kritiken hemeroteka

8.020 kritika

Azken kritikak

« | »

Fakirraren ahotsa / Harkaitz Cano / Susa, 2018

Elkarrekin abesteko kantua Ibon Egaña / Deia, 2019-01-05

Duela dozena bat urteko hitzaldi batean entzun genion Harkaitz Canori euskal idazleek ez zutela jakin izan Gernikaren neurriko erreferente sinboliko konpartituak sortzen, eta euren zeregina behar lukeela zenbait gertaera traumatikoren inguruko erreferente partekatu horiek sortzea. Gerora etorri zen Twist, eta orain Fakirraren ahotsa, biak ere ardura kolektibo eta artistiko horri erantzuten dioten lanak, geure historia garaikidearen gainean erreferente afektibo eta estetikoak sortzeko ahaleginak. Ardura ez ezik erruduntasun kolektibo bat eta haren erredentzioa ere badago Fakirraren ahotsa-ren oinarrian, Imanol abeslariaren biografia fikziora eramateko hautuan.

Hezur-haragizko pertsonaren biografiaren lerro nagusiak bere horretan mantendu ditu Canok, Imanolekiko enpatia eta fideltasuna bilatu nahirik agian, eta beraz nobelatzeak ez dakar trama edo intriga nobeleskoa gehitzerik. Asko du katartikotik Imanolen bizitzako pasarte ezagun eta esanguratsuenak bikain nobelatuta irakurtzeak (Yoyes/Arakisen hilketaren kontakizun hunkigarria, ondorengo boikota eta amaierako bakardadea…); ez dakit, ordea, pertsonarekiko fideltasuna muga ere ez ote den nobelarentzat, pertsonaiaren beste bizi-atal ugarik ez baitute hainbesteko intentsitaterik, eta haiei eusteak hein batean nobelari abiada hartzea eragotzi egiten diote.

Besterik da nobelatzeak Imanolen biografiari eransten diona: batetik, pertsonaiaren beraren argi-itzalak, ñabardurak eta kontraesanak (politikoak, artistikoak, pertsonalak), Imanol Lurgain pertsonaia literario garatu eta sendo bilakatzen dutenak; narraziotik abiatuta nobelak egiten dituen hausnarketa eta digresio orotarikoak bestetik, Canoren etxeko marka direnak. Musikaren eta artearen ingurukoak ugari (Beluna jazz ere etorri zait batzuetan gogora), baina baita giza-harremanen, gai sozio-politikoen edo heriotzaren ingurukoak ere. Nik neuk ez dut berdin gozatu pasarte guztien irakurketan (musikari edo arteari buruzko zenbaiti dibertimenduaren traza handiegia hartu diet), baina aurkitu ditut bizitzaren inguruko gogoeta ia aforistiko eder askoak ere.

Pertsonaia baten ahotsaren bilaketa da eleberriaren motorra, baina nobelaren beraren ahotsak asko du kolektibotik. Ez soilik Imanolenarekin batera Euskal Herriko 40 urtetako historiaren errepasoa egiten delako, edo sekundario-sare aberats eta ondo garatuak istorio partikularra kolektibizatzen laguntzen dutelako, ezpada narratzaileak berak ere, fikzioaren baliabide eta zirrikitu guztiak trebeziaz baliatzen dituen kontalariak, aipu edo erreferentzia partekatuez zein euskal irakurlearengan oihartzun egiten duten hitz eta erreferenteez janzten duelako ahotsa, gutasunetik eta komunitateari mintzo zaiona. Kolektibotasuna bilatze horretan, inpresioa dut partikulartasuna, pertsonaien eta gertaeren zehaztasun xumeagoa, galtzen ateratzen dela tarteka. Bakarlari baten ahotsa bainoago, izan ere, bakarlari baten kantua elkarrekin abesteak dakarren katarsirako gonbita aurkitu dut nobela honetan. Eta horixe begitandu zait bere bertute eta muga nagusia.

Azken kritikak

Kandelikara
Harkaitz Cano

Peru Iparragirre

Zoonomia
Nerea Arrien

Paloma Rodriguez-Miñambres

Itzalen distira
Arrate Egaña

Hasier Rekondo

Ene anaia femeninoa
Marina Tsvetaieva

Amets Iriarte

Zoonomia
Nerea Arrien

Maddi Galdos Areta

Ekaitza eta beste 34 ipuin
Kate Chopin

Paloma Rodriguez-Miñambres

Haragi hosto
Juan Ramon Makuso

Mikel Asurmendi

Azken etxea
Arantxa Urretabizkaia

Amaia Alvarez Uria

Mina hartzeko ere
Juan Luis Zabala

Paloma Rodriguez-Miñambres

Gezurra berdaderoa
Bertol Arrieta

Pako Aristi

Uda betea
Aritz Gorrotxategi

Jose Luis Padron

Basairisa
Louise Gluck

Aitor Francos

Sortaldekoak
Hedoi Etxarte

Mikel Asurmendi

Lagun minak
Jon Benito

Asier Urkiza

Artxiboa

Uztaila 2022

Ekaina 2022

Maiatza 2022

Apirila 2022

Martxoa 2022

Otsaila 2022

Urtarrila 2022

Abendua 2021

Azaroa 2021

Urria 2021

Iraila 2021

Abuztua 2021

Hedabideak