kritiken hemeroteka

7.905 kritika

Azken kritikak

« | »

Mundutik mundua / Edu Zelaieta / Pamiela, 2019

Hamaika testu mundu berrirako Aiora Sampedro / Berria, 2019-05-26

Mundutik mundua. Arabako hitzontzi baten kronikak Pamiela argitaletxearen Upaingoa saiakera laburren sailean argitaratu den testu periodistiko laburren bilduma da, Edu Zelaieta idazle eta EHUko irakasleak ondutakoa. Egileak sarrera testuan adierazten du lehendik Berria egunkariko Arabako Hitza aldizkarian eta beste zenbait egunkaritan argitaratu zituen zutabeetako testu laburrekin osatutako bilduma dela liburua, beraz, testuek ez diote a priori inolako batasun logikori jarraitzen. Karmele Jaiok epilogo maitekorra egin die pilatutako testuei, bildumaren aniztasuna laburtuz eta osotasuna emanez.

Hala ere, lehen begiradan antzematen dira egilea liburuaren hasieratik amaierara arte kezkatzen duten zenbait auzi, hiritartasunari, hemen hiria Gasteiz izanik, lotuak agertzen direnak: zein den norberaren lekua gertukoenei eragiten dieten aferetan, mundu garaikideko aitatasunarekiko jarreren eboluzioan, komunitatea osatzeko zailtasunak saihesteko aukera posibleak…

Jaiok idatzitako epilogoan, Zelaietak bizi den hiriko txikitasunetik munduaren handitasuna ulertzeko tresnak eskaintzen dituela adierazi du. Karmele Jaiorekin ados, are gehiago gehituko nuke; Zelaietak Hiri berdea deitutakoari hamaika kolore ikusten dizkio barnean: Gasteizko hiriaren irudi poliedrikoa osatu du egileak, idazleari eguneroko jardunean gertukoak zaizkion gertaerak nahiz ikusezinenak direnak. Horrela, gizarte bezala ohikoak ditugun jarrerak eta haien ondorioak planteatzen ditu gasteiztarrak.

Munduarekiko harreman hori kanporako begirada bat nahiz nork bere barrura egindakoa da Zelaietaren begietan. Egileak ironia baliatzen du begiratzen duen hori eta objektu horrekiko norberaren posizioa deseraikitzeko eta hausnarketa sorrarazteko.

Aipamen berezia egin nahi nieke Pamiela argitaletxearen saiakera sailetan argitaratzen ari diren edizio txukunei. Lan batean baino gehiagotan ilustrazioen bidez osatu du editorialak saiakera-testuan azaldutakoaren esanahia, eta, Zelaietaren liburuaren kasuan, Eneko Ugarteren eskutik etorritako irudiek margoztatu dituzte zuri-beltzean jarritako gogoetak, idazleak aldarrikatutako koloretako mundu posible guztiak.

Gogoetarako testuez gain, badira fantasiazko amaiera literarioagoak dituztenak ere, benetan dibertigarriak iruditu zaizkidanak; adibidez, Egunero: iruditzen zait fizkioaren dimentsioaren bidez testuak osoagoak suertatu direla kasu gehienetan. Hiriaren irudi ia imajinarioa osatu du horrelako idazkietan, etorkizunera begira, hiriarentzako begirada optimista bat gailenduz.

Azkenik, aurreko ezaugarrietatik eratortzen den alderdi bat nabarmenduko nuke: irakurleak ez du lanean errealitatearen azterketa sakonik egiten duen autorerik bilatuko, irakurlearengan bat-bateko efektua bilatu nahi duen ahots narratiboa baizik; eta alde horretatik, susmoa dut lanak bigarren irakurraldi batean, harridura efektua galduta, ez lukeela maila berean beteko irakurlea.

Azken kritikak

Infinitua ihi batean
Irene Vallejo

Ainhoa Aldazabal Gallastegui

Agur, maitea, ikusi arte
Massimo Carlotto

Asier Urkiza

Izurritea
Onintza Enbeita

Nagore Fernandez

Egungo euskal krimen-literatura
Askoren artean

Paloma Rodriguez-Miñambres

Totelak
Fermin Etxegoien

Mikel Asurmendi

Krakovia
Goizalde Landabaso

Irati Majuelo

Faith
Lander Garro

Ibon Egaña

Walden
Henry David Thoreau

Asier Urkiza

Eraikuntzarako materiala
Eider Rodriguez

Nagore Fernandez

Poesia kaiera
Alda Merini

Paloma Rodriguez-Miñambres

Zeruak eta infernuak
J.M. Olaizola "Txiliku"

Mikel Asurmendi

Krakovia
Goizalde Landabaso

Aitor Francos

Dortokaren begirada
Jon Arretxe

Aitor Francos

Bihurguneko nasa
Uxue Apaolaza

Hasier Rekondo

Artxiboa

Urtarrila 2022

Abendua 2021

Azaroa 2021

Urria 2021

Iraila 2021

Abuztua 2021

Uztaila 2021

Ekaina 2021

Maiatza 2021

Apirila 2021

Martxoa 2021

Otsaila 2021

Hedabideak