kritiken hemeroteka

7.325 kritika

Azken kritikak

« | »

Espainiaren arimaz / Joxe Azurmendi / Elkar, 2006

Denboraren mugak gaindituz Xabier Mendiguren Elizegi / 111 aldizkaria, 2017-12-29

Azken berrogeita hamar urteko autore bakar baten obra salbatzeko aginduko balidate, holako hautuak beti arbitrarioak diren arren, Joxe Azurmendirena aukeratuko nuke nik, bere kalitate, interes, oihartzun eta iraunkortasunagatik; aldiz, obra zabal horretatik liburu bakarra salbatzea balitz nire eginkizuna, hor bai geratuko nintzatekeela noraezean, zein hautatu asmatu ezinik.

Lerrootara ekarri dudan lana ez da, beraz, egilearen inportanteena edo nire kuttuna, baina aspaldi honetan sarri etorri zait gogora, argitaratu zenetik hamar urte baino gehiago igaro diren arren. Espainiaren arimaz hau ez da, berez, saiakera solte bat, proiektu handiago baten adarra baino: Humboldt: hizkuntza eta pentsamendua saio erraldoiarekin hasi zen, horren jarraipena izan zen Volksgeist-Herri gogoa, beste lan funtsezko bat, eta, azkenik, aurreko bien korolario gisa etorri zen aipagai dugun hau, trilogia monumentala burutzen duena (nahiz denboran berau argitaratu beste bien aurretik).

Zer aztertzen da bertan? Labur esanda, XIX. mende osoan eta XX.aren parte handi batean intelektual espainiarrek beren nazioaz, herriaz, arrazaz, aberriaz egindako gogoeta. Menendez Pidal, Menendez Pelayo, Ortega y Gasset, Baroja, Unamuno… autorez autore doa azterketa, xeheki, eta ezin hemen haren edukia laburtu. Funtsean, baina, ikusten da pentsalari kontserbadoreak oso eroso sentitzen direla beren tradizio inperialean (eta oso triste inperio horren gainbehera ikusita). Aldiz, ikuspuntu progresista bati eutsi nahi lioketen intelektualak kontraesanean jausten dira behin eta berriz, ustezko progresismo hori Espainiaren izateari, historiari eta esentziari darizkien autoritarismoarekin eta jauntxokeriarekin ezkondu nahi eta ezinean.

Orain ehun edo berrehun urteko testuak komentatzen ditu zegamarrak, baina, azken hilabeteotan Katalunia dela-eta plazaratzen ari diren iritziak ikusita, irudi luke ez dela denborarik igaro, atenporala bezain eternala dela Espainiaren izate metafisikoa.

Denborak Azurmendiri berari ere ez dio kalterik egiten, antza: Durangoko Azokan salmahaian egonda, adibidez, ikusi dut nola irakurle gazteek idazle gazteen lanak hobesten dituzten, beteranoek beteranoenak, eta oro har gizonek nahiz andreek beren sexu berekoen liburuak. Joxeren lanek, ordea, adinaren eta generoen mugak aise gainditzen dituzte.

Hala izan dadila beste urte askoan.

Azken kritikak

Kontrako eztarritik
Uxue Alberdi

Sustrai Colina

Jamaikako neska
Joxemari Iturralde

Javier Rojo

Mari-mutil handi baten bluesa
Leslie Feinberg

Onintza Irureta Azkune

Idazleen gorputzak
Eider Rodriguez

Javier Rojo

Oroimenaren xaflakortasunaz
Paloma Rodriguez Miñambres

Javier Rojo

Urtaroak eta zeinuak
Jon Gerediaga

Igor Estankona

Maitasun keinu bat besterik ez
Hasier Arraiz

Iratxe Esparza

Hezurren erretura
Miren Agur Meabe

Hasier Rekondo

Deklaratzekorik ez
Beñat Sarasola

Javier Rojo

Mundutik mundua
Edu Zelaieta

Javier Rojo

Hezurren erretura
Miren Agur Meabe

Amaia Alvarez Uria

Iraganaren izterrak
Gorka Salces Alcalde

Igor Estankona

Jamaikako neska
Joxemari Iturralde

Estibalitz Ezkerra

Iraganaren izterrak
Gorka Salces Alcalde

Javier Rojo

Artxiboa

Abuztua 2019

Uztaila 2019

Ekaina 2019

Maiatza 2019

Apirila 2019

Martxoa 2019

Otsaila 2019

Urtarrila 2019

Abendua 2018

Azaroa 2018

Urria 2018

Iraila 2018

Hedabideak