartzen zen bitartean, hizkuntzak berak erakusten duen bezala (“plazagizon” esamoldea existitzen zen, baina “plazandre” guztiz berria da, eta OEHn on-lineko bertsioan, adibidez, ez du emaitzarik eskaintzen). Esparru publiko horretan tokia lortzeko emakumeak askotan sarkin moduan sentitu dira, edo sentiarazi diete, hor egotea besteren kontzesioa izango balitz bezala. Edonola ere, egoera poliki-poliki aldatuz doa eta liburuan aipatzen diren datuak kontuan hartzera, gaur egun bertsolaritzan aritzen direnetatik % 25 emakumeak dira.

Hainbat gai jorratzen dira Alberdiren liburuan, baina gehienak bi alor nagusi hauetan bildu daitezkeela ematen du, biak ala biak estu lotuta daudelarik: lehenengoa, dagoeneko aipatu den esparru publiko eta pribatuaren arteko kontrajarpena, eta banaketa honetan tradizionalki emakumeei betearazi zaien lekua; eta bigarrena, emakumeak “besteak” izatea. Lehenengoa begi-bistakoa da, eta horrexegatik alor horretan gertatzen dena arazorik gabe antzeman daiteke. Bigarrena sotilagoa izanik, horren eragina sakonagoa da, askotan nabarmena ez den aldetik. “Besteak” bezala identifikatzen diren taldeak (kasu honetan emakumeak), ez dira unibertsalizatzen, esan nahi da, emakumeak emakumeen ordezkotzat bakarrik hartzen dira, ez pertsonen ordezkotzat; eta kontrakoa ere, ez dira indibidualizatzen, emakumeak emakume direlako hartzen dira kontuan, eta ez norbanakoak. Bi indar horien artean kokatzen da emakumeen presentzia publikoa.

Liburu honetan Alberdik oso ondo erakusten ditu egora kontraesankorrak, emakume bertsolari bakoitzaren hitzak zintzotasunez errespetatuz eta interpretazioak planteamendu teoriko sendoan ondo bermatuta.

Azken kritikak

Fakirraren ahotsa
Harkaitz Cano

Untz Ohe

Miñan
Amets Arzallus Antia

Irati Majuelo

Hiru gutun Iruñetik
Patxi Zubizarreta

Amaia Serrano Mariezkurrena

Poesia kaiera
Louis Aragon

Igor Estankona

Poesia kaiera
Louis Aragon

Javier Rojo

Goldsmithen ikaslea
Joxean Agirre

Txema Arinas

Poesia kaiera
John Berger

Igor Estankona

Zorioneko familia
Iñaki Irasizabal

Aiora Sampedro

Poesia kaiera
John Berger

Joannes Jauregi

Hondarrak
Ruben Sanchez Bakaikoa

Iratxe Esparza

Irautera
Castillo Suarez

Alex Uriarte

Isiltasunaren itsasargia
Ibon Martin

Javier Rojo

Hezurren erretura
Miren Agur Meabe

Alaitz Andreu

Munduko tokirik ederrena
Iñigo Aranbarri

Hektor Rodriguez

Artxiboa

Azaroa 2019

Urria 2019

Iraila 2019

Abuztua 2019

Uztaila 2019

Ekaina 2019

Maiatza 2019

Apirila 2019

Martxoa 2019

Otsaila 2019

Urtarrila 2019

Abendua 2018

Hedabideak