kritiken hemeroteka

8.031 kritika

Azken kritikak

« | »

Maitalea / Marguerite Duras (Mikel Garmendia) / Elkar, 2018

Distantziaren estetika Hasier Rekondo / Deia, 2018-09-29

Beti berandu gabiltzala lirudikeen arren, inoiz ez da berandu Marguerite Duras (Saigon inguruan, Indotxina, egun Vietnam, 1914-Paris, 1996) eskuratzeko, berreskuratzeko, maitatzeko edo, aukeran, gorrotatzeko. Haren estilo narratiboa, ahots eta denbora narratiboen jauzi esperimentalak ardatz, ezinbestekoa baita XX. mendeko literaturaren garapena “endelegatu” ahal izateko. 1984 urtean argitara emandako Maitalea (Elkar, 2018) eleberri labur eta berantiar honek berehala lortu zuen Frantziako Goncourt saria, orduan egun baino esanguratsuagoa.

Amaren handigura eta buru kaskarinaren eraginez, inoiz etekinik emango ez dituzten lursailetan xahutu baitzituen aurrezki guztiak, Duras gaztearen familia miseriaren mugetan bizi da Indotxinan. Amaren itzaletik edozelan ihes egiteko, nerabea gorputza eta arima erabiltzeko prest agertuko da, betiere desioaren esanetara. Lehen begiratuan plazeraren bilaketa amaigabearen kronika baten aurrean gaudela dirudi. Alta bada, Durasek urteetan landutako talentuak eta pentsamendu sinkopatuak soka luzeagoa du, memoriaren zirrikituetan murgildu ahal izateko distantzia etiko eta estetiko baten aldarrikapena baita honako lan hau. Linealtasunaren atzaparretatik ihesi, Frantziako kolonia ohian, familia zurikoa izan arren, sufrimenduan barna Durasek eman zituen iniziazio urteak ditu hizpide, lehen pertsona zein hirugarrena profitatuz, alta, xede nagusia literatura egitea du. Duras idazlea da gauza guztien gainetik.

Kaleidoskopio apetatsu baten ikuspuntua erabilita, aipatu denbora jauziak uztartuz paragrafo-eszena laburretan hartzen du forma narrazioak. Bertan ezagutuko du maitale txinatar diruduna bera baino dexente helduagoa, zeinek menpeko maitasun erotiko kasik sadikoaren sareetan erortzeaz bat, diruaren bidez “erosi” nahiko baitu indeferentzia besterik eskainiko ez dion familia aseezina. Nobelaren gainean J.J. Annaud-ek 1992an “perpetratu” zuen film “erotikoa” ikusteko zorigaitza izan genuenok, Durasen nobelak duen elementurik ahulenaz jabetu ginen, erotismo merkean erortzeko saiakeraren hutsaltasuna. Hartara, ez zen harritzeko Durasek berak filmaren gidoia eta egokitzapena gustuko ez izatea eta L’amant de la Chine du Nord testu sakonagoa paratzea, eranskin gisa.

Mikel Garmendiaren itzulpen ederrean, Rosa de Diegoren hitzaurre neurtuaz batera, Literatura Unibertsala Bilduman Ibaizabalek 1996an argitara emaniko Maitalea berriro ekarri digu Elkarrek, zuzendua eta gaurkotua. Norbaitek galde lezake zertara datorren orain berrargitalpen hau? Argitaletxeen bideak asmaezinak dira, antza denez bilduma horretako lehen 100etatik hogei gaurkotuko dituzte. Irakurleok eskertu egingo dugu literatura handiaren onuran.

“Horretaz jabetzen naiz batzuetan: gauzak oro elkar nahastekatuz ezerezaren eta haizearen alde egitea ez den ber, idaztea ez da deus ere.”, aurkakoa adierazi arren, Durasentzat idaztea oro zen. Baina gauza guztien gainetik, estiloa pasioz lantzea. Dena baita estiloa.

Azken kritikak

Landura
Jose Luis Otamendi

Maddi Galdos Areta

Samuel eta Slawo
Karlos Linazasoro

Aitor Francos

Infinitua ihi batean
Irene Vallejo

Jose Luis Padron

Liztor mutanteak
Santi Leone

Mikel Asurmendi

Landura
Jose Luis Otamendi

Jon Martin-Etxebeste

Amaren heriotzak libreago egin ninduen
Mari Luz Esteban

Mikel Asurmendi

Feminismoa denon kontua da
Bell Hooks

Ainhoa Aldazabal Gallastegui

Bar Gloria
Nerea Ibarzabal Salegi

Jon Martin-Etxebeste

Ekaitza eta beste 34 ipuin
Kate Chopin

Amaia Alvarez Uria

Desertuan behatxuloa
Anjel Lertxundi

Ibon Egaña

Araka ditzagun gure bazterrak
Askoren artean

Jon Martin-Etxebeste

Kandelikara
Harkaitz Cano

Peru Iparragirre

Zoonomia
Nerea Arrien

Paloma Rodriguez-Miñambres

Itzalen distira
Arrate Egaña

Hasier Rekondo

Artxiboa

2022(e)ko urria

2022(e)ko iraila

2022(e)ko uztaila

2022(e)ko ekaina

2022(e)ko maiatza

2022(e)ko apirila

2022(e)ko martxoa

2022(e)ko otsaila

2022(e)ko urtarrila

2021(e)ko abendua

2021(e)ko azaroa

2021(e)ko urria

Hedabideak