kritiken hemeroteka

7.871 kritika

Azken kritikak

« | »

Gaueko zaintzailea / Julen Belamuno / Elkar, 2016

Gizaki grisari gorazarre Hasier Rekondo / Deia, 2016-04-02

“Zaintzailearentzat egun perfektua ezer gertatzen ez den eguna da”. Julen Belamuno (Azpeitia, 1959) idazle berantiarraren bigarren entregak argiro nabarmendu nahi du atributurik gabeko gizonaren nondik norakoa, Robert Musilen lan gogoangarriari keinu eginez. Iaz argitaratutako narrazio laburren lehen liburuan jada, Ukabikak eta loreak (Elkar, 2015) gure gizartearen galera, isolamendua eta bizirik irauteko lan prometeikoa izan zituen ardatz egile azpeitiarrak.

Horrela bada, nobelaren generoan kokatu daitekeen Gaueko zaintzailea (Elkar, 2016) honetan, apika lehen liburuaren oihartzunaren karira argitaratzeko grinak bultzatuta, gizon gris eta isolatu baten gaineko kronika grisa dakarkigu Belamunok: hamaika urtetan enpresaren zerbitzura leial eta isil jardun ondoren, lanetik kanporatuko duten gaueko zaintzaile arrunt bat, aitaren itzala galdu ondoren eguneroko aspergarria eta gaua bakarrik maite dituen pertsonaia otzana.

Nobelaren erritmoa geldoa da oso. Belamunok espazioak eta deskribapenak kasik xehetasun mistikoz islatzen baititu, horrek irakurketa astunegi egin dezakeen arren, onura ere ekar diezaioke irakurle prestuari, ahaleginduz gero. Nolanahi ere, narrazio laburraren eta luzearen arteko txangoa zail egin zaio egileari, eta batzuetan hirugarren pertsonan kontatutako istorioak ez du ustekaberako zirrikiturik lagako. Horrez gain, iruditu zait nahiko apetaz erabiliak direla jauzi tenporalak. Halaber, literatura beltzak hain gustukoa duen orainaldi zinematografikoa xede ezberdinekin erabiltzen da batzuetan.

Aitaren herentzia gisa gaueko zaintzaile lanbidea hartu duen adinean sartutako gizonak ez du lagunik, ez familiarik, ez amoranterik, ez ezer, geratzen zaion bakarra bizitzaren ardatz bihurtu duen lana da: aluminio lantegi batean inoiz itzuliko ez den iragan oparoago baten fantasietan galtzea, alboko gasolindegiko neska misteriotsu baten arrastoari so —Alfred Hichtcock-en Rear-Window filma ekar lezake gogora honek—. “Hala ere, iragana ez dela inoiz hiltzen iruditu zaio, beti iraungo duela bere baitan bizirik…”. Liburuak gaueko zaintzailearen azken eguna kontatzen badu ere, protagonista nagusia gizarte industrialean sustraitu ezina da, egunerokoak gizaki gris bati uzten dizkion arrasto zikinen —aluminiozko txirlorak gisara— berri emanez. Idazkera berezia, alkimistaren jostorratzaz ehundutakoa darabil Belamunok, narrazioaren geldotasunari estiloak berak ematen baitio distira.

“Baina zer da aipatzea merezi duena? Ezohikoa dena ala ezer gertatzen ez den egunaren egonkortasun grisa…”, dio narratzaileak. Belamunok oso nabarmen uzten du, liburu honetan behintzat, egonkortasun gris horrek duen transzendentzia. Koherentzia narratiboak gorabehera, azpeitiarrak ondo baino hobeto eutsi dio idazle orok izan ohi duen erronka madarikatu bati: lehen liburu distiratsu baten osteko bigarren liburuan bere literatura ez dela ahuntzaren gauerdiko eztula erakusteari, hain zuzen. Beti ere, estiloa erabilita aingura gisa, grisaren aurrean estiloak bakarrik salba baikaitzake.

Azken kritikak

Mamu eratortzeko moduak
Juanjo Olasagarre

Asier Urkiza

Udaberria sutan
Joxemari Iturralde

Nagore Fernandez

Ez dakit zertaz ari zaren
Ana Malagon

Paloma Rodriguez-Miñambres

Nikole bijotzekua
Edorta Jimenez

Mikel Asurmendi

Bihurguneko nasa
Uxue Apaolaza

Irati Majuelo

Euri zitalari esker
Itxaro Borda

Amaia Alvarez Uria

Itzultzeko etorri naiz
Felipe Juaristi

Hasier Rekondo

Ogia eta zirkua
Irati Jimenez

Paloma Rodriguez-Miñambres

Totelak
Fermin Etxegoien

Asier Urkiza

Haragi hosto
Juan Ramon Makuso

Paloma Rodriguez-Miñambres

Ez dakit zertaz ari zaren
Ana Malagon

Txema Arinas

Bihotza negar eta irri
Maryse Conde

Irati Majuelo

Sortaldekoak
Hedoi Etxarte

Igor Estankona

Itzultzeko etorri naiz
Felipe Juaristi

Jose Luis Padron

Artxiboa

Azaroa 2021

Urria 2021

Iraila 2021

Abuztua 2021

Uztaila 2021

Ekaina 2021

Maiatza 2021

Apirila 2021

Martxoa 2021

Otsaila 2021

Urtarrila 2021

Abendua 2020

Hedabideak