kritiken hemeroteka

7.067 kritika

Azken kritikak

« | »

Girgileri Anderea / Maialen Hegi-Luku / Elkar, 2018

Munduarena baizik Peru Iparragirre / Berria, 2018-05-13

Gustura irakurri dut Girgileri Anderea (Elkar, 2018) eleberria, Maialen Hegi-Lukuren (Baiona, 1987) lehena. Espektro bipolarreko nahasmendua diagnostikatu dioten Muniaren istorioa da nobelaren oinarria. Eritasunak berarengan eta bere ingurukoengan dituen ondorioek osatzen dute kontakizuna, nahasmenduarekin bizitzearen egunerokotasuna azalduz. Girgileria gutxi du, paradoxikoki, liburuak, kontakizunak bai baitauka bere horretan aski indar eta erritmo. Alde ditu, baita ere, idazkera jostalaria eta noizbehinkako umore-printzak. Aipagarria da, era berean, lexiko aberats eta aberasgarria, niretzat, behintzat, haize-fresko bafada bat lakoa izan dena.

Pena bakarra dut, bukaerak utzi didan zapore gazi-gozoaz gain —Muniaren beraren ahotsa sumatu dut faltan amaieran—, liburu honek ez duela argia ikusi irismen handiagoa duen Elkarren narratiba sail nagusian. Liburu interesgarriak biltzen ditu Iparluma sailak, baina ez zait zentzuzkoa iruditzen Iparraldeko idazleenak direlako soilik bereiz argitaratzea liburuok, hori baldin bada, behintzat, irizpidea, ghetto bilakatzeko arriskua baitakar horrek, idazleen eta irakurleen kaltetan.

Eleberriaren nondik norakoetara itzulita, asko kontatzen du laburrean eta albo-kalteak dakartza horrek. Atal batetik bestera salto handiak daude denboran eta espazioan, eta Muniaren gogo-egoera dela-eta bat-bateko salto horiek gehienetan justifikatuta dauden arren, lagungarri izan ditzakeen erreferentzia gutxi ematen zaizkio irakurleari. Lehen eta hirugarren pertsona tartekatzen dira eleberrian zehar, pertsonaia nagusiaren barne-ahotsa eta eszena ia zinematografikoak txandakatuz. Eszenen arteko eta atalen arteko aldeak liburua zatikatzen du ezinbestean, batzuetan narrazioa gehiegi zabaltzen delarik.

Ikuspegi, ahots eta bizipen askotarikoak emateko saiakeran zatikatzen da eleberria, Munia pertsonaiak guztiak elkartzeko nahikoa presentzia ez izanik kasu batzuetan. Hala, hainbat eszena zurtz geratzen direla iruditzen zait. Gauza bera sentitu dut pertsonaia batzuekin: badaude hasieran presentzia handia izan arren gerora erabat desagertzen diren pertsonaiak, eta baita ia amaieran soilik ageri arren berebiziko garrantzia hartzen duen bat ere.

Esan dut lehen jostalaria dela idazkera, baina zorrotza ere bada, bai deskribapenei dagokienean eta baita pertsonaiei dagokienean ere. Pertsonaiak eta haien arteko harremanak konplexuak dira oro har, aski errealak iruditu zaizkidanak. Elkarrizketa batzuk, ordea, ez zaizkit hain zorrotzak iruditu, kontakizunaren erritmo bizian kabitu ez arren azaldu beharreko kontu batzuk sinesgarritasunaren kaltetan pertsonaien ahotan gehiegi esplizitatzen diren kasuetan, batez ere.

Eleberri honen helburu eta balioetako bat da nahasmendu bipolarraren ondorioak azaltzeko asmoa. Nahasmenduok beti ikusten dira normala deritzogunaren arabera, desberdintasun neurologikoari zama gehituz zentzugabe, eritasunok pairatzen dituzten pertsonekiko aurreiritziak eta estigma elikatuz. Aurre egiten diote horri liburu honetako pertsonaia nagusiek. Eleberrian zehar eritasunak dakarkionaz ohartzen doa Munia pixkanaka, irakurlea eramanez berarekin. Honela dio hasierako pasarte batean: “Ene eritasuna ez da enea, munduarena baizik”.

Azken kritikak

Istorio bakarra
Julian Barnes

Javier Rojo

Tximeletak bizkarrean
Ugaitz Agirre

Javier Rojo

Poesia kaiera
Al Berto

Igor Estankona

Azalberritze bat
Esti Martinez Diaz de Cerio

Javier Rojo

Beribilez
Jean Etxepare Bidegorri

Aritz Galarraga

Ohe husetan
Izaskun Gracia Quintana

Hasier Rekondo

Emakume burugabea
Antxiñe Mendizabal Aranburu

Javier Rojo

Jalgi hadi plazara
Itxaro Borda

Amaia Alvarez Uria

Keinu konplizeak
Karlos Cid Abasolo

Alex Uriarte

Zu entzuteko gaude
Xabier Mendiguren Elizegi

Estibalitz Ezkerra

Bihotzean daramagun mundua
Maite Darceles

Javier Rojo

Otto Pette
Anjel Lertxundi

Aritz Gorrotxategi

Stereo
Miren Gaztañaga

Amaia Alvarez Uria

Duchampen inguma
Eric Dicharry

Igor Estankona

Artxiboa

Abuztua 2018

Uztaila 2018

Ekaina 2018

Maiatza 2018

Apirila 2018

Martxoa 2018

Otsaila 2018

Urtarrila 2018

Abendua 2017

Azaroa 2017

Urria 2017

Iraila 2017

Hedabideak