kritiken hemeroteka

7.634 kritika

Azken kritikak

« | »

Zaldi beltzak zeruan / Txomin Peillen / Pamiela, 2018

Alderdi iluna Javier Rojo / El Diario Vasco, 2018-02-24

Askotan euskal literatura gaztetasunaren diktadurapean mugitzen dela iruditzen zait. Badakit baieztapen hau oso kategorikoa dela, edonola ere, gaztetasuna besterik gabe balio bat dela ematen du. Eta ondorio batekin, oso erraz ahazten baitira garai batean garrantzitsuak izan ziren idazleak. Txomin Peillenen izena irakurtzean sentsazio hori berpiztu zait. Garai batean Txomin Peillen literaturaren berrikuntzaren erdigunean egon zen, gai eta ideologiaren aldetik euskal literaturaren ohiko bideetatik harantz joaten saiatu baitzen. “Zaharren” aurka bide berriak urratu nahi zituen gazte horietako bat izan baitzen bera ere. Baina urteak pasatu dira, eta denbora igarotzean Txomin Peillen bazterrean geratuz joan bada ere, aitzindaria izan zen literatura beltzaren alorrean, “Zaldi beltzak zeruan” izenburuko narrazio liburu honetan ikus daitekeenez. Bertan “Gauaz ibiltzen dana” nobelatik (1967) ateratako hiru kapitulu eta bost narrazio berri ageri dira.

Diferentziak diferentzia, liburu honetan agertzen diren testu guztiek ezaugarri nabarmen bat konpartitzen dute: gizakiak gaizkirako duen joera. Berdin dio gertakariak Milanon edota Mexikon kokatuta dauden, berdin dio oraingoak edo orain laurogei urtekoak diren, gizakiak ez du inolako eskrupulurik edozein basatikeria egiteko bere asmoa lortzeko. Eta joera hau nabarmenagoa da gizakia boteretsuago den heinean. Gure inguruan planteamendu honek izugarrizko astinaldia ekarri zuen, ideologia tradizional baten ustez idilikoa zen baserriak idilikotik gutxi zuela erakutsi baitzuen. Bortizkeria, batez ere boteretsuen aldetik heltzen den bortizkeria, nagusi zen Peillenek plazaratzen zituen narrazioetan. Horrez gainera, idazkeraren aldetik ere aldaketa nabarmena ikusi ahal zen bere testuetan, hegoaldean G. Arestik egindakoaren ildotik, ahozko hizkuntzara hurbiltzen baitzen estilo ariketa ederrak alde batera utzita. Irakurtzea merezi duen liburua, gauza berri asko lehendik asmatuta daudela konturatzeko gutxienez.

Azken kritikak

Suak pizten direnean
Mikel Soto

Irati Majuelo

Xala
Cynthia Ozick

Ainhoa Aldazabal Gallastegui

Dendaostekoak
Uxue Alberdi

Ibon Egaña

Poesia, zaurien ukendu
Ainhoa Urien

Javier Rojo

Argiantza
Pello Lizarralde

Mikel Asurmendi

Dendaostekoak
Uxue Alberdi

Arantxa Iturbe

Haize-lekuak
Amaia Telleria

Nagore Fernandez

Sano erradikal
Isabel Diaz

Aiora Sampedro

Dendaostekoak
Uxue Alberdi

Javier Rojo

Larrutik ordaindua
Joseba Lozano

Mikel Asurmendi

Moskito
Igor Estankona

Mikel Urkixo Aierdi

Ene baitan bizi da
Maddi Ane Txoperena

Amaia Alvarez Uria

Dendaostekoak
Uxue Alberdi

Irati Majuelo

Aro beilegia
Lizar Begoña

Hasier Rekondo

Artxiboa

Urria 2020

Iraila 2020

Abuztua 2020

Uztaila 2020

Ekaina 2020

Maiatza 2020

Apirila 2020

Martxoa 2020

Otsaila 2020

Urtarrila 2020

Abendua 2019

Azaroa 2019

Hedabideak