kritiken hemeroteka

7.096 kritika

Azken kritikak

« | »

Zu entzuteko gaude / Xabier Mendiguren Elizegi / Elkar, 2018

Entzuteko gaude Joannes Jauregi / Berria, 2018-09-30

Xabier Mendigurenek maiatz aldera kaleratu zuen Zu entzuteko gaude, liburu bat triptiko gisa aurkeztua, zaintzaren gaiak ardaztua eta, ondorioz, fuerte iltzatua gaur egungo gizartearen muineko zenbait arazotan. Nabaria baita egilea propio saiatu dela gai horri ausart heltzen eta berorren hainbat hari-mutur josten hiru ipuinotako protagonisten azalean. Hargatik ere, irudipena dut joskera hori ez dela nahi bezain zehatza; luze eta mantsoegiak dira puntuak, eta oihalaren bestaldetik ere nabaritzen direnetakoak, gainera.

Lehen ipuinean, zeinak liburuaren erdia hartzen baitu gutxi gorabehera, kontatzen zaigu zer-nolako eragina are, zama duen protagonistaren unibertsitate garaiko maitasun istorio batek etorkizuneko erabaki ezinago inportante batean. Bigarrenean, Neguko hondartzak izenekoan, protagonistaren dolu prozesu baten berri ematen zaigu, agertoki eta aldi berean metafora den neguko hondartzaren bitartez. Azkenean, Zu entzuteko gaude ipuinean, besteren penak entzuten lan egiten duen norbaiten barne sorgortasuna kontatzen zaigu. Horrekin guztiarekin, lehen begiratuan behintzat, badirudi triptiko honen mamiak sekulako lursaila ematen duela pertsonaiak eta zaintzaren gaia lasai eta sakon goldatzeko; pena da, hortaz, desengainua hartzea. Lehen ipuina mukuru dago klixez eta estereotipoz, bai istorioan, bai pertsonaietan bertan, eta nago klixe horiek, ipuina aberastu beharrean, traba egiten diotela pertsonaien garapenari, eta istorioa bera eskematizatzen dutela. Bigarren ipuinean, aurrekoaz konturatu eta atzera egin nahian bezala, egileak joko metaforikoetan murgiltzeko keinua egiten digu —hondartzak eta galgoak eta Simone de Beauvoir—, baina joko horiek ere pobretu xamarrik geratzen dira, iradoki ordez esplizituki azaldu beharraren beharraz. Hirugarrenari dagokionez, bada paragrafo bereziki gogoangarri bat —94. orriko azkena—, benetan ona, non ipuinak —are, liburuak berak— goia jotzen duen; tamalez, isolatu xamar geratzen da, galduta bezala, aski berdinik sartzen den ipuin baten erdian.

Edonola ere, hiru pertsonaia nagusien garapen eskasa bada, nik uste, beste zerbaiten sintoma, liburu honen aziertoez eta hutsez harago. Izan ere, nabaria eta txalogarria da egileak kontuan hartzea genero ikuspegia, eta betaurreko moreak propio jantziak egotea hiru protagonistak lantzeko orduan. Baina zalantza dut, hain justu, ikuspuntu hori ez ote dagoen propioegi txertatua, baldar-antzo. Zeren hiru emakumezko protagonista baititugu, eta hirurak dira pertsonaia gutxi landuak, klixez beteak edo lau-lau utziak; baliteke kasualitatea izatea, baina uste dut horrek baduela zerikusirik agian genero perspektiba bortxatu izanarekin, funtsean ez baita lortzen, nik uste, begirada maskulinoa eranztea; hortaz, kontakizunak azalean geratzen dira ezinbestean. Betaurreko moreekin idazteak ez du zertan narrazioa kaskartu, noski, baina sentsazioa dut gizonezko idazle ugariri —betaurreko moreak janzten saiatzen diren ugariri, behintzat— horixe gertatzen zaiela; seinale, inondik ere, badugula oraindik zer ikasi, zer irakurri, zer entzun.

Azken kritikak

Hitzen ahairea
Gotzon Barandiaran

Mikel Asurmendi

Bihotzean daramagun mundua
Maite Darceles

Amaia Alvarez Uria

Aramotz
Iñaki Irasizabal

Aiora Sampedro

Maitalea
Marguerite Duras

Joannes Jauregi

Tximeletak bizkarrean
Ugaitz Agirre

Ibon Egaña

Poesia kaiera
Al Berto

Javier Rojo

Poesia kaiera
Alejandra Pizarnik

Peru Iparragirre

Pausoa noiz luzatu
Andoni Egaña

Amaia Serrano Mariezkurrena

Beltzak, juduak eta beste euskaldun batzuk
Joxe Azurmendi

Javier Rojo

Emakume burugabea
Antxiñe Mendizabal Aranburu

Jose Luis Padron

Azalberritze bat
Esti Martinez Diaz de Cerio

Igor Estankona

Sekula kontatu behar ez nizkizun gauzak
Iban Zaldua

Aiora Sampedro

Zu entzuteko gaude
Xabier Mendiguren Elizegi

Joannes Jauregi

Maitalea
Marguerite Duras

Hasier Rekondo

Artxiboa

Urria 2018

Iraila 2018

Abuztua 2018

Uztaila 2018

Ekaina 2018

Maiatza 2018

Apirila 2018

Martxoa 2018

Otsaila 2018

Urtarrila 2018

Abendua 2017

Azaroa 2017

Hedabideak