kritiken hemeroteka

7.096 kritika

Azken kritikak

« | »

Girgileri Anderea / Maialen Hegi-Luku / Elkar, 2018

Munduarena baizik Peru Iparragirre / Berria, 2018-05-13

Gustura irakurri dut Girgileri Anderea (Elkar, 2018) eleberria, Maialen Hegi-Lukuren (Baiona, 1987) lehena. Espektro bipolarreko nahasmendua diagnostikatu dioten Muniaren istorioa da nobelaren oinarria. Eritasunak berarengan eta bere ingurukoengan dituen ondorioek osatzen dute kontakizuna, nahasmenduarekin bizitzearen egunerokotasuna azalduz. Girgileria gutxi du, paradoxikoki, liburuak, kontakizunak bai baitauka bere horretan aski indar eta erritmo. Alde ditu, baita ere, idazkera jostalaria eta noizbehinkako umore-printzak. Aipagarria da, era berean, lexiko aberats eta aberasgarria, niretzat, behintzat, haize-fresko bafada bat lakoa izan dena.

Pena bakarra dut, bukaerak utzi didan zapore gazi-gozoaz gain —Muniaren beraren ahotsa sumatu dut faltan amaieran—, liburu honek ez duela argia ikusi irismen handiagoa duen Elkarren narratiba sail nagusian. Liburu interesgarriak biltzen ditu Iparluma sailak, baina ez zait zentzuzkoa iruditzen Iparraldeko idazleenak direlako soilik bereiz argitaratzea liburuok, hori baldin bada, behintzat, irizpidea, ghetto bilakatzeko arriskua baitakar horrek, idazleen eta irakurleen kaltetan.

Eleberriaren nondik norakoetara itzulita, asko kontatzen du laburrean eta albo-kalteak dakartza horrek. Atal batetik bestera salto handiak daude denboran eta espazioan, eta Muniaren gogo-egoera dela-eta bat-bateko salto horiek gehienetan justifikatuta dauden arren, lagungarri izan ditzakeen erreferentzia gutxi ematen zaizkio irakurleari. Lehen eta hirugarren pertsona tartekatzen dira eleberrian zehar, pertsonaia nagusiaren barne-ahotsa eta eszena ia zinematografikoak txandakatuz. Eszenen arteko eta atalen arteko aldeak liburua zatikatzen du ezinbestean, batzuetan narrazioa gehiegi zabaltzen delarik.

Ikuspegi, ahots eta bizipen askotarikoak emateko saiakeran zatikatzen da eleberria, Munia pertsonaiak guztiak elkartzeko nahikoa presentzia ez izanik kasu batzuetan. Hala, hainbat eszena zurtz geratzen direla iruditzen zait. Gauza bera sentitu dut pertsonaia batzuekin: badaude hasieran presentzia handia izan arren gerora erabat desagertzen diren pertsonaiak, eta baita ia amaieran soilik ageri arren berebiziko garrantzia hartzen duen bat ere.

Esan dut lehen jostalaria dela idazkera, baina zorrotza ere bada, bai deskribapenei dagokienean eta baita pertsonaiei dagokienean ere. Pertsonaiak eta haien arteko harremanak konplexuak dira oro har, aski errealak iruditu zaizkidanak. Elkarrizketa batzuk, ordea, ez zaizkit hain zorrotzak iruditu, kontakizunaren erritmo bizian kabitu ez arren azaldu beharreko kontu batzuk sinesgarritasunaren kaltetan pertsonaien ahotan gehiegi esplizitatzen diren kasuetan, batez ere.

Eleberri honen helburu eta balioetako bat da nahasmendu bipolarraren ondorioak azaltzeko asmoa. Nahasmenduok beti ikusten dira normala deritzogunaren arabera, desberdintasun neurologikoari zama gehituz zentzugabe, eritasunok pairatzen dituzten pertsonekiko aurreiritziak eta estigma elikatuz. Aurre egiten diote horri liburu honetako pertsonaia nagusiek. Eleberrian zehar eritasunak dakarkionaz ohartzen doa Munia pixkanaka, irakurlea eramanez berarekin. Honela dio hasierako pasarte batean: “Ene eritasuna ez da enea, munduarena baizik”.

Azken kritikak

Hitzen ahairea
Gotzon Barandiaran

Mikel Asurmendi

Bihotzean daramagun mundua
Maite Darceles

Amaia Alvarez Uria

Aramotz
Iñaki Irasizabal

Aiora Sampedro

Maitalea
Marguerite Duras

Joannes Jauregi

Tximeletak bizkarrean
Ugaitz Agirre

Ibon Egaña

Poesia kaiera
Al Berto

Javier Rojo

Poesia kaiera
Alejandra Pizarnik

Peru Iparragirre

Pausoa noiz luzatu
Andoni Egaña

Amaia Serrano Mariezkurrena

Beltzak, juduak eta beste euskaldun batzuk
Joxe Azurmendi

Javier Rojo

Emakume burugabea
Antxiñe Mendizabal Aranburu

Jose Luis Padron

Azalberritze bat
Esti Martinez Diaz de Cerio

Igor Estankona

Sekula kontatu behar ez nizkizun gauzak
Iban Zaldua

Aiora Sampedro

Zu entzuteko gaude
Xabier Mendiguren Elizegi

Joannes Jauregi

Maitalea
Marguerite Duras

Hasier Rekondo

Artxiboa

Urria 2018

Iraila 2018

Abuztua 2018

Uztaila 2018

Ekaina 2018

Maiatza 2018

Apirila 2018

Martxoa 2018

Otsaila 2018

Urtarrila 2018

Abendua 2017

Azaroa 2017

Hedabideak